Powołanie Prokuratora Krajowego nie dla wszystkich jest oczywiste

46 proc. ekspertów uważa, że powołanie Dariusza Korneluka na Prokuratora Krajowego jest zgodne z prawem. Jednak 54 proc. nie ma w tej sprawie zdania, nie zgadza się lub zdecydowanie się z tym nie zgadza.

Aktualizacja: 20.03.2024 11:31 Publikacja: 19.03.2024 03:00

Uoczystość wręczenia powołania na stanowisko prokuratora krajowego Dariuszowi Kornelukowi

Uoczystość wręczenia powołania na stanowisko prokuratora krajowego Dariuszowi Kornelukowi

Foto: Ministerstwo Sprawiedliwości

Premier Donald Tusk powołał prokuratora Dariusza Korneluka na stanowisko Prokuratora Krajowego. Wręczenia nominacji nastąpiło 14 marca w Ministerstwie Sprawiedliwości. Dariusz Korneluk został wybrany na kandydata na stanowisko Prokuratora Krajowego w jawnym i otwartym konkursie ogłoszonym przez Ministra Sprawiedliwości Adama Bodnara. Przypomnijmy, że do konkursu zgłosiło się 5 prokuratorów.

Opozycja i część środowiska prawniczego skrytykowała tę decyzję, twierdząc, że jest nieskuteczna.

Czytaj więcej

Dariusz Korneluk: Nie obędzie się bez dyscyplinarek

- Prezydent nie wyraził opinii. Kancelaria Prezydenta poinformowała nas, że prezydent nie zamierza wyrażać opinii. Będzie czekał ze swoją opinią na decyzję Trybunału Przyłębskiej, dotyczącą rzekomego sporu kompetencyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności wyboru poprzedniego prokuratora, wskazanego przez ministra Ziobrę – powiedział Jan Grabiec szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

Zapytaliśmy uczestników panelu prawników „Rzeczpospolitej”, czy powołanie przez premiera Dariusza Korneluka na stanowisko Prokuratora Krajowego, jest zgodne z prawem?

Czytaj więcej

Korneluk nowym prokuratorem krajowym. Jest reakcja Pałacu Prezydenckiego

46 proc. ekspertów uważa, że powołanie Prokuratora Krajowego jest zgodne z prawem, 22 proc. nie ma w tej sprawie zdania, a 32 proc. nie zgadza się lub zdecydowanie się nie zgadza z tą tezą.

Zwolennicy powołania Dariusza Korneluka zgodnie z prawem uważają m.in., że pomimo kontrowersji należy uznać je za zgodne z duchem prawem.

Czytaj więcej

Koniec bezkrólewia w Prokuraturze Krajowej? Spór między prawnikami trwa

Eksperci, którzy mieli przeciwne zdanie, zwrócili uwagę m.in. na fakt, że w tej sprawie do rozstrzygnięcia jest kwestia czy w momencie, gdy premier Donald Tusk wydawał swoją decyzję, stanowisko Prokuratora Krajowego było, czy też nie było obsadzone nadal przez Dariusza Barskiego i że obecnie warunkiem sine qua non odwołania Prokuratora Krajowego jest pisemna zgoda Prezydenta.

Z opinii ekspertów, którzy nie mieli zdania, wynika np., że wobec tego, że obie strony sporu mają argumenty uzasadniające swoje stanowiska, to potrzebujemy interwencji ustawodawcy, na co nie ma szans.

Teza : Powołanie przez premiera Dariusza Korneluka na stanowisko Prokuratora Krajowego, jest zgodne z prawem.

Liczba respondentów: 22

Opinie ekspertów (22)

Tomasz Safjański

dr hab. prof. AWSB

Odp: Zgadzam się

Powołanie przez premiera Dariusza Korneluka na stanowisko Prokuratora Krajowego pomimo kontrowersji należy uznać za zgodne z duchem prawem. Ustępująca władza poddała Prokuraturę Krajową zabiegom, które miały sparaliżować działanie Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego w zakresie realizacji skutecznej polityki karnej i funkcji ścigania karnego, w tym wpływu na prowadzone śledztwa. Ponadto przygotowano grunt aby ewentualne próby odwrócenia tych zabiegów można było postawić pod zarzutem niekonstytucyjnych zmian w obowiązującym prawie. Utrzymujący się od połowy stycznia 2024 r. stan dwuwałdzy w prokuraturze słusznie uznawany był za jeden z kluczowych czynników negatywnie oddziaływujących nie tylko na stan praworządności, lecz również bezpieczeństwo państwa. Wraz z mianowaniem Prokuratora Krajowego kończy się stan niepewności prawnej. Absolutnie będzie to miało pozytywny wpływ na stan praworządności oraz bezpieczeństwo państwa.

Robert Grzeszczak

Prawnik, profesor nauk społecznych, profesor zwyczajny, wykładowca, kierownik Centrum Badań Ustroju Unii Europejskiej Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.

Odp: Nie zgadzam się

dr Marcin Wojewódka

Radca prawny Wojewódka i Wspólnicy, Instytut Emerytalny

Odp: Zdecydowanie się zgadzam

Powołanie odbyło się zgodnie z obowiązującymi przepisami.

dr Witold Zontek

Katedra Prawa Karnego Uniwersytet Jagielloński

Odp: Zgadzam się

Dariusz Pluta

Adwokat

Odp: Nie zgadzam się

W moim przekonaniu odpowiedź na tak postawione pytanie jest uzależniona od tego czy stanowisko Prokuratora Krajowego, w dniu kiedy premier Donald Tusk wydawał swoją decyzję, było, czy też nie było obsadzone. Z dostępnych publicznie informacji wynika, że prokurator Dariusz Barski miał zdaniem obecnego Prokuratora Generalnego Adama Bodnara utracić zdolność bycia Prokuratorem Krajowym ( albo też nigdy tej zdolności nie nabył ), ponieważ nie powrócił skutecznie ze stanu spoczynku. Swoje stanowisko Prokurator Generalny Adam Bodnar uzasadnia tym, że przepis art.47 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o prokuraturze , na podstawie którego, prokurator Dariusz Barski powrócił ze stanu spoczynku w 2022 roku, nie obowiązywał. W mojej opinii nie ma wystarczających podstaw do takiego poglądu. Po pierwsze, absolutnie nie wynika to z treści tego przepisu. Po drugie, z orzeczniczych wypowiedzi NSA wynika, że w akcie prawnym, który jest poświęcony ,,wprowadzeniem” jakiejś ustawy są zamieszczane normy o bardzo różnym charakterze i żeby dana norma miała charakter epizodyczny czy ,,czasowy” musi to z tej normy wynikać . Jak zawsze w sposób ostateczny całą tę sytuację a tym samym kto w tym sporze ma rację, będą rozstrzygać sądy.

dr Tomasz Snarski

Adwokat Kancelaria Adwokacka Tomasz Snarski, Uniwersytet Gdański

Odp: Zgadzam się

Maciej Zaborowski

Adwokat, zawodowy mediator i działacz społeczny. Partner Zarządzający w Kancelarii Kopeć Zaborowski, będącej liderem na polskim rynku w zakresie prawa karnego gospodarczego, prawa mediów, w tym zarządzania sytuacją kryzysową oraz ochroną wizerunku firm i managerów.

Odp: Zdecydowanie się nie zgadzam

Grzegorz Sibiga

Doktor habilitowany nauk prawnych, profesor w Instytucie Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, kierownik Zakładu Prawa Administracyjnego w INP PAN, wykładowca akademicki, adwokat, partner w kancelarii Traple, Konarski, Podrecki i Wspólnicy.

Odp: Nie mam zdania

Wobec tego, że obie strony sporu mają argumenty uzasadniające swoje stanowiska, to potrzebujemy interwencji ustawodawcy, na co nie ma szans. Osobiście obawiam się nakręcającej się spirali kwestionowania skuteczności powołania Prokuratora Krajowego, co może prowadzić do zjawiska „sezonowych prokuratorów” (od wyborów do kolejnych wyborów parlamentarnych).

Mariusz Korpalski

Radca prawny, doktor, UMK w Toruniu, wspólnik w Komarnicka Korpalski Kancelaria Prawna

Odp: Nie mam zdania

Jerzy Stępień

Były prezesem Trybunału Konstytucyjnego

Odp: Zgadzam się

Marek Dobrowolski

Sędzią Sądu Najwyższego

Odp: Nie zgadzam się

Michał Romanowski

Profesor dr hab. prawa, Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Warszawski, adwokat w Romanowski i Wspólnicy

Odp: Zdecydowanie się zgadzam

Bogumił Brzeziński

Profesor dr hab. dr h.c. Uniwersytet jagielloński (emeritus)

Odp: Nie mam zdania

Piotr Podgórski

Radca prawny

Odp: Zgadzam się

Przyjętym w konstrukcji art. 14 ust. 1 Prawa o prokuraturze elementem procedury powołania Prokuratora Krajowego jest zasięgnięcie opinii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, która to opinia nie ma charakteru wiążącego. Sprawa jest oczywista w przypadku, gdy taka opinia jest negatywna lub pozytywna. Wówczas bowiem nie ma wątpliwości co do tego, że została ona wydana, a zatem przesłanka z art. 14 ust. 1 Prawa o prokuraturze została spełniona. Problem pojawia się w sytuacji, gdy Prezydent nie wydał opinii tak, jak ma to miejsce w przypadku prokuratora Dariusza Korneluka. Stoję na stanowisku, że takie zaniechanie ze strony głowy państwa, nie może blokować powołania Prokuratora Krajowego. Skoro wydanie opinii, czy to pozytywnej, czy negatywnej nie jest wiążące, to taki sam skutek wywołuje sytuacja, w której opinia nie została wydana. Ponadto brak opinii Prezydenta RP co do osoby Prokuratora Krajowego można również traktować jako swoistego rodzaju opinię, wyrażoną w sposób domniemany - jako brak stanowiska w sprawie. Z całą pewnością należy uznać, że Prezydent RP, poprzez zaniechanie wydania opinii nie może blokować procedury powołania Prokuratora Krajowego, gdyż taka sytuacja nadawałaby głowie państwa ekstraordynaryjne „uprawnienie”, co godzi w konstrukcję przepisu art. 14 ust. 1 Prawa o prokuraturze.

Krzysztof Koźmiński

Partner zarządzający w kancelarii Jabłoński Koźmiński i Wspólnicy Adwokaci i Radcowie Prawni.

Odp: Nie mam zdania

Ireneusz Cezary Kamiński

Profesor INP PAN. Specjalizuje się w prawie międzynarodowym publicznym, prawie praw człowieka, prawie porównawczym i teorii prawa. W latach 2014-2016 był sędzią ad hoc w Europejskim Trybunale Praw Człowieka w Strasburgu.

Odp: Zdecydowanie się nie zgadzam

Krystyna Chojnicka

Profesor dr hab., em. UJ, członek korespondent PAN

Odp: Zdecydowanie się zgadzam

A przy okazji prezydent popełnił delikt konstytucyjny.

Paweł Litwiński

Adwokat, partner w kancelarii Barta Litwiński Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów, członek Grupy Ekspertów Europejskiej Rady Ochrony Danych.

Odp: Nie mam zdania

Rafał Adamus

Radca prawny, arbiter w sądownictwie polubownym

Odp: Nie zgadzam się

Zgodnie z art. 14. § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze, Prokuratora Krajowego jako pierwszego zastępcę Prokuratora Generalnego oraz pozostałych zastępców Prokuratora Generalnego w liczbie nie większej niż 7 powołuje spośród prokuratorów Prokuratury Krajowej i odwołuje z pełnienia tych funkcji Prezes Rady Ministrów na wniosek Prokuratora Generalnego. Prokuratora Krajowego oraz pozostałych zastępców Prokuratora Generalnego powołuje się po uzyskaniu opinii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a odwołuje za jego pisemną zgodą. Warunkiem sine qua non odwołania Prokuratora Krajowego jest pisemna zgoda Prezydenta. Konstrukcja prawna tego przepisu budzi oczywiste wątpliwości co do ustrojowej zasadności takiej kompetencji Prezydenta. Wprowadzenie tej noweli art. 14. § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze zapewne miało swój konkretny kontekst polityczny. Zapewne miało również swój cel polityczny. W Trybunale Konstytucyjnym zasiadają osoby, których neutralność polityczna może wzbudzać uzasadnione wątpliwości. Zatem jest tak, że (a) jest jakościowo złe prawo (art. 14. § 1 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze), (b) TK nie działa w sposób poprawny, z uwagi na niektóre osoby zasiadające w TK. Niemniej oparcie się na argumentacji, że Prokurator Krajowy został powołany w oparciu o niewłaściwy przepis prawa, w mojej ocenie prawnej jest „drogą na skróty”. Przy odpowiedzi na zadane pytanie kierowałem się wyłącznie względami prawnymi. Wynik mojej krótkiej analizy może wydawać się niepraktyczny, ale jest to zarzut co do złej jakości prawa.

Maciej Ślusarek

Partner zarządzający w kancelarii SKP, współkierujący praktyką IP/TMT

Odp: Zdecydowanie się zgadzam

Katarzyna Gajowniczek-Pruszyńska

Adwokat, obrończyni w procesach karnych, wicedziekan ORA Warszawa

Odp: Zdecydowanie się zgadzam

Elżbieta Chojna-Duch

dr. hab. nauk prawnych, była wiceminister finansów

Odp: Nie zgadzam się

Premier Donald Tusk powołał prokuratora Dariusza Korneluka na stanowisko Prokuratora Krajowego. Wręczenia nominacji nastąpiło 14 marca w Ministerstwie Sprawiedliwości. Dariusz Korneluk został wybrany na kandydata na stanowisko Prokuratora Krajowego w jawnym i otwartym konkursie ogłoszonym przez Ministra Sprawiedliwości Adama Bodnara. Przypomnijmy, że do konkursu zgłosiło się 5 prokuratorów.

Opozycja i część środowiska prawniczego skrytykowała tę decyzję, twierdząc, że jest nieskuteczna.

Pozostało 96% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
ZUS
ZUS przekazał ważne informacje na temat rozliczenia składki zdrowotnej
Materiał Promocyjny
Wykup samochodu z leasingu – co warto wiedzieć?
Prawo karne
NIK zawiadamia prokuraturę o próbie usunięcia przemocą Mariana Banasia
Aplikacje i egzaminy
Znów mniej chętnych na prawnicze egzaminy zawodowe
Prawnicy
Prokurator Ewa Wrzosek: Nie popełniłam żadnego przestępstwa
Prawnicy
Rzecznik dyscyplinarny adwokatów przegrał w sprawie zgubionego pendrive'a