Fiskus wygrał kolejną batalię o blokadę rachunku bankowego, tzw. STIR. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił jego skargę kasacyjną w sprawie jej przedłużenia.

Sprawa dotyczyła spółki, u której fiskus najpierw zastosował tzw. krótką 72-godzinną blokadę. Uznał bowiem, że zachodziła możliwość wykorzystywania działalności banków do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi.

Podejrzenia fiskusa miały związek przede wszystkim z analizą plików JPK VAT. Wynikało z nich, że od stycznia do października 2020 r. spółka zewidencjonowała faktury wystawione przez trzy firmy. Tymczasem urzędnicy ustalili, że działają one od niedawna, dysponują niewielkim kapitałem i są zarządzane przez cudzoziemców. Ponadto ich główni kontrahenci w swoich JPK VAT nie wykazują do nich żadnych sprzedaży. Wiarygodność wystawców faktur jako przedsiębiorców jest zatem mała. Ostatecznie fiskus sięgnął też po możliwość przedłużenia blokady krótkiej na maksymalnie trzy miesiące.

Spółka zaskarżyła przedłużenie i w pierwszej instancji wygrała. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie dopatrzył się podstaw do zablokowania jej kont na 72 godziny ani do przedłużenia blokady. Stwierdził m.in., że możliwość stosowania blokady rachunku jest ograniczona czasowo do zdarzeń, które na bieżąco wskazują na możliwość wykorzystywania działalności banków do wyłudzeń. W spornej sprawie nie ma zaś odniesień do bieżącej sytuacji skarżącej. Z kolei jeśli chodzi o przesłanki przedłużenia blokady, WSA uznał twierdzenia fiskusa – oparte tylko na analizie ryzyka – za gołosłowne.

Czytaj więcej

Jak działa STIR, czyli przymusowe blokady rachunków bankowych

Inaczej do sprawy podszedł NSA. Uznał, że fiskus miał podstawy zarówno do zastosowania blokady krótkiej, jak i do jej przedłużenia. Zgodził się, że analiza dokumentów dostawców spółki i ich kontrahentów mogła wzbudzić uzasadnione podejrzenia fiskusa. Podobnie to, że bezpośredni kontrahenci spółki mają siedziby w wirtualnych biurach, a ich przedstawicielami są obcokrajowcy, bez polskich pełnomocników. NSA nie widział też problemu w tym, że analiza ryzyka dotyczyła okresu styczeń–październik 2020 r., a blokada została zastosowana w styczniu 2021 r. Podkreślił, że to, czy blokada została zastosowana w odpowiednim czasie, należy badać indywidualnie. Ponadto, jak tłumaczyła sędzia sprawozdawca Elżbieta Olechniewicz, postępowanie dotyczące blokady rachunku ma charakter szczególny.

Fiskus ma działać szybko, głównie na podstawie danych pochodzących z baz, do których ma dostęp, jak JPK, czy systemów bankowych. Wyrok jest prawomocny.

Sygnatura akt: I FSK 2393/21