fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

VAT

VAT: należności wypłacone po odstąpieniu od przedwstępnej umowy sprzedaży towarów używanych

Fotorzepa, Michał Walczak
Należności wypłacone przez sprzedającego z tytułu odstąpienia od umowy przedwstępnej sprzedaży towarów używanych nie podlegają VAT.

O tym, że skarbówka szuka podatków wszędzie, przekonało się wielu podatników. Na szczęście najbardziej skrajne fiskalne zapędy studzą skutecznie sądy administracyjne. Przykładem jest czwartkowy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie zgodził się na opodatkowanie VAT odstępnego za zerwanie umowy przedwstępnej.

Zerwany kontrakt

Sprawa dotyczyła podatkowych skutków należności wypłaconych po odstąpieniu od przedwstępnej umowy sprzedaży towarów używanych. We wniosku o interpretację spółka wyjaśniła, że rozpoczęła działalność handlową. Opiera się w szczególności na skupowaniu od osób fizycznych niebędących podatnikami VAT używanych rzeczy, a następnie ich sprzedaży ostatecznym odbiorcom.

Spółka wskazała, że zdarzają się sytuacje, gdy przed zawarciem właściwej umowy sprzedaży sprzedający decydują się na podpisanie umowy przedwstępnej. Na jej podstawie sprzedającemu wypłaca się zaliczkę na poczet późniejszej (przyrzeczonej) dostawy towaru. Postanowienia umowy przedwstępnej dają jednak stronom możliwość odstąpienia bez podania przyczyny za zapłatą odstępnego. Spółka tłumaczyła, że w takim przypadku ona otrzymuje zwrot uprzednio wypłaconej zaliczki plus ustaloną umownie kwotę odstępnego. Gdy dochodzi do finalizacji transakcji, sprzedaje nabyte towary używane osobom trzecim, opodatkowując uzyskaną w ten sposób VAT marżę.

Podatniczka zapytała, jak na gruncie VAT traktować wypłacane na jej rzecz przez sprzedającego odstępne od umowy przedwstępnej?

Fiskus nie miał cienia wątpliwości, że powinna je opodatkować. W jego ocenie w opisanej sytuacji świadczenie pieniężne należne z tytułu odstąpienia stanowi płatność wynikająca z łączącej strony umowy. W konsekwencji zgodę na wcześniejsze odstąpienie od umowy należy traktować jako odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu VAT.

Spółka zaskarżyła interpretację i wygrała. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że odstępne wypłacone przez sprzedającego od umowy przedwstępnej zobowiązującej do zawarcia umowy sprzedaży towarów używanych nie podlega opodatkowaniu VAT.

Sztuczna konstrukcja

Ostatecznie do koncepcji fiskusa nie przekonał się też NSA. Jak zauważyła sędzia sprawozdawca Maja Chodacka, orzecznictwo NSA nie odnosiło się jeszcze do kwestii odstępnego przy umowie przedwstępnej sprzedaży towarów. NSA wydał jeden wyrok dotyczący odstępnego, ale w zakresie zerwania umowy najmu, uznając to za podlegające opodatkowaniu. W tej sytuacji była jednak umowa najmu.

Sporny przypadek jest inny, bo trudno uchwycić jakikolwiek moment, w którym można by mówić o opodatkowaniu. Nie dochodzi bowiem do żadnej czynności opodatkowanej – ani świadczenia usługi, ani dostawy. Nie można mówić o umowie sprzedaży, skoro do niej nie doszło. Opodatkowanie odstępnego w spornej sprawie prowadziłoby w praktyce do opodatkowania umów przedwstępnych, które są przecież powszechnie zawierane przez zwykłe osoby fizyczne. A to w ocenie NSA byłoby sztucznym szukaniem opodatkowania. Wyrok jest prawomocny.

Sygnatura akt: I FSK 1382/17

Opinia dla „rzeczpospolitej"

Michał Wojtas, doradca podatkowy, wspólnik w kancelarii EOL

Wyrok NSA jest słuszny. Fiskus swój pogląd o konieczności opodatkowania VAT odstępnego uzasadnił tym, że podatnik jako nabywca zgadza się na rezygnację sprzedawcy z wykonania umowy przedwstępnej bez podania przyczyny pod warunkiem wypłaty odstępnego. Nie respektuje jednak zasady, iż jedno świadczenie nie może być jednocześnie towarem i usługą. Nie zważa też, że nie można reklasyfikować czynności niepodlegającej opodatkowaniu, tj. umowy przedwstępnej, na czynność opodatkowaną, skoro dotyczy to tego samego świadczenia. Upowszechnienie się poglądu fiskusa miałoby katastrofalne skutki dla każdego podatnika, który musiałby badać, czy czasem nie powinien opodatkowywać otrzymanych pieniędzy, bo być może jest jakiś związek z prowadzoną przez niego działalnością. Co zresztą generalnie byłoby sprzeczne z systemem VAT.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA