fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

VAT

Zamiana publicznych nieruchomości a opodatkowanie VAT - wyrok NSA

Adobe Stock
W przypadku zamiany nieruchomości pomiędzy Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego dochodzi do przeniesienia władztwa ekonomicznego, a w konsekwencji do odpłatnej dostawy towarów w rozumieniu przepisów ustawy o VAT.

Tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 września 2018 r., sygn. I FSK 1094/15.

Wniosek o interpretację

Gmina wystąpiła o wydanie interpretacji w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług. We wniosku wskazała, że na podstawie art. 14 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami planowana jest zamiana nieruchomości wchodzących w skład zasobu Skarbu Państwa i gminy. Przedmiotem zamiany mają być przysługujący Skarbowi Państwa udział we współwłasności działki zabudowanej budynkiem mieszkalno-użytkowym wraz ze stanowiącym własność Skarbu Państwa kompleksem niezabudowanych działek, w zamian za przysługujący gminie udział w innej działce zabudowanej budynkiem Zespołu Szkół wraz ze stanowiącą własność gminy niezabudowaną działką położoną na terenie przeznaczonym pod zabudowę. Gmina zapytała czy zamiana nieruchomości należących do jej zasobu w zamian za nieruchomości należące do zasobu Skarbu Państwa stanowić będzie odpłatną dostawę towarów w rozumieniu przepisów ustawy o VAT i jako taka podlegać będzie opodatkowaniu tym podatkiem. Sama stanęła na stanowisku, że zamiana taka prowadzić będzie jedynie do zmiany stosunków własnościowych w aspekcie prawa cywilnego, na gruncie prawa podatkowego natomiast nie mogła być uznana za dostawę towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług.

Wynika to z faktu, że w wyniku zamiany nie dojdzie do „rozporządzenia towarem jak właściciel" przez podatnika jakim jest gmina. Wskazała ponadto, że w istocie byłaby podatnikiem VAT w tym samym momencie z obu stron transakcji – od czynności wykonywanych w imieniu Skarbu Państwa, jak i od czynności objętych podatkiem VAT na mieniu wchodzącym w skład gminnego zasobu nieruchomości.

Stanowisko organu podatkowego

Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 29 sierpnia 2014 r. (sygn. IBPP1/443-461/14/DK) uznał stanowisko gminy za nieprawidłowe. W uzasadnieniu wskazał, że w przypadku zamiany nieruchomości, na gruncie przepisów ustawy o VAT dochodzi do dwóch odrębnych odpłatnych dostaw spełniających definicję zawartą w art. 7 ust. 1 tej ustawy i podlegających opodatkowaniu VAT zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT. Odpłatność za nieruchomość w obu tych przypadkach stanowi inna nieruchomość.

Nie ma również znaczenia to, że w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa jako gospodarujący nieruchomościami występował prezydent miasta (na prawach powiatu). Prezydent nie prowadził bowiem działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT – działalność taką prowadziła gmina, a więc gmina z tego tytułu jest podatnikiem. Z uwagi na fakt, że zamiana nieruchomości pomiędzy gminą a Skarbem Państwa jest czynnością cywilnoprawną, dla dostawy tej nie znajduje również zastosowania art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. Zdaniem organu, warunkiem uznania dostawy towaru za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT nie jest przeniesienie własności rzeczy na innego podatnika tego podatku, a na inny podmiot. W opisanym stanie faktycznym prawo własności zostanie przeniesione z  gminy na Skarb Państwa oraz ze Skarbu Państwa na gminę, zmienił się zatem właściciel nieruchomości.

Wyrok WSA i NSA

Przedmiotową interpretację gmina zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który w wyroku z 28 stycznia 2015 r., sygn. I SA/Kr 1824/14, nie zgodził się ze stanowiskiem gminy i skargę oddalił. Przyznał, że w opisanym stanie faktycznym problemem są wzajemne relacje pomiędzy gminą na prawach powiatu a Skarbem Państwa, którego nieruchomościami gospodaruje ta sama gmina w trybie art. 23 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślił jednak, że Skarb Państwa nie traci przysługujących mu praw właścicielskich tylko dlatego, że jego nieruchomościami gospodaruje gmina. Opisana we wniosku zamiana nie dotyczy zatem aktywów jednego i tego samego podmiotu. Podobnego zdania był Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie sądu, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, zamiana nieruchomości między Skarbem Państwa a gminą na prawach powiatu w istocie stanowi przeniesienie władztwa ekonomicznego. Wprawdzie w czynności tej po obydwu stronach występuje ten sam prezydent miasta na prawach powiatu, jednakże z jednej strony działa on jako organ wykonawczy gminy, a z drugiej strony jako pełnomocnik - reprezentant Skarbu Państwa. Nie można zatem zasadnie twierdzić, że nie dochodzi do przeniesienia władztwa ekonomicznego.

Rola prezydenta miasta na prawach powiatu w zakresie gospodarki nieruchomościami zasobu gminnego i zasobu Skarbu Państwa nie jest tożsama. Z jednej strony bowiem prezydent ten występuje jako organ wykonawczy gminy, z drugiej zaś jako przedstawiciel Skarbu Państwa. W ocenie NSA prowadzi to do wniosku, że w przypadku zamiany nieruchomości pomiędzy Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego dochodzi do przeniesienia władztwa ekonomicznego, a w konsekwencji do dostawy towarów. Wyrok jest prawomocny.

sygnatura akt: I PSK 1094/15

Komentarz eksperta

Agnieszka Bieńkowska, doradca podatkowy, partner w Gekko Taxens Doradztwo Podatkowe

Uznanie, że w przypadku zamiany nieruchomości pomiędzy miastem na prawach powiatu a Skarbem Państwa dochodzi do odpłatnej dostawy towarów w rozumieniu przepisów ustawy o VAT oznacza, że czynność taką należy rozpatrywać tak jak „zwykłą" sprzedaż. Oznacza to dalej, że to, czy w danym przypadku zamiana nieruchomości będzie opodatkowana czy też nie zależy de facto od charakteru tej konkretnej nieruchomości. Jeśli przedmiotem zamiany będą nieruchomości, których sprzedaż korzysta ze zwolnienia z VAT, zamiana taka nie będzie wiązała się z koniecznością naliczenia podatku. Podobnie w przypadku, gdy przedmiotem zamiany będą nieruchomości nabyte w ramach komunalizacji, w drodze darowizny czy spadkobrania ustawowego i niewykorzystywane przez gminę do prowadzenia działalności. W orzecznictwie sądów przyjmuje się, że zbycie tego rodzaju składników majątku nie stanowi działalności gospodarczej i jako takie nie podlega opodatkowaniu VAT. Jeśli jednak w danym przypadku zamiana skutkować będzie koniecznością naliczenia podatku VAT należnego, jego odliczenie uzależnione będzie od tego do jakich celów dana nieruchomość będzie wykorzystywana przez stronę te nieruchomość otrzymującą – jeśli do czynności opodatkowanych VAT, to odliczenie będzie przysługiwało, jeśli natomiast do czynności zwolnionych z VAT lub do działalności statutowej – po stronie gminy/Skarbu państwa może pojawić się wydatek w postaci nieodliczalnego podatku VAT.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA