fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Rachunkowość

Badanie sprawozdania finansowego: z wyborem biegłego rewidenta nie warto zwlekać

www.sxc.hu
Spółki podlegające obowiązkowi badania sprawozdania są zobowiązane do wyboru audytora oraz uzyskania opinii i raportu z badania. Decyzja w tym zakresie może mieć wpływ na postrzeganie zbadanego bilansu przez jego użytkowników.

Badanie sprawozdania finansowego przez biegłego rewidenta ma spełniać wiele ważnych celów, takich jak zwiększenie zaufania do danych prezentowanych przez spółki oraz poprawa porównywalności danych między poszczególnymi przedsiębiorstwami. Nie każde sprawozdanie podlega jednak obowiązkowi badania, tak więc nie każda spółka zobowiązana jest do wyboru biegłego rewidenta >patrz ramka.

Kto podlega badaniu

Obowiązek badania uregulowany jest w art. 64 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Zgodnie z tym przepisem obowiązkowemu badaniu podlegają roczne sprawozdania finansowe:

- spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych,

- jednostek działających na podstawie przepisów o obrocie papierami wartościowymi oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi oraz jednostek, o których mowa w art. 2 ust. 2b ustawy o rachunkowości,

- jednostek działających na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych,

- krajowych instytucji płatniczych i instytucji pieniądza elektronicznego,

- spółek akcyjnych, z wyjątkiem spółek będących na dzień bilansowy w organizacji,

- pozostałych jednostek (przede wszystkim spółek z o.o., spółek jawnych, partnerskich, komandytowych, komandytowo-akcyjnych, cywilnych oraz przedsiębiorstw osób fizycznych), które w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdanie finansowe, spełniły co najmniej dwa z warunków:

– średnioroczne zatrudnienie wyniosło co najmniej 50 osób,

– suma aktywów wyniosła co najmniej 2500 tys. euro (dla określenia obowiązku badania sprawozdania za 2016 r. wartość aktywów ze sprawozdania za 2015 r. to 10 653 750 zł) lub

– przychody netto ze sprzedaży produktów i usług oraz operacji finansowych wyniosły co najmniej 5000 tys. euro* (dla określenia obowiązku badania sprawozdania za 2016 r.wartość przychodów za 2015 r. to 21 307 500 zł).

- jednostki które dla celów podatkowych wybrały bilansową metodę ustalania różnic kursowych (art. 9b ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT).

Przedsiębiorstwa mogą także podlegać badaniu dobrowolnemu, co roku lub raz na kilka lat, co czasami wykorzystywane jest przez właścicieli mniejszych podmiotów w celu sprawdzenia jakości prowadzonej księgowości i sporządzanych sprawozdań finansowych.

*Wyrażone w euro wielkości przelicza się na walutę polską po średnim kursie NBP na dzień bilansowy.

Uprawniony podmiot

Jednostki zobowiązane do zbadania rocznego sprawozdania finansowego powinny wybrać biegłego rewidenta. Co do zasady, zgodnie z ustawą o rachunkowości (dalej: uor), wyboru dokonuje podmiot zatwierdzający sprawozdanie (wspólnicy, walne zgromadzenie akcjonariuszy itp.). Uprawnienie do wyboru może być jednak scedowane na organ nadzorczy (np. radę nadzorczą). Z uwagi na to, że do sporządzenia sprawozdania finansowego zobowiązany jest zarząd – jako kierownik jednostki – oraz przez pryzmat tego sprawozdania będzie on oceniany, uor wyklucza możliwość wyboru biegłego rewidenta przez ten organ i taki wybór jest nieważny z mocy ustawy. Zarząd jest jednak zobligowany do zawarcia umowy z wybranym biegłym rewidentem. W praktyce, w celu uniknięcia zamieszania podczas negocjacji warunków umownych, w szczególności ceny za badanie, odpowiednie organy spółki zbierają oferty na usługi badania sprawozdania od pewnej grupy podmiotów uprawnionych do badania (biegłych rewidentów) w celu przedstawienia tych ofert organowi odpowiedzialnemu za wybór. Następnie, gdy biegły zostanie wybrany, ustalenie ceny opiera się na przesłanej wcześniej ofercie, a uszczegółowieniu podlegają ewentualnie inne, pozacenowe warunki umowy. Podczas wyboru biegłego należy jednak zwrócić uwagę na wiele dodatkowych czynników, które mogą stać się bardziej istotne od ceny, w zależności od sytuacji spółki.

Cena to nie wszystko

Rynek audytowy w naszym kraju składa się z wielu drobnych, często jednoosobowych audytorów, wielu podmiotów uprawnionych do badania średniej wielkości oraz kilku większych spółek o ugruntowanej pozycji i dużym zaufaniu rynku do ich pracy. Jeżeli ze sprawozdania finansowego mają korzystać zewnętrzne podmioty i na jego podstawie mają być podejmowane ważne dla spółki decyzje, np. o przyznaniu ważnego kredytu, to celowy może okazać się wybór jednego z największych audytorów w kraju, pomimo że oferowane przez niego usługi są droższe. Większe zaufanie zewnętrznych instytucji finansowych do zaprezentowanych danych może w razie wątpliwości przechylić szalę na korzyść zbadanej spółki. Dodatkowo, pomimo wyższej ceny, więksi audytorzy posiadają szersze doświadczenie, np. w zakresie konkretnych branż, którym często dzielą się ze swoimi klientami. To może przyczynić się do pewnych usprawnień w sposobie funkcjonowania spółki. Dlatego podczas wyboru audytora należy wziąć pod uwagę nie tylko kryterium ceny. Dodatkowo, wybór tego samego podmiotu rokrocznie przez kilka okresów pozwala na zmniejszenie nakładu pracy i zaangażowania pracowników spółki w procesie badania, ze względu na to, że audytor jest już zaznajomiony z funkcjonowaniem badanego podmiotu. Należy jeszcze zaznaczyć, że generalnie wybiera się podmiot uprawniony do badania, czyli spółkę audytową, natomiast biegły rewident jest zazwyczaj przydzielany do konkretnej spółki przez podmiot uprawniony. Wyjątkiem są biegli rewidenci, którzy nie są zrzeszeni w ramach większych podmiotów i prowadza jednoosobową działalności gospodarczą na własny rachunek.

Podpisanie umowy

Ustawa o rachunkowości ani żaden inny akt prawny nie wskazują żadnego konkretnego terminu podpisania umowy o badanie sprawozdania finansowego. Należy jednak wziąć pod uwagę, że na proces badania składa się wiele procedur i biegły rewident powinien mieć np. możliwość udziału w inwentaryzacji. Dodatkowo, w przypadku większości spółek, badanie składa się z dwóch etapów:

- badania wstępnego, podczas którego analizuje się kontrolę wewnętrzną oraz rozpoznaje potencjalne ryzyka dla prawidłowości sporządzenia sprawozdania finansowego spółki; wynikiem badania wstępnego powinien być dobrze stworzony plan badania końcowego,

- badania końcowego, podczas którego potwierdza się prawidłowość, kompletność, dokładność, prezentacje i wycenę poszczególnych elementów sprawozdania, na podstawie posiadanej wiedzy i planu z badania wstępnego.

Badania wstępne często przeprowadzane są pod koniec okresu podlegającego badaniu, tak aby w „gorącym" okresie sprawozdawczym możliwe było poświęcenie takiego czasu, jaki jest konieczny dla zapewnienia odpowiedniej jakości sprawozdania finansowego. Dlatego umowa powinna być podpisana najpóźniej w ostatnim kwartale badanego roku. Jak już wspomniano, do podpisania umowy zobowiązany jest zarząd badanej jednostki.

Co zawrzeć w dokumencie

Biegli rewidenci podlegają standardom jakości usługi audytowej, które zostały przyjęte przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów. Z uwagi na to, umowy na badanie zawierają zazwyczaj wiele ważnych kwestii, takich jak:

- określenie ceny za badanie (która nie może być uzależniona od rezultatu badania),

- określenie harmonogramu badania,

- klauzulę o udostępnieniu biegłemu rewidentowi wymaganych informacji oraz dostępu do pracowników spółki i dokumentów księgowych,

- informowaniu biegłego rewidenta o wszelkich istotnych sprawach związanych ze spółką i badanym sprawozdaniem,

- zobowiązanie zachowania tajemnicy przez biegłego rewidenta co do otrzymanych informacji,

- inne zapisy.

Obecnie standardy rewizji finansowej nie nakładają rozległych wymagań na zapisy umowne, więc treść umowy może być modyfikowana tak, aby zadowoliła obie strony, jeśli nie ogranicza to w żaden sposób badania sprawozdania finansowego lub nie wzbudza zastrzeżeń co do niezależności biegłego rewidenta. Warto zwrócić uwagę, że w obecnym stanie prawnym rozwiązanie umowy o badanie możliwe jest jedynie w szczególnych warunkach i powinno być wyjaśnione Komisji Nadzoru Audytowego. Prawidłowo zawarta umowa, na podstawie ważnej uchwały o wyborze biegłego rewidenta, jest podstawą przeprowadzenia audytu i wydania opinii z badania.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA