fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Kadry

Urlop przy pierwszym zatrudnieniu w życiuwszym zatrudnieniu w życiu

123RF
Osoba, która podjęła pierwsze w życiu zatrudnienie, nie musi czekać do 1 stycznia następnego roku, aby wypocząć. Urlop przysługuje jej już po upływie miesiąca pracy w wymiarze 1/12 rocznej puli.

Na mocy art. 153 § 1 kodeksu pracy, w roku kalendarzowym, w którym pracownik podjął pierwszą pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku. Oznacza to, że taki pracownik nabywa prawo do urlopu wypoczynkowego „z dołu" po upływie każdego przepracowanego miesiąca.

Okres zatrudnienia

Przepracowany miesiąc należy tu rozumieć jako pozostawanie w stosunku pracy. Nie ma znaczenia ewentualny czas przestoju, zwolnienia od pracy czy nieobecności pracownika spowodowanej chorobą. W uchwale z 4 kwietnia 1995 r. (I PZP 10/95) Sąd Najwyższy przyjął analogiczną tezę: „Pracownik nabywa prawo do kolejnego urlopu wypoczynkowego z dniem 1 stycznia danego roku, mimo że pozostając w stosunku pracy nie przepracował w tym roku kalendarzowym ani jednego dnia w związku z pobieraniem świadczenia rehabilitacyjnego".

Zatem jeżeli pracownik został zatrudniony np. od 1 kwietnia, prawo do urlopu wypoczynkowego nabywa z dniem, w którym upływa miesiąc zatrudnienia, tj. po 30 kwietnia. W literaturze prawa pracy podnosi się, że ustawodawca nie zakreślił terminu miesiąca kalendarzowego i  dlatego – zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 114 kodeksu cywilnego w zw. z art. 300 kodeksu pracy – należy przyjąć, że miesiąc to 30 kolejnych dni od daty rozpoczęcia pracy.

Jeśli z jakichś względów strony zadecydują, że nie będą kontynuować stosunku pracy, pracodawca ma obowiązek wypłacić pracownikowi ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

Wymiar i udzielanie

Urlopu dla nowozatrudnionego udziela się w wymiarze 1/12 urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku. Zazwyczaj roczna pula to 20 dni urlopowych, więc za każdy miesiąc pracy pracownikowi przysługuje najczęściej 1 i 2/3 dnia urlopu (1/12 z 20 dni).

Rzeczpospolita

Pamiętać należy, iż zgodnie z art. 1542 § 1 k.p. urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu. Przy czym nie znajduje tu zastosowania reguła „zaokrąglania w górę" do pełnego dnia urlopu, o której mowa w art. 154 § 1 k.p. Oczywiście strony stosunku pracy mogą ustanowić korzystniejsze dla pracownika warunki i uzgodnić, że przy ustalaniu wymiaru urlopu będą dokonywać takiego zaokrąglenia.

Ponadto urlop wypoczynkowy nowozatrudnionego nie jest uzależniony od pozostawiania w stosunku pracy z tym samym pracodawcą. Jeżeli nowy pracownik zmieni pracę w trakcie roku kalendarzowego, nie wpłynie to na jego prawo do urlopu wypoczynkowego ani na zasady jego naliczania.

Z kolei prawo do kolejnych urlopów wypoczynkowych pracownik nabywa już na ogólnych zasadach. W każdym następnym roku kalendarzowym uzyskuje więc do niego prawo z góry, czyli bez konieczności przepracowania określonego czasu.

Kolejny wypoczynek

Art. 154 § 1 k.p. ustanawia zasadę, że pracownikowi zatrudnionemu krócej niż 10 lat przysługuje 20 dni urlopu wypoczynkowego rocznie. Przy co najmniej 10-letnim stażu, pracownik ma prawo do dłuższego urlopu w wymiarze 26 dni.

Powyższe ma zastosowanie do pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu. W przypadku osób zatrudnionych na część etatu (np. 1/2 lub 3/4) wymiar urlopu wypoczynkowego ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, przy czym niepełny jego dzień zaokrągla się w górę do pełnego dnia (co nie ma zastosowania przy pierwszym urlopie, o czym była mowa wcześniej).

Co istotne, do okresu zatrudnienia, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu oraz sposób ustania stosunku pracy.

Do stażu urlopowego zalicza się także inne okresy, które pozwalają pracownikowi nabyć prawo do urlopu wypoczynkowego w danym wymiarze. Art. 155 k.p. nakazuje zaliczać tu okresy odbywania nauki >patrz tabelka. Ponadto odrębne przepisy, zawarte nie tylko w regulacjach kodeksowych, przewidują okresy wliczane do urlopowego stażu pracy.

Dni do uzupełnienia

Zgodnie z art. 158 k.p. pracownikowi, który wykorzystał urlop za dany rok kalendarzowy, a następnie uzyskał w ciągu tego roku prawo do urlopu w wyższym wymiarze (26–dniowym), przysługuje tzw. urlop uzupełniający.

Nabycie prawa do urlopu uzupełniającego zależy zatem od spełnienia jednego z poniższych warunków:

1) upływu 10-letniego stażu pracy,

2) zaliczenia do stażu pracy innych okresów, o czym była mowa wyżej, co będzie równoznaczne z upływem 10 lat stażu pracy,

3) zmiany pracodawcy, u którego obowiązuje większy niż kodeksowy wymiar urlopu.

Osiągnięcie 10-letniego stażu pracy (z uwzględnieniem okresów zaliczanych do stażu pracy) lub zmiana pracodawcy na takiego, u którego obowiązują korzystniejsze normy wymiaru urlopu oznacza, że pracownik nabywa prawo do dłuższego wymiaru urlopu wypoczynkowego, tj. 26 dni. Zatem właśnie ziszczenie się jednej ze wspomnianych przesłanek warunkuje nabycie prawa do urlopu uzupełniającego w danym roku kalendarzowym.

Tym samym może to nastąpić nie 1 stycznia (jak to się dzieje w przypadku pracownika pozostającego w stosunku pracy), lecz w każdym innym dniu roku, kiedy ziści się powyższa przesłanka, od której zależy prawo do urlopu uzupełniającego.

Urlopu uzupełniającego pracodawca udziela w wymiarze stanowiącym różnicę między nabytym a dotychczasowym wymiarem urlopu. Jeżeli więc pracownik jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy i został spełniony jeden z powyższych warunków, urlop uzupełniający będzie wynosił 6 dni.

Zasady udzielania

Co istotne, pracodawca powinien udzielić pracownikowi urlopu uzupełniającego w tym samym roku kalendarzowym, w którym zatrudniony nabył do niego prawo. W razie odmowy pracodawcy, pracownik może wystąpić z roszczeniem o udzielenie urlopu uzupełniającego na drogę sądową. Potwierdził to Sąd Najwyższy w postanowieniu z 12 czerwca 1997 r. (I PKN 213/97).

Podsumowując poprzez opisane regulacje prawne ustawodawca wprowadził ochronę prawa do odpoczynku pracownika, który dopiero rozpoczął zatrudnienie oraz tego, który – po wymaganym czasie lub spełnieniu prawem określonych przesłanek – nabył prawo do dłuższego wymiaru urlopu wypoczynkowego. ?

Sylwia Puzynowska radca prawny, prowadzi Kancelarię Prawa Pracy

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA