Pracownik młodociany, tak samo jak każdy inny pracownik, ma prawo do urlopu wypoczynkowego. Biorąc jednak pod uwagę zarówno jego wiek, jak i organizację zajęć szkolnych, konieczne stało się uregulowanie kwestii urlopów wypoczynkowych młodocianych odmiennie, niż ma to miejsce w przypadku pracowników pełnoletnich. Z tym zastrzeżeniem, że w przypadku braku regulacji szczególnych zastosowanie znajdują ogólne przepisy dotyczące urlopów.

Wymiar po dwóch półroczach

Pierwszą znaczącą różnicą przy udzielaniu urlopów młodocianym jest nabycie prawa do pierwszego urlopu i jego wymiar. Pracownicy pełnoletni podejmujący pierwszą pracę nabywają prawo do 1,66 dnia urlopu (w zaokrągleniu przyjmuje się 2 dni) po przepracowaniu jednego miesiąca. Natomiast pracownik młodociany może skorzystać z urlopu wypoczynkowego dopiero po upływie 6 miesięcy od rozpoczęcia pierwszej pracy. Po tym okresie nabywa prawo do 12 dni urlopu. Następnie, wraz z upływem kolejnych 6 miesięcy, czyli w sumie po roku pracy, młodociany uzyskuje prawo do 26 dni roboczych urlopu.

Czytaj też: Od września kadrę zasili 15-latek

Co ciekawe, prawo do każdego z tych urlopów jest kwestią odrębną. Dlatego przysługujący po półrocznym okresie zatrudnienia 12-dniowy urlop nie podlega wliczeniu do 26-dniowej puli urlopu, do którego młodociany nabywa prawo po roku pracy. Tym samym wymiar urlopu młodocianego pracownika w pierwszym roku pracy wynosi łącznie aż 38 dni.

PRZYKŁAD

Młodociany, który ma 16 lat (urodzony 5 maja 2002 r.), podjął pracę 4 czerwca 2018 r. Po upływie 6 miesięcy, tj. 4 grudnia 2018 r., nabędzie prawo do 12 dni urlopu wypoczynkowego. Następnie po roku pracy, 4 czerwca 2019 r., będzie miał już prawo do 26 dni urlopu. Natomiast od 1 stycznia 2020 r. wymiar jego urlopu wypoczynkowego zmniejszy się do 20 dni, bowiem w tym roku osiągnie on pełnoletność.

20 dni rocznie

Prawo do kolejnych urlopów wypoczynkowych pracownik młodociany nabywa z początkiem każdego roku kalendarzowego. Wymiar kolejnych urlopów wynosi 26 dni roboczych, aż do roku, w którym młodociany osiągnie pełnoletność. W tym roku nabywa on bowiem prawo jedynie do 20 dni urlopu >patrz tabela.

Termin wolnego ograniczony nauką

Młodociany nie ma pełnej swobody w wyborze terminu wykorzystania urlopu. Jeżeli uczęszcza do szkoły, należy mu go udzielić w czasie ferii szkolnych.

Taka regulacja ma na celu zapewnienie młodocianemu należytego wypoczynku zarówno od pracy, jak i od nauki. Oczywiście możliwe jest wykorzystanie urlopu także w okresie innym niż ferie, jeśli pracownik posiada jeszcze niewykorzystane dni urlopu, a pracodawca wyrazi na to zgodę.

Na początku zaliczkowo

Młodocianemu, który dopiero rozpoczął pracę i nie nabył jeszcze prawa do urlopu, pracodawca może udzielić, na jego wyraźny wniosek, w czasie ferii szkolnych tzw. urlopu zaliczkowego.

Ma to duże znaczenie w praktyce, bowiem rok szkolny i zsynchronizowane z nim rozpoczęcie obowiązywania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego przypada na początek września. W konsekwencji prawo do pierwszego urlopu młodociany nabywa dopiero na początku marca, a zatem już po zakończeniu ferii zimowych.

Podobnie przedstawia się sprawa z wakacjami letnimi następującymi po pierwszym roku nauki. Rok pracy uprawniający do skorzystania z 26 dni urlopu wypoczynkowego upływa bowiem z końcem sierpnia. Gdyby nie możliwość zaliczkowego udzielenia urlopu, młodociany pracownik musiałby przez większość wakacji pracować. Mógłby bowiem wykorzystać tylko 12 dni urlopu, do którego nabył prawo na początku marca.

Ważne!

W ferie zimowe nowo zatrudnionemu młodocianemu można udzielić jedynie urlopu zaliczkowego albo bezpłatnego.

Obowiązkowo bezpłatny

Dodatkowo, chcąc zapewnić młodocianemu możliwość pełnej regeneracji w okresie ferii szkolnych, ustawodawca zobligował pracodawcę do udzielenia uczniowi szkoły dla pracujących urlopu bezpłatnego w wymiarze nieprzekraczającym – łącznie z należnym mu urlopem wypoczynkowym – dwóch miesięcy. Urlop ten jest jednak bezpłatny i udzielany wyłącznie na wniosek pracownika.

Jednak w odróżnieniu od urlopu bezpłatnego udzielanego pełnoletnim pracownikom na zasadach ogólnych, okres urlopu bezpłatnego małoletniego wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Gdyby jednak udzielić małoletniemu pracownikowi urlopu bezpłatnego na zasadach ogólnych w okresie innym niż czas ferii szkolnych (czego ustawodawca nie wyklucza), okres ten nie będzie wliczany do okresu pracy, od którego uzależnione są uprawnienia pracownicze.

Odwołanie tylko wyjątkowo

Kolejną znaczącą różnicą jest możliwość odwołania pracownika z urlopu wypoczynkowego. Mimo braku wyraźnej regulacji w przepisach w praktyce wypracowane zostało stanowisko zabraniające pracodawcy odwołania z urlopu młodocianego pracownika. Wyjątkiem od tej zasady są sytuacje, jakich pracodawca nie mógł przewidzieć w momencie udzielania urlopu, np. klęska żywiołowa, kiedy to dobro pracodawcy wymaga skorzystania z pomocy wszystkich pracowników zdolnych do pracy, a ich odwołanie z urlopu znajduje rzeczywiste uzasadnienie.

W pozostałym zakresie do młodocianych pracowników znajdą zastosowanie ogólne przepisy dotyczące udzielania urlopu wypoczynkowego pracownikom pełnoletnim, takie jak np. zasady wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy czy też zasady określające wymiar urlopu przy zmianie pracodawcy.