Nie należy jednak zapominać, że nadrzędnym celem wprowadzenia obowiązku składania JPK jest uszczelnienie systemu podatkowego. Co za tym idzie, intencją resortu jest weryfikowanie danych pod kątem ich jakości tak, aby informacje najistotniejsze z punktu widzenia Ministerstwa Finansów były raportowane w sposób poprawny i aby w jak największym stopniu przyczyniały się do walki z wyłudzeniami VAT.

Tym samym, w interesie organów podatkowych nie jest sprawdzanie każdego podatnika od A do Z, co w efekcie dezorganizowałoby pracę urzędów oraz przełożyło się na znaczące zwiększenie kosztów. Poprzez dodatkową weryfikację raportowanych danych po stronie organów podatkowych oraz wskazanie na nieprawidłowości, resort uczy podatników, na co powinni zwracać uwagę przed wysyłką JPK. Ministerstwo Finansów tłumaczy, że tak duża liczba przeprowadzonych czynności sprawdzających w efekcie przełoży się na zmniejszenie liczby interwencji organów podatkowych oraz liczby składanych korekt plików JPK_VAT.

Jak będą weryfikowane pozostałe struktury JPK

Ministerstwo Finansów w chwili obecnej nie opublikowało oficjalnych informacji na temat tego co będzie brane od lupę przy strukturach innych niż JPK_VAT. Jednak w odpowiedzi z 8 czerwca 2017 r. na interpelację poselską nr 12445 wskazano, że w ramach czynności sprawdzających organy podatkowe i byłe organy kontroli skarbowej wystąpiły z żądaniem przekazania danych w trybie art. 193a ordynacji podatkowej w 310 przy- padkach. Oznacza to, że w 310 przypadkach właściwe organy KAS zażądały od podatnika przekazania struktury JPK innej, niż JPK_VAT (przykładowo mogły to być: JPK_MAG – magazyny, JPK_KR – księgi rachunkowe, JPK_WB – wyciągi bankowe, JPK_FA – faktury).

Na co podatnik powinien zwrócić uwagę w takich przypadkach?

Mając na uwadze dążenie Ministerstwa Finansów do pełnej automatyzacji procesów weryfikacyjnych, w odniesieniu do wszystkich struktur JPK organy podatkowe będą zwracały uwagę w szczególności na to, czy wszystkie pola, których wymóg uzupełnienia jest obligatoryjny, rzeczywiście zostały uzupełnione.

Ministerstwo Finansów może również przeprowadzać dodatkowe testy. Przykładowo, w odniesieniu do struktury JPK_KR prawdopodobna jest weryfikacja porównawcza mająca na celu wykrycie różnic w kwotach pomiędzy dziennikiem a zestawieniem obrotów i sald, co wskazywałoby na niepoprawne prowadzenie rozliczeń. W odniesieniu do struktury JPK_WB może być przeprowadzona techniczna walidacja numeru IBAN. Natomiast w strukturze JPK_FA można sprawdzić, czy prawidłowo zostały przypisane podstawy zwolnienia.

Intencją Ministerstwa Finansów jest ciągłe doskonalenie i poszerzanie procesów analitycznych. Na dzień dzisiejszy celem resortu finansów jest wprowadzenie tzw. pełnowymiarowej, twardej analityki.

Twarda analityka

Program twardej analityki pilotażowo rozpoczął się w maju i polega na wykorzystaniu zaawansowanego algorytmu umożliwiającego identyfikowanie przestępstw podatkowych, przykładowo karuzel VAT.

Coraz więcej krajów europejskich, które zdecydowały się na podobne rozwiązania w zakresie narzędzi do analizy danych, może pochwalić się widocznymi efektami w postaci zwiększonych wpływów do budżetu czy rozbiciem grup przestępczych zajmujących się wyłudzeniami VAT. Przykładowo, na Słowacji luka w VAT już w 2015 r. zmniejszyła się z równowartości 33,9 proc. do 28,3 proc. PKB m.in. dzięki wdrożeniu narzędzi analitycznych umożliwiających sprawdzanie w czasie rzeczywistym danych w deklaracjach podatkowych (a poprzez to porównanie wykazanego VAT należnego i naliczonego). Dzięki zastosowaniu analityki twardej, w Czechach zidentyfikowano już około 300 grup przestępczych zajmujących się wyłudzeniami VAT, a zgodnie z informacjami podanymi przez tamtejsze ministerstwo finansów, wpływy podatkowe w 2016 r. wzrosły w odniesieniu do 2015 r. o 9 proc.

Jednak warto również zauważyć, że resort finansów nie dysponuje jeszcze pełnym zakresem narzędzi analitycznych, które planuje wykorzystywać. Można się spodziewać, że MF będzie w ich posiadaniu w ostatnim kwartale bieżącego roku, kiedy to spółka Aplikacje Krytyczne, odpowiedzialna za rozwój rozwiązań technologicznych, przygotuje wszystkie produkty służące do kompleksowej i pełnej analizy plików JPK. Natomiast już teraz można zaobserwować efekty przeprowadzonych czynności sprawdzających, dowodem czego jest poprawa ściągalności VAT przez Skarb Państwa.

- Igor Roman, Starszy Menedżer - Tax Management Consulting Deloitte Doradztwo Podatkowe

- Przemysław Pasikowski Konsultant Tax Management Consulting Deloitte Doradztwo Podatkowe