fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Postępowanie podatkowe

Tarcza antykryzysowa: odraczanie płatności podatków może być pomocą publiczną

Adobe Stock
Niezależnie od rozwiązań przewidzianych w tarczach antykryzysowych, już od dawna istnieje możliwość skorzystania z różnego rodzaju ulg w spłacie zobowiązań wobec fiskusa, które mogą poprawić płynność finansową firm.

W następstwie występującej w ostatnim czasie trudnej sytuacji gospodarczej wywołanej pandemią COVID-19 wiele podmiotów funkcjonujących na polskim rynku musiało zmierzyć się z licznymi ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej, a cześć z nich z uwagi na wprowadzone obostrzenia zmuszona została do czasowego zaprzestania prowadzenia działalności (np. restauracje, sklepy odzieżowe, czy też salony fryzjerskie).

Z uwagi na zaistniałą sytuację przedsiębiorcy stanęli przed wieloma wyzwaniami, w tym koniecznością podjęcia odpowiednich działań, które pozwolą na przetrwanie obecnego spadku obrotów gospodarczych oraz zabezpieczenie rentowności działalności. W celu zapobieżenia negatywnym skutkom przestoju gospodarczego, wprowadzono pakiet ustaw stanowiących tzw. tarcze antykryzysowe, które dają wiele możliwości wsparcia dla przedsiębiorców. Zgodnie z opublikowanymi niedawno informacjami liczba złożonych wniosków o przyznanie różnych form

Stare narzędzia

Niezależnie od tego, warto wskazać na narzędzia, dzięki którym możliwe jest zastosowanie różnego rodzaju ulg w spłacie zobowiązań podatkowych i tym samym poprawa płynności finansowej, a które już od lat funkcjonują m.in. w ordynacji podatkowej. Wśród nich są przepisy pozwalające na wnioskowanie o:

- zaniechanie poboru podatku,

- odroczenie terminu płatności podatku,

- odroczenie lub rozłożenie na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę,

- umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej.

Czytaj także: Jak zachować płynność finansową – wskazówki dla przedsiębiorców w czasie epidemii koronawirusa

Przy czym w praktyce przedsiębiorcy mogą z większym prawdopodobieństwem liczyć na odroczenie podatku lub rozłożenie go na raty niż na jego umorzenie.

W niniejszym artykule przybliżamy instrument odroczenia zobowiązań podatkowych, w tym podstawy wnioskowania o jego zastosowanie u podatnika oraz warunki uznania takiego odroczenia za pomoc publiczną lub pomoc de minimis.

Dwie przesłanki...

Podstawą prawną wnioskowania o odroczenie terminu płatności podatku dla przedsiębiorstw jest art. 67a § 1 pkt 1 w zw. z art. 67b ordynacji podatkowej. Odroczenie płatności zobowiązań publicznoprawnych następuje na pisemny wniosek przedsiębiorcy wraz z uzasadnieniem i dowodami potwierdzającymi negatywne dla podatnika skutki zaistniałe w związku z daną sytuacją. Przy składaniu wniosku podatnik zobowiązany jest wykazać uzasadniony:

- ważny interes własny lub

- interes publiczny.

Z dwóch przedstawionych wyżej przesłanek uzyskania ulgi wykazanie ważnego interesu podatnika w większości przypadków będzie miało większe uzasadnienie niż wykazanie interesu publicznego. Organ może, ale nie musi przyznać wnioskowaną przez podatnika ulgę nawet wtedy, gdy spełnione są przesłanki pozytywnego rozstrzygnięcia określone tym przepisem. Warunek ten jest jednak niezbędny. Czym zatem jest ważny interes podatnika?

Zgodnie z orzecznictwem, aby mówić o ważnym interesie podatnika, negatywne skutki ekonomiczne powinny wynikać ze zdarzeń nadzwyczajnych, które nie są efektem prowadzonej przez niego działalności gospodarczej i nie są wprost wkalkulowane w ryzyko jej prowadzenia. Tym samym, błędne decyzje podatnika co do wyboru kontrahentów czy też kierunków poczynionych inwestycji nie stanowią same w sobie przesłanki do przyznania ulgi podatkowej, gdyż budżet państwa nie może być obciążany skutkami świadomych działań przedsiębiorcy. Ważny interes musi zatem wynikać z przyczyn zewnętrznych, które pozostają poza sferą działania podatnika.

Istnieją argumenty aby uznać, że aktualna sytuacja epidemiologiczna w kraju i jej negatywne konsekwencje dla podatnika stanowią istotną okoliczność pozwalającą na skorzystanie przez niego z możliwości odroczenia zapłaty określonych zobowiązań publicznoprawnych. Niemniej, nawet sporządzona specjalnie pod zaistniałą sytuację tarcza antykryzysowa nie definiuje pojęcia „skutki COVID-19".

...i trzy przypadki

Jednocześnie, po podjęciu oceny co do wystąpienia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, podmiot prowadzący działalność gospodarczą ma prawo starać się o ulgi i umorzenia podatku w zasadniczo trzech przypadkach, tj. gdy ulga:

a) stanowi pomoc de minimis,

b) stanowi pomoc publiczną udzieloną w szczególnym celu,

c) nie stanowi pomocy publicznej.

Dysponujemy więc dwiema możliwościami w ramach uznania udzielania ulg w płatności podatku za pomoc publiczną oraz jedną, gdy nie stanowiłoby to pomocy publicznej. Powstaje więc pytanie - czy odroczenie płatności podatku każdorazowo stanowi taką pomoc?

Pomoc de minimis...

Zasady udzielania pomocy de minimis wynikają z rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej: „Całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć 200 tys. euro w okresie trzech lat podatkowych".

Kwota 200 tys. euro przy odroczeniu liczona jest jednak odmiennie. Reguluje to rozporządzenie Rady Ministrów z 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowego sposobu obliczania wartości pomocy publicznej udzielanej w różnych formach, przedstawiając w § 4 specjalnie poświęcony temu wzór.

Istotne jest również ustalenie zasad liczenia limitu dla grup podmiotów powiązanych. Wymienione wyżej rozporządzenie Komisji (UE) nr 1407/2013 w art. 2 ust. 2 stanowi, że do celów rozporządzenia „jedno przedsiębiorstwo" obejmuje wszystkie jednostki gospodarcze, które są ze sobą powiązane.

...albo udzielona w szczególnym celu

Kolejną z możliwych podstaw uzyskania przez podmiot ulgi jest pomoc publiczna wskazana w przypadkach ściśle określonych w art. 67b § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej. Jednym z nich – interesującym w obecnej sytuacji – jest być przesłanka „naprawienia szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia".

Wsparcie to może być udzielone jako ulga indywidualna lub w ramach szerszych programów pomocowych. Zgodnie z art. 107 ust. 2 TFUE jest to pomoc dopuszczalna, która może być udzielana jako pomoc indywidualna (decyzje) albo w ramach programu pomocowego. Projekt takiej decyzji powinien być notyfikowany Komisji Europejskiej. W praktyce ulgi tego typu wykorzystywane są jednak bardzo rzadko. Warto wskazać również na Komunikaty Komisji z 13 i 19 marca 2020 r., w których KE utworzyła limit pomocy dla przedsiębiorstw w ramach programów pomocowych do kwoty 800 tys. euro. Limit ten nie stanowi jednak pomocy de minimis, lecz jest odrębną konstrukcją dopuszczoną do wykorzystywania dla państw członkowskich. Polska wykorzystuje ten limit między innymi w zakresie przewidzianych w tarczy antykryzysowej instrumentów wsparcia wynikających z ordynacji podatkowej. Zgodnie z treścią art. 15zzzh ust. 1 pkt 2 znowelizowanej 17 kwietnia 2020 r. tarczy antykryzysowej, wsparcie udzielone w związku z COVID-19 zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce.

Kiedy nie stanowi

Kluczowym aktem prawnym przemawiającym za nieuznawaniem odroczenia płatności zobowiązań podatkowych za pomoc publiczną jest obwieszczenie Komisji 98/C 384/03 w sprawie stosowania reguł pomocy publicznej do środków związanych z bezpośrednim opodatkowaniem działalności gospodarczej z 10 grudnia 1998 roku, w którym Komisja Europejska stwierdziła, że działania administracji podatkowej mające na celu optymalizację długów nie stanowią pomocy publicznej. Jeśli więc organ podatkowy uzna, że podatnik utracił płynność finansową, a odroczenie płatności podatków pozwoli na pokrycie właściwych należności, to wówczas odroczenie to nie powinno stanowić pomocy publicznej.

Potwierdza Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w orzeczeniu z 6 lutego 2018 r. (I SA/Bd 1018/17). W wyroku tym sąd zwrócił uwagę na to, że do zakwalifikowania ulgi jako pomoc publiczną konieczne jest jeszcze uznanie jej za zakłócającą funkcjonowanie wymiany handlowej wewnątrz UE: „Stosowanie ulg w spłacie podatków jest pomocą publiczną, co należy podkreślić, tylko wówczas, gdy prowadzi lub może doprowadzić do zakłóceń w wymianie handlowej pomiędzy państwami UE. Zatem udzielenie pomocy niezakłócającej funkcjonowania wymiany handlowej między państwami UE nie jest jeszcze niedozwoloną pomocą publiczną. Organy podatkowe samodzielnie tę okoliczność muszą ustalać w każdej indywidualnej sprawie".

Przykład

Do zakłócenia w wymianie handlowej pomiędzy państwami UE nie dojdzie, gdy podatnik prowadzi działalność wyłącznie na danym, ograniczonym terenie. W takim przypadku nie ma bowiem powiązań z zagranicznymi przedsiębiorcami, a jego odbiorcami są wyłącznie krajowe podmioty.

Podobną opinię wyraził 20 marca 2020 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w „Opinii dotyczącej występowania pomocy publicznej – ulgi ZUS". W odniesieniu do ulgi dotyczącej odroczenia płatności składek ZUS urząd podkreślił, że możliwość skorzystania z ulg mają wszyscy przedsiębiorcy, niezależnie od rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej, miejsca jej prowadzenia ani też wielkości przedsiębiorstwa, a jedyną przesłanką uprawniającą do złożenia wniosku jest pogorszenie sytuacji finansowej w wyniku wystąpienia epidemii COVID-19. W związku z tym, w ocenie UOKiK, środek ten ma charakter generalny i nie stanowi pomocy publicznej ze względu na niespełnienie przesłanki selektywności.

Powoływana regulacja art. 15zzzh ust. 1 pkt 2 tarczy antykryzysowej znajduje zastosowanie do sytuacji, gdzie mamy do czynienia z pomocą publiczną. Gdy pomoc publiczna nie występuje, wówczas odroczenie płatności nie będzie stanowić pomocy publicznej mającej na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce.

Opłata prolongacyjna

Odroczenie podatku co do zasady implikuje powstanie obowiązku uiszczenia opłaty prolongacyjnej. Przepis dotyczący ustalania opłaty prolongacyjnej od kwoty podatku lub zaległości podatkowej (art. 57 ordynacji podatkowej) odsyła jedynie do art. 67a tego aktu pomijając przy tym art. 67b, który stanowi o ulgach dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Jak jednak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 czerwca 2011 r. (II FSK 243/10): „Organ podatkowy nie może udzielić ulgi podatkowej osobie prowadzącej działalność gospodarczą, o ile nie zachodzą łącznie przesłanki udzielenia takiej ulgi określone w przepisach art. 67a i art. 67b o.p.".

Trzeba tu jednak podkreślić, że w odniesieniu do zobowiązań podatkowych odroczonych w ramach wniosków złożonych na podstawie tarczy antykryzysowej w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonych w związku z COVID-19 albo w okresie 30 dni następujących po ich odwołaniu, opłata prolongacyjna nie jest naliczana.

Podstawa prawna: rozporządzenie Komisji (UE) nr 1407/2013 z 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE L 352 z 24 grudnia 2013 r., str. 1)

art. 57, art. 67a – art. 67e ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. DzU z 2019 r. poz. 900 ze zm.)

Mateusz Rychlik jest młodszym menedżerem w zespole ds. CIT w KPMG w Polsce

Paweł Szala ekspert w zespole ds. CIT w KPMG w Polsce

Przed złożeniem wniosku zawsze jest potrzebna szczegółowa analiza

Przedsiębiorca występujący z wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych zobowiązany jest zaklasyfikować tę ulgę jako pomoc publiczną (pomoc de minimis) lub jako ulgę niestanowiącą pomocy publicznej. Decyzja w tym zakresie ma znaczenie, gdyż wiąże się z konkretnymi wymogami formalnymi, odmienną procedurą oraz ewentualnymi limitami. Ponadto, każda z możliwości obwarowana jest pewnymi ograniczeniami lub wymogami.

Jak zostało wskazane, na podstawie znowelizowanej „Tarczy antykryzysowej", wsparcie udzielone na podstawie ordynacji podatkowej w zakresie m.in. odroczenia płatności zobowiązań podatkowych, które zostało przyznane w związku z COVID-19, stanowi pomoc publiczną udzieloną w szczególnym celu. W tym zakresie pomoc udzielana przez wszelkie organy podatkowe nie może przekroczyć kwoty 800 tys. euro, która obejmuje zasadniczo wszystkie jednostki gospodarcze powiązane z danym beneficjentem. Limit ten może zatem stanowić utrudnienie zwłaszcza dla podmiotów objętych licznymi powiązaniami gospodarczymi, kapitałowymi, osobowymi.

Jednocześnie, warto podkreślić, że wskazana pomoc jest przyznawana na podstawie programów pomocy posiadających szacowany budżet. Z kolei taki program dotyczący ulg w spłacie zobowiązań podatkowych udzielanych na podstawie przepisów ordynacji podatkowej, nie został jeszcze zatwierdzony przez Komisję Europejską. Tym samym, dopóki program pomocy w tym zakresie nie zostanie zaakceptowany, odroczenie zobowiązań podatkowych w związku z COVID-19 powinno być generalnie traktowane za pomoc de minimis.

Z kolei wniosek składany w sytuacji, gdy ulga (odroczenie) nie stanowi pomocy publicznej może każdorazowo wymagać bliższej analizy prowadzonej działalności oraz tego czy podatnik będzie zwolniony przy tej okazji z opłaty prolongacyjnej.

Jednocześnie, przy uwzględnieniu wskazanej argumentacji, należy podkreślić, że przygotowanie odpowiedniego wniosku o odroczenie płatności zobowiązań podatkowych wiąże się z wieloma wymogami formalnymi i koniecznością podjęcia skoordynowanych działań, w tym związanych z powstrzymaniem ewentualnej egzekucji administracyjnej, która mogłaby zostać wszczęta w okresie między momentem złożenia wniosku a jego rozpatrzeniem.

Warto również wspomnieć, że ordynacja podatkowa przewiduje także dalsze, czy też bardziej specyficzne możliwości ograniczenia poboru zaliczek czy zaliczenia nadpłaty jednego podatku na poczet drugiego. Podjęcie decyzji o właściwych środkach może wymagać kompleksowej oceny podmiotu pod kątem jego możliwości, zasobów, profilu oraz – kluczowej w czasach załamania gospodarczego – płynności finansowej.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA