fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Podatek dochodowy

Nowe formalności w podatku u źródła to nowe obowiązki dla płatników

Adobe Stock
Wypłacając zagranicznemu kontrahentowi odsetki, należności licencyjne, dywidendy albo wynagrodzenie za usługi, podatnik musi udowodnić, że nie pobierając podatku u źródła lub stosując jego niższą stawkę, zweryfikował przesłanki skorzystania z preferencji.

Nowy wymóg należytej staranności płatnika, zmiana trybu poboru podatku u źródła na system zapłaty i zwrotu przy płatnościach objętych daniną powyżej 2 mln zł rocznie względem kontrahenta (obowiązująca w stosunku do osób prawnych od 1 stycznia 2020 r., a od 1 lipca 2019 r. w stosunku do osób fizycznych) oraz zmiana definicji rzeczywistego właściciela należności skutkuje koniecznością wywiązania się przez płatnika z wielu obowiązków. To płatnik bowiem musi udowodnić, że nie pobierając podatku albo pobierając go według stawki niższej niż podstawowa, przeprowadził weryfikację przesłanek zastosowania zwolnienia czy niższej stawki.

Czytaj także: Jak nie płacić wysokiego podatku u źródła

Dotkliwe sankcje finansowe

Jeśli płatnik nie dopełni ww. obowiązku lub np. złożone przez niego przed organem podatkowym oświadczenia nie będą zgodne z prawdą, to organ podatkowy będzie mógł wymierzyć:

- płatnikowi dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości co najmniej 10 proc. należności oraz

- sankcje z kodeksu karnego skarbowego względem członków zarządu, nawet do 21 mln zł.

Przykład

Załóżmy, że płatnik jest spółką z o.o. prowadzącą działalność na rynku nieruchomości. Od dwóch lat udziałowcami sp. z o.o. są spółki kapitałowe z siedzibą we Francji (60 proc.) oraz Holandii (40 proc.). W lipcu 2020 r. po zrealizowaniu kolejnego etapu inwestycji, spółka z o.o. zapłaci 2,5 mln zł odsetek na rzecz francuskiego wspólnika z tytułu udzielonych pożyczek, a na rzecz holenderskiego 0,5 mln zł wynagrodzenia za usługi doradcze. Intencją płatnika jest zastosowanie zwolnienia z podatku u źródła w przypadku płatności odsetek, wynikającego z polskiego ustawodawstwa, oraz niepobranie daniny na podstawie przepisów polsko-holenderskiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania w zakresie płatności za usługi. Podstawowa stawka podatku u źródła w Polsce z tytułu ww. płatności to 20 proc.

W tym kontekście pojawia się mnóstwo pytań... m.in. jak przygotować się do zmian w regulacjach? Jakie dokumenty powinien zgromadzić płatnik? Co powinien zrobić, aby wykazać dochowanie należytej staranności?

W pierwszej kolejności płatnik powinien ustalić jaki tryb poboru podatku u źródła powinien zastosować w kontekście danej płatności.

W zakresie płatności za usługi doradcze w wysokości 0,5 mln zł i gdy ta płatność nie przekracza 2 mln zł rocznie, tj. wcześniej nie było płatności na rzecz tego kontrahenta, płatnik zasadniczo będzie stosował przepisy o podatku u źródła obowiązujące do końca 2019 r., tj. z uwzględnieniem wymogu należytej staranności przy ocenie, czy zachodzą przesłanki do niepobrania daniny. Wymóg należytej staranności powinien polegać na weryfikacji, czy płatnik posiada aktualny certyfikat rezydencji podatkowej kontrahenta, gdyż zarówno przepisy krajowe, na pierwszy rzut oka, jak i przepisy polsko-holenderskiej umowy nie nakładają dodatkowych wymogów w zakresie płatności za usługi doradcze.

Jednak minister finansów w projekcie objaśnień do nowych przepisów ws. podatku u źródła przyjmuje, że płatnik w zakresie płatności za usługi powinien również badać, czy podatnik jest ich rzeczywistym właścicielem. Tym samym, w ocenie ministra, płatnik - oprócz rygorystycznych wymogów w zakresie należytej staranności przy płatnościach do podmiotów powiązanych – powinien zgromadzić dokumentację potwierdzającą, że spółka holenderska np. nie jest prawnie lub faktycznie zobowiązana do dalszego przekazania płatności oraz że prowadzi w Holandii rzeczywistą działalność gospodarczą. Ponownie należy podkreślić, że żaden przepis takiego wymogu nie wprowadza, ale takie tezy płyną, oprócz objaśnień, również z interpretacji wydawanych przez organy podatkowe, np. z interpretacji dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 21 czerwca 2019 r. (0111-KDIB1-2.4010.172.2019.1.BG).

Z inną sytuacją będziemy mieć do czynienia w przypadku płatności odsetkowych w 2020 r. w wysokości 2,5 mln zł na rzecz francuskiego udziałowca. Tutaj płatnik zobowiązany będzie pobrać 20-proc. podatek u źródła, a następnie podatnik albo płatnik, jeżeli umowa zawiera klauzulę tzw. ubruttowienia, będzie mógł się ubiegać o zwrot daniny. Alternatywnie, płatnik będzie mógł zastosować zwolnienie z obowiązku poboru podatku na podstawie przepisów ustawy o CIT, jeśli spełnione są warunki zwolnienia [m.in. 25-proc. udział w sp. z o.o. przez dwa lata / warunek rzeczywistego właściciela należności] oraz:

- złoży specjalne oświadczenie do organu podatkowego albo

- uzyska opinię tego organu o możliwości zastosowania zwolnienia (z wnioskiem o wydanie opinii może wystąpić podatnik albo płatnik, jeśli poniósł ciężar podatku).

W analizowanym przypadku płatności odsetkowych obowiązywać będzie wymóg należytej staranności płatnika, a dokumentacja i zakres działań oczekiwanych przez organy podatkowe będzie podobny do przypadku wynagrodzenia za usługi, a nawet szerszy. Minister finansów wskazuje bowiem w objaśnieniach, że szczególna czujność powinna zostać zachowana, jeżeli również odbiorca odsetek, wypłacając je dalej, nie pobierze podatku u źródła, a do takich państw należy Francja. Jakkolwiek absurdalnie nie brzmi traktowanie Francji jako raju podatkowego, nie można wykluczyć, że organy podatkowe będą oczekiwać w tym przypadku „ekstra" staranności. Dodatkowo, jeżeli płatnik, jak wskazano, będzie wypłacał odsetki objęte krajowym zwolnieniem z poboru podatku, to będzie on zobowiązany do stosowania zmienionej definicji rzeczywistego właściciela należności. Co za tym idzie, będzie musiał ustalić m.in. czy kontrahent prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą, tj. np. czy posiada lokal, wykwalifikowany personel, wyposażenie (w tym przypadku wymóg ten wynika już wprost z przepisów, a nie z objaśnień).

W zakresie pozostałych wymaganych dokumentów, płatnik powinien uzyskać certyfikat rezydencji podatkowej francuskiego udziałowca oraz jego oświadczenie potwierdzające m.in., że posiada co najmniej 25 proc. udziałów płatnika nieprzerwanie przez co najmniej dwa lata oraz jest rzeczywistym właścicielem odsetek, w tym prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą we Francji.

Dodatkowe wymagania

To, co będzie jeszcze wymagane, zależy od tego czy płatnik:

- zapłaci 20-proc. podatek i wystąpi o jego zwrot,

- nie pobierze daniny na podstawie złożonego przed organem oświadczenia,

- wystąpi o opinię organu w tym zakresie i na jej podstawie odstąpi od poboru.

W przypadku pobrania podatku i ubiegania się o jego zwrot, konieczne będzie m.in.:

1) przedłożenie oświadczenia podatnika, że jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek podatkowy w zakresie płatności;

2) przedłożenie dokumentów wskazujących na tryb rozliczenia płatności (potwierdzenia przelewów/umowy potracenia itp.) oraz dot. zobowiązania do wypłaty należności (w kontekście przykładu – umowa pożyczki);

3) przedłożenie dokumentacji wskazującej na ustalenia umowne, z powodu których płatnik wpłacił podatek z własnych środków i poniósł jego ciężar ekonomiczny, jeśli taka sytuacja miała miejsce (klauzula ubruttowienia);

4) uzasadnienie wnioskodawcy w zakresie spełnienia przesłanki rzeczywistego właściciela odsetek, w tym także w kontekście rzeczywistej działalności gospodarczej oraz faktu, że odbiorca należności jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek podatkowy.

W przypadku zastosowania zwolnienia na podstawie oświadczenia, konieczne będzie przygotowanie oświadczenia płatnika, składanego do organu podatkowego najpóźniej w dniu wypłaty należności, że:

1) posiada on dokumenty wymagane przez przepisy podatkowe dla zastosowania niższej stawki podatku albo zwolnienia/niepobrania podatku;

2) po przeprowadzeniu weryfikacji (należyta staranność) nie posiada wiedzy uzasadniającej przypuszczenie, że istnieją okoliczności wykluczające możliwość zastosowania niższej stawki daniny, zwolnienia albo niepobrania podatku.

Co istotne, ww. oświadczenie w imieniu płatnika podpisuje kierownik jednostki (cały zarząd sp. z o.o.) w rozumieniu ustawy o rachunkowości. Oświadczenie nie może być złożone przez pełnomocnika.

Należyta staranność i kolejne formalności

Przy ocenie, czy płatnik dochował należytej staranności uwzględnia się charakter oraz skalę działalności prowadzonej przez płatnika.

Definicja należytej staranności jest zatem krótka i enigmatyczna. Nieco więcej informacji płatnicy otrzymali od ministra finansów w projekcie objaśnień do nowych przepisów.

Zgodnie z nimi, płatnik przy weryfikacji powinien uwzględnić okoliczności znane mu wewnętrznie, znane mu na podstawie informacji przekazanych przez odbiorcę należności oraz takie, co do których powinien posiadać wiedzę w związku ze stosowaniem procedur wymaganych przez przepisy inne niż podatkowe (np. procedury w zakresie prania brudnych pieniędzy), czy też wiedzę ogólną np. z doniesień medialnych Dużo bardziej rygorystyczne wymogi zostały wskazane w projekcie objaśnień względem płatności do podmiotów powiązanych. W ocenie ministra należy wówczas uzyskać dokumenty dotyczące m.in. przepływów finansowych w grupie, struktury grupy (w tym wykaz osób zatrudnionych wraz z podaniem stanowisk), lokalną dokumentację cen transferowych itd.

Zdaniem autorki

Teresa Nowicka, radca prawny, doradca podatkowy, menedżer w MDDP

Przydadzą się wewnętrzne procedury

Praktyką wartą rozważenia jest wprowadzenie przez płatników wewnętrznych sformalizowanych procedur, które będą podpowiadać jakie są przesłanki zastosowania stawki daniny niższej niż podstawowa, jakie dokumenty/informacje są wymagane oraz w jaki sposób dokumenty i informacje powinny być archiwizowane. Gromadzenie przez płatnika informacji o podatniku jest szczególnie ważne przy ocenie, czy jest on rzeczywistym właścicielem należności i czy prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą. W tym kontekście, szczególnie w przypadku płatności miedzy podmiotami powiązanymi, pomocne może okazać się posługiwanie się kwestionariuszem, który będzie odnosił się m.in. do miejsca sprawowania zarządu spółką, jej działalności, posiadanych zasobów, personelu czy rachunków bankowych.

Dobrą praktyką w kontekście wymogu należytej staranności może okazać się korzystanie z powszechnie dostępnych baz wiedzy o podmiotach gospodarczych czy pozyskiwanie opinii profesjonalnych doradców w zakresie oceny spełnienia warunków do zastosowania stawki daniny niższej niż podstawowa.

Trudno jednak uznać za uzasadnione nakładanie na płatnika – w szczególności w relacjach z podmiotami niepowiązanymi – obowiązku aktywnego działania celem pozyskiwania informacji o odbiorcy należności. Takie działanie mogłoby nadwyrężać relacje biznesowe, a w wielu przypadkach spotkać się z odmową kontrahenta, traktującego informacje, o które występuje płatnik, jako poufne, objęte tajemnicą przedsiębiorstwa. Szerokie badanie kontrahenta zagranicznego to z pewnością też dodatkowe koszty.

Z uwagi na wolumen nowych obowiązków oraz potencjalne wysokie sankcje, warto wdrożyć działania dostosowujące organizację do zmienionych przepisów w zakresie podatku u źródła, zarówno wewnętrznie, jak i w relacjach z kontrahentami.

 

Ryzyka i sankcje

Bazując na przykładzie z płatnością odsetek bez potrącenia podatku, jeśli organ podatkowy uzna, że przesłanki do skorzystania ze zwolnienia nie były spełnione, a płatnik nie wykazał należytej staranności, to organ może:

- uznać, że wypłata odsetek powinna być opodatkowana CIT według stawki 20 proc. (a w związku z tym płatnik nie pobrał daniny w należytej wysokości) i określić mu zobowiązanie podatkowe;

- wydać decyzję o odpowiedzialności płatnika na podstawie art. 30 § 1 ordynacji podatkowej i wymierzyć dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 10 proc. należności (podwoić tę stawkę, gdy wysokość należności przekroczy 15 mln zł, a nawet potroić, jeśli wysokość należności przekroczy 15 mln zł i dokumentacja cen transferowych nie zostanie przedłożona).

Dodatkowo, mogą być nałożone sankcje z kodeksu karnego skarbowego, m.in.:

- kara grzywny do 720 stawek dziennych (około 21 mln zł) albo kara pozbawienia wolności do lat dwóch, albo obie te kary łącznie – jeśli płatnik nie pobierze podatku albo pobierze go w kwocie niższej niż należna (jeśli kwota niepobranej daniny jest małej wartości, to płatnik podlega tylko grzywnie);

- kara grzywny do 720 stawek dziennych (około 21 mln zł) albo kara pozbawienia wolności, albo obie te kary łącznie – jeśli została podana nieprawda w oświadczeniach składanych przez płatnika przed organem podatkowym, czy też w oświadczeniach co do faktów przedstawionych we wniosku o zwrot daniny albo we wniosku o wydanie opinii o stosowaniu zwolnienia albo w oświadczeniach co do zgodności z oryginałem dokumentacji załączanej do wniosków (w przypadku mniejszej wagi sprawca podlega grzywnie za wykroczenie skarbowe).

Z uwagi na odpowiedzialność osobistą na gruncie kodeksu karnego skarbowego, w powyższym zakresie będą odpowiadali przede wszystkim członkowie zarządu płatnika.

 

podstawa prawna: art. 21 w zw. z art. 26-26b ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. DzU z 2019 r. poz. 865)

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA