To sedno uchwały Sądu Najwyższego rozstrzygającej kwestię istotną dla zabezpieczenia spadku i spisu inwentarza. Zagadnienie to budzi w praktyce rozbieżności, mimo że w kodeksie postępowania cywilnego poświęcono jej cały rozdział: „Zabezpieczenie spadku, wykaz inwentarza i spis inwentarza”.
Zabezpieczenie spadku, wykaz inwentarza i spis inwentarza
W sprawie, którą zajął się SN, z wnioskiem o zabezpieczenie spadku wystąpiła B., ustawowy spadkobierca zmarłej, której majątek znalazł się w rękach innej krewnej oraz obcego mężczyzny. B powołała się na testament i wystąpiła do sądu rejonowego (sądu spadku), aby wydał postanowienie o sporządzeniu inwentarza (czyli formalnego spisu przez komornika pozostawionego przez zmarłą majątku), oddaniu ruchomości pod jej dozór oraz ustanowieniu dozoru nad nieruchomością, a także powierzeniu go jej. Sąd rejonowy oddalił jednak wniosek, uznając, że B. nie uprawdopodobniła zagrożenia zawłaszczenia majątku spadkowego i swojego prawa do spadku, co następuje zwykle później w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku.
Rozpoznając zażalenie wnioskodawczyni, Sąd Okręgowy w Warszawie w osobie sędzi Edyty Bronowickiej powziął wątpliwości, które zawarł w pytaniu prawnym do Sądu Najwyższego, mianowicie, czy na postanowienie sądu w przedmiocie zabezpieczenia spadku orzekające co do istoty sprawy przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia czy apelacji.
W uzasadnieniu sędzia wskazała, że tej kwestii dotyczą dwa przepisy: art. 635 § 6 k.p.c., że na postanowienie w zakresie zabezpieczenia spadku przysługuje zażalenia, oraz art. 518 k.p.c., że od postanowień sądu pierwszej instancji orzekających co do istoty sprawy przysługuje apelacja. W tym wypadku chodzi właśnie o takie postanowienia. Także orzecznictwo SN skłaniało się do apelacji, którą rozpatruje sąd wyższej instancji. Ale pojawiało się też przeciwne stanowisko.
Czytaj więcej
Aby zapewnić prawidłowy przebieg dziedziczenia, trzeba czasem złożyć odpowiednie wnioski do sądu.
Co stwierdził Sąd Najwyższy
SN w składzie: Tomasz Szanciło, Dariusz Pawłyszcze i Jacek Widło, stwierdził w uchwale, że na postanowienie sądu w przedmiocie zabezpieczenia spadku orzekające co do istoty sprawy przysługuje zażalenie.
– Dobrze, że SN wyjaśnił tę kwestię, bo to ułatwi pełnomocnikom prowadzenie tych spraw, pozwoli nie przekroczyć terminu na złożenie odwołania. Szkoda tylko, że rozpatrzenie zażalenia w tej sprawie odwlekło się o wiele miesięcy – wskazał pełnomocnik wnioskodawczyni adwokat Paweł Sanak.
Prawnicy nie mają wątpliwości, że czas w tych sprawach jest najważniejszy.
– Zwłaszcza kiedy uprawnieni do spadku mieszkają w innym mieście czy za granicą. Jeśli uprawnieni do spadku to małoletni, na ich rodziców spada dodatkowy obowiązek zatroszczenia się o przypadający im majątek, a to wymaga jego zabezpieczenia oraz sporządzenia inwentarza – skazuje adwokat Roman Nowosielski.
Dr Bogurad Kordasiewicz, radca prawny, nie wiążę zbytnich nadziei z zabezpieczeniem spadku i radzi, aby spadkobierca za życia rozdysponował między beneficjentów co cenniejsze rzeczy, a przynajmniej je wskazał w testamencie, aby się nie okazało, że Kossaki znikną ze ścian mieszkania zmarłego i spadkobiercy nie będą w stanie doliczyć się, ile ich było.
Sygnatura akt: III CZP 158/22
Czytaj więcej
Sąd nie stwierdzi nabycia schedy, jeśli nie ma jasności, kto może dziedziczyć i czy o tym wie. U notariusza poprzeczka jest jeszcze wyższa.
