Sąd: Nie będzie słonej kary za słodką daninę trzy dni po czasie

Sankcję za zapłaconą po terminie opłatę cukrową można miarkować, a nawet od niej odstąpić.

Publikacja: 31.05.2023 03:15

Sąd: Nie będzie słonej kary za słodką daninę trzy dni po czasie

Foto: Adobe Stock

W założeniu opłata od środków spożywczych, potocznie zwana podatkiem cukrowym czy od cukru, miała zmienić nawyki żywieniowe Polaków i zniechęcić ich od kupowania dosłodzonych sztucznie napojów. Dla przedsiębiorców zobowiązanych do jej rozliczania szybko stała się jednak koszmarem. Potwierdzają to liczne spory, które trafiają na wokandy sądów administracyjnych. Kolejny fiskus przegrał we wtorek przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. A jest bardzo ważny, bo dotyczy słonej kary za nieterminowe rozliczanie się ze słodkiej daniny.

Minimalny poślizg...

Problemy spółki zaczęły się pod koniec września 2021 r., kiedy fiskus wszczął postępowanie o ustalenie jej dodatkowej opłaty od środków spożywczych. Okazało się bowiem, że w złożonej w terminie deklaracji CUK-1 dotyczącej opłaty od środków spożywczych za kwiecień 2021 r. firma wykazała nieco ponad 45 tys. zł daniny. Ale już z jej zapłatą spóźniła się... trzy dni. Gdy fiskus to wyłapał, starała się wytłumaczyć, że przekroczenie terminu wpłaty zaledwie o trzy dni nie było celowe i wynikało ze zwykłego ludzkiego przeoczenia.

Fiskus był jednak niewzruszony i za spóźnienie „wlepił” prawie 23 tys. zł kary. A zasłonił się ustawą o zdrowiu publicznym, która przewiduje dodatkową opłatę w wysokości odpowiadającej 50 proc. kwoty podstawowej opłaty.

Firma uznała to za niesprawiedliwe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie podkreślała, że waga naruszenia w jej przypadku była znikoma. Ponadto dobrowolnie, bez wezwania, zaprzestała naruszenia prawa i sama wpłaciła podatek. Tym samym spełnione zostały wszystkie przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary. Skarżąca tłumaczyła, że złożyła wymaganą informację w terminie, a jedynie opłatę uiściła trzy dni po terminie. Nie osiągnęła żadnych korzyści z opóźnienia i było to jej pierwsze przewinienie.

Spółka wskazywała też, że opłata cukrowa wprowadzona od 1 stycznia 2021 r. jest nowym obciążeniem, co do którego cały czas powstaje wiele wątpliwości interpretacyjnych. Zatem przekonywała, że oceniając znikomość naruszenia prawa, fiskus powinien uwzględnić szereg okoliczności, jak m.in. wagę i okoliczności naruszenia prawa, czas jego trwania czy częstotliwość. Zdaniem spółki ustalona w ustawie o zdrowiu publicznym opłata dodatkowa, która pełni funkcję sankcji karnej, powinna być miarkowana i ustalana m.in. w oparciu o wagę naruszenia, stopień winy oraz w sposób zapewniający równe traktowanie.

Te argumenty nie przekonały olsztyńskiego WSA. Nie zgodził się ze skarżącą, że do sporej opłaty dodatkowej zastosowanie ma dział IVa k.p.a., czyli regulacje dotyczące zasad nakładania, wymierzania i udzielania ulg w wykonaniu administracyjnych kar pieniężnych.

WSA podkreślił, że konsekwencją uchybienia terminu przewidzianego na uiszczenie opłaty od środków spożywczych jest ustalenie dodatkowej opłaty, w wysokości 50 proc. podstawowej. Wynika to wprost z ustawy. Sankcja ta nie jest „miarkowana” okresem uchybienia terminowi.

Inaczej mówiąc – zdaniem WSA spóźnienie w uiszczeniu podatku od cukru zawsze obliguje fiskus do wydania decyzji ustalającej 50-proc. opłatę dodatkową, bez względu na kwotę, faktyczne jej zapłacenie i niezależnie od czasu opóźnienia.

Czytaj więcej

Browar zapłaci podatek cukrowy także za naturalną słodycz

...można odpuścić

Inaczej na problem spojrzał dopiero NSA. Co prawda także uznał, że sporna opłata nie jest administracyjną karą pieniężną, do której zastosowanie ma k.p.a. Niemniej zdaniem sądu nie tylko powinna ona podlegać miarkowaniu, ale można nawet od niej odstąpić. Sporna opłata dodatkowa w istocie jest bowiem sankcją pieniężną. I jak tłumaczył sędzia NSA Krzysztof Winiarski, co do charakteru prawnego należy ją przyrównać do dodatkowego zobowiązania podatkowego w VAT. Dlatego można do niej też odnieść bogate orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego i TSUE, zwłaszcza dotyczące zasady proporcjonalności. A ta sprzeciwia się wykładni, która pozwala nałożyć na podatnika sankcje bez rozróżniania tego, co legło u podstaw błędu, tj. czy chodziło o oszustwo, czy nie. NSA nie umknęło też, że za opóźnienie w zapłacie daniny fiskusowi należą się przecież odsetki za zwłokę. Wyrok jest prawomocny.

Sygnatura akt: III FSK 25/23

Opinia dla „Rzeczpospolitej”
Robert Krasnodębski - radca prawny, doradca podatkowy

Opłata od środków spożywczych popularnie określana mianem podatku cukrowego to relatywnie nowa danina publiczna. Jej wprowadzenie uzasadniano głównie przesłankami zdrowotnymi, tj. zmianą wyborów i nawyków żywieniowych konsumentów. Trudno jednak nie dostrzec wbudowania w nią, przez ustawodawcę, silnych elementów fiskalnych. Na takie intencje ustawodawcy jasno wskazuje nie tylko automatyzm opłaty dodatkowej, ustalanej według sankcyjnej 50-proc. stawki, nakładanej na osoby obowiązane, niezależnie od przyczyn i długości opóźnienia w terminowej zapłacie opłaty podstawowej. To wrażenie potęguje jeszcze fakt, że przecież opóźnienie to jest i tak rekompensowane odsetkami od zaległości podatkowych. Mechanizm ten słusznie został podważony przez NSA, który dostrzegł w nim przekroczenie granic proporcjonalności oraz dodatkowy środek represji.


W założeniu opłata od środków spożywczych, potocznie zwana podatkiem cukrowym czy od cukru, miała zmienić nawyki żywieniowe Polaków i zniechęcić ich od kupowania dosłodzonych sztucznie napojów. Dla przedsiębiorców zobowiązanych do jej rozliczania szybko stała się jednak koszmarem. Potwierdzają to liczne spory, które trafiają na wokandy sądów administracyjnych. Kolejny fiskus przegrał we wtorek przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. A jest bardzo ważny, bo dotyczy słonej kary za nieterminowe rozliczanie się ze słodkiej daniny.

Pozostało 90% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Nieruchomości
Jak kwestionować niezgodne z prawem plany inwestycyjne sąsiada? Odpowiadamy
Praca, Emerytury i renty
Krem z filtrem, walizka i autoresponder – co o urlopie powinien wiedzieć pracownik
W sądzie i w urzędzie
Jak otrzymać bon energetyczny? Jest wzór wniosku
Nieruchomości
Większe odległości od działki sąsiada. Jakie zmiany się szykują
Materiał Promocyjny
Mała Księgowość: sprawdzone rozwiązanie dla małych i średnich przedsiębiorców
Nieruchomości
Wywłaszczenia pod inwestycje infrastrukturalne. Jakie mamy prawa?