Rachunkowość

Jak ująć w księgach podatkowych planowane wycofanie oprogramowania

Fotorzepa/Dominik Pisarek
Firma, która zamierza za kilka miesięcy zlikwidować nieumorzone wartości niematerialne i prawne, powinna rozważyć konieczność utworzenia odpisu aktualizującego ich wartość w sprawozdaniu za ten rok.

- Jednostka posiada licencję na program komputerowy ujętą w księgach rachunkowych jako wartość niematerialną i prawną. W przyszłym roku zamierza zaprzestać użytkowania programu, jednak jego wartość na dzień bilansowy nie będzie w pełni umorzona. Jak należy ten fakt ująć w księgach rachunkowych i sprawozdaniu finansowym? – pyta czytelnik.

Każda jednostka jest zobowiązana wycenić na koniec roku obrotowego składniki swojego majątku, do których należą m.in. wartości niematerialne i prawne. W opisanym w pytaniu przypadku dla wyceny znaczący będzie fakt, że program komputerowy będący w posiadaniu jednostki nie został w całości umorzony na dzień bilansowy. Zatem w księgach pozostaje wartość netto nieumorzonego programu, którego jednostka nie będzie już dalej użytkowała. W tej sytuacji pojawia się kwestia trwałej utraty wartości licencji na program komputerowy, co nakłada na jednostkę obowiązek utworzenia odpisu aktualizującego jej wartość. Utrata wartości aktywów może być w praktyce spowodowana np. zmianą wymuszoną przez względy techniczne oprogramowania lub zmianą planów jednostki, gdy przewiduje się, że dane wartości niematerialne i prawne staną się nieprzydatne. Przyczyna utraty wartości odgrywa tutaj drugorzędną rolę. Najistotniejsze jest, aby stwierdzona przez jednostkę utrata wartości aktywów znalazła swoje odzwierciedlenie w księgach rachunkowych i została odpowiednio ujęta w sprawozdaniu finansowym.

Kiedy zachodzi trwała utrata wartości

Zgodnie z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości (dalej: uor) wartości niematerialne i prawne wycenia się nie rzadziej niż na dzień bilansowy według cen nabycia lub kosztów wytworzenia, pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. Według art. 28 ust. 7 uor trwała utrata wartości zachodzi wówczas, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo, że kontrolowany przez jednostkę składnik aktywów nie przyniesie w przyszłości w znaczącej części lub w całości przewidywanych korzyści ekonomicznych. Taka sytuacja upoważnia jednostkę do dokonania odpisu aktualizującego, który doprowadzi wartość tego składnika aktywów wynikającą z ksiąg rachunkowych do jego ceny sprzedaży netto, a w przypadku jej braku – do ustalonej w inny sposób wartości godziwej.

Rzeczpospolita

Jakie przesłanki uwzględnić

Zgodnie z art. 33 ust. 1 oraz art. 32 ust. 4 uor, odpisy aktualizujące wartość aktywów należy tworzyć w przypadku zmiany technologii produkcji, przeznaczenia do likwidacji, wycofania z używania lub innych przyczyn powodujących trwałą utratę ich wartości.

Rzeczpospolita

Uwaga! Należy pamiętać, że jednostki mikro, o których mowa w art. 3 ust. 1a pkt 2 uor, mogą zrezygnować z zachowania zasady ostrożności przy wycenie poszczególnych składników aktywów i pasywów i tym samym nie tworzyć odpisów aktualizujących wartość aktywów.

Rzeczpospolita

Więcej informacji na temat odpisów aktualizujących zawiera Krajowy Standard Rachunkowości nr 4 „Utrata wartości aktywów". Należy zwrócić uwagę, że stosowanie postanowień standardu jest dobrowolne, a nie obowiązkowe, zgodnie z art. 10 ust. 3 uor.

Pozostałe koszty operacyjne

Odpisy aktualizujące wartość aktywów trwałych ujmowane są w księgach rachunkowych jako pozostałe koszty operacyjne w pozycji „Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych". Utworzony odpis aktualizujący koryguje w bilansie wartość bilansową wartości niematerialnych i prawnych.

Ewidencja

Ujęcie w księgach rachunkowych utworzonego odpisu aktualizującego wartość aktywów niematerialnych:

Wn „Pozostałe koszty operacyjne"

Ma „Odpisy aktualizujące wartości niematerialne i prawne"

Wolno zmienić zdanie

W kolejnym okresie sprawozdawczym sytuacja może ulec zmianie i jednostka może podjąć decyzję o zaniechaniu likwidacji bądź sprzedaży danego składnika aktywów. W momencie ustąpienia przyczyny, dla której dokonano odpisu aktualizującego wartość aktywów, w tym również odpisu z tytułu trwałej utraty wartości, równowartość całości lub odpowiedniej części uprzednio dokonanego odpisu aktualizującego zwiększa wartość danego składnika aktywów.

Rozwiązanie odpisu księgowane jest odpowiednio na koncie pozostałych przychodów operacyjnych:

Wn „Odpisy aktualizujące wartości niematerialne i prawne",

Ma „Pozostałe przychody operacyjne".

Należy pamiętać, że zarówno utworzone jak i rozwiązane odpisy aktualizujące wartość licencji oraz innych aktywów niematerialnych stanowią koszty i przychody w ujęciu bilansowym i nie mają wpływu na rozliczenie podatku dochodowego.

Fakt utworzenia w danym okresie sprawozdawczym odpisu aktualizującego wartość aktywów należy opisać w sprawozdaniu finansowym – w informacji dodatkowej. Informacja ta powinna znaleźć się w punkcie dotyczącym odpisów aktualizujących, gdzie należy podać kwotę oraz przyczynę utworzenia odpisu.

Przykład

Na dzień bilansowy jednostka posiada licencję na oprogramowanie o wartości brutto 80 000 zł i dotychczasowym umorzeniu w kwocie 70 000 zł. Jednostka zamierza zaprzestać korzystania z oprogramowania w kolejnym roku obrotowym. Jak powinna być określona wartość licencji w sprawozdaniu rocznym?

Wartość netto licencji po uwzględnieniu odpisów umorzeniowych: 80 000 zł – 70 000 zł = 10 000 zł.

Ponieważ wartość licencji nie została w pełni umorzona, w księgach rachunkowych spółki należy utworzyć odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości w wysokości 10 000 zł. Ewidencja księgowa:

1. Utworzenie odpisu aktualizującego wartość licencji

Wn „Pozostałe koszty operacyjne" 10 000 zł

Ma „Odpisy aktualizujące wartości niematerialne i prawne" 10 000 zł

W sprawozdaniu finansowym wartość licencji będzie wynosić: 80 000 zł – 70 000 zł – 10 000 zł = 0 zł.

Autorka jest biegłym rewidentem w Grupie UHY ECA

Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL