fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Kadry

Ochrona przed zwolnieniem a związki zawodowe

123RF
Rozpoczęcie procedury objęcia ochroną członka związku zawodowego, który jest uprawniony do reprezentowania organizacji w stosunkach z pracodawcą, uniemożliwia jego zwolnienie.

Tak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 27 stycznia 2016 r. (III PK 59/15).

Powód był zawodowym nauczycielem dyplomowanym. W grudniu 2011 r. w szkole zostały podjęte działania zmierzające do utworzenia ogniska Związku Nauczycielstwa Polskiego (ZNP). Wcześniej powód aktywnie uczestniczył w działalności związkowej ZNP, w szczególności przez współorganizowanie akcji strajkowych. 8 lutego 2012 r. zarząd oddziału ZNP podjął uchwałę w sprawie utworzenia ogniska ZNP w szkole i przekazał zarządowi tego ogniska kompetencje przysługujące zakładowej organizacji związkowej (zoz). 23 lutego 2012 r. członkowie ogniska podjęli uchwałę w sprawie złożenia w zarządzie oddziału ZNP wniosku o objęcie powoda szczególną ochroną przed rozwiązaniem stosunku pracy. Uchwałą z 30 marca 2012 r. zarząd oddziału ZNP objął powoda ochroną.

Według stanu na 23 marca 2012 r. w pozwanej szkole pracowało pięciu nauczycieli wychowania fizycznego. Dwoje z nich korzystało ze szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy. W związku z koniecznością redukcji zatrudnienia o jeden etat, dyrekcja szkoły zdecydowała, że to powód otrzyma oświadczenie o wypowiedzeniu stosunku pracy. W tym czasie dyrekcja szkoły wiedziała już o planowanym objęciu powoda szczególną ochroną związkową, bo 15 marca 2012 r. zawiadomiła komisję międzyzakładową ZNP o zamiarze rozwiązania stosunku pracy z powodem, a w piśmie z 19 marca 2012 r. zarząd oddziału ZNP sprzeciwił się ewentualnemu rozwiązaniu stosunku pracy z powodem, wskazując, że na najbliższym posiedzeniu powód zostanie objęty szczególną ochroną trwałości zatrudnienia. 30 marca 2012 r., kiedy to zarząd oddziału ZNP rzeczywiście objął powoda ochroną, dyrekcja szkoły została o tym zawiadomiona na piśmie. Jednak wcześniej, bo 21 marca 2012 r., powód otrzymał wypowiedzenie stosunku pracy ze skutkiem na 31 sierpnia 2012 r., uzasadnione koniecznością przeprowadzenia zmian w planie nauczania.

Powód wygrał w pierwszej instancji, a sąd okręgowy oddalił apelację pozwanej szkoły od wyroku sądu rejonowego. Następnie Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną szkoły. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że przede wszystkim wziął pod uwagę, że ognisko ZNP opracowało „wniosek do Zarządu Oddziału ZNP o objęcie szczególną ochroną prawną działaczy związkowych na kadencję 2010-2014". W odpowiedzi na ten wniosek zarząd oddziału ZNP podjął 30 marca 2012 r. uchwałę „w sprawie szczególnej ochrony prawnej działaczy ZNP", w tym powoda, o czym zawiadomił szkołę. Z treści tych dokumentów nie wynika, że osoby imiennie wskazane w uchwale zarządu oddziału ZNP (w tym powód) spełniały przesłanki, o których mowa w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych. W szczególności nie da się wprost ustalić, że powód był upoważniony do reprezentowania ZNP w stosunkach z pracodawcą. W tej sytuacji pozwana szkoła mogła mieć wątpliwości, czy powód spełnia ustawowe warunki objęcia go ochroną. Usunięcie tego stanu niepewności leżało jednak w jej interesie. Szkoła nie próbowała tego wyjaśnić, a tym samym – składając powodowi oświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej – podjęła ryzyko naruszenia przepisów prawa pracy dotyczących szczególnej ochrony działaczy związkowych. Okazało się, że powód był objęty szczególną ochroną trwałości stosunku pracy, bo został imiennie wskazany jako podlegający szczególnej ochronie i był upoważniony do reprezentowania zakładowej organizacji związkowej wobec pracodawcy. Z tej przyczyny zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy o związkach zawodowych nie mógł stanowić usprawiedliwionej podstawy skargi kasacyjnej.

Komentarz eksperta

dr Marcin Wojewódka, radca prawny w Kancelarii Prawa Pracy Wojewódka i Wspólnicy sp. k.

Należy podzielić stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy. W swoim orzeczeniu SN podkreślił, że pozwana szkoła, wiedząc, że pracownik może zostać objęty ochroną, nie powinna zwalniać chronionego pracownika. Powszechnie obowiązujące przepisy prawa pracy – dla zapewnienia chronionym działaczom związkowym realnych gwarancji zatrudnienia – wymagają od organów związkowych tylko tyle, aby przekazały pracodawcy dokładną i pewną informację o pracownikach podlegających ochronie (wyrok SN z 12 stycznia 2011 r., II PK 184/10). Ta informacja ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Obowiązkiem organizacji związkowej jest jedynie poinformowanie pracodawcy, który z pracowników został objęty ochroną związkową.

Zgodnie z przedstawionym stanem faktycznym, informacja o planowanym objęciu pracownika ochroną była powszechnie znana. W związku z tym pozwana szkoła nie mogła dokonać rozwiązania stosunku pracy bez naruszenia przepisów prawa pracy wynikającego z ochrony związkowej. Nie można też powiedzieć, że pozwana szkoła nie wiedziała o działalności związkowej powoda – prowadził on od wielu lat działalność związkową ZNP, organizował strajki, a w 2012 r. została podjęta uchwała o objęciu go ochroną. W momencie, kiedy pozwana szkoła dowiedziała się, że pracownik może być objęty ochroną, nie zweryfikowała tego, tylko uznała, że taki fakt nie ma miejsca i zwolniła powoda. Konkludując, sąd w swoim orzeczeniu podkreślił, że sam fakt rozpoczęcia procedury objęcia ochroną związkową pracownika może uniemożliwić rozwiązanie z nim stosunku pracy. Na marginesie warto zwrócić uwagę na inny ciekawy aspekt tego orzeczenia. Otóż Sąd Najwyższy potwierdził jednoznacznie, że szczególną ochroną trwałości stosunku pracy nie może być objęty każdy członek związku zawodowego, a jedynie ten, który jest członkiem zarządu organizacji związkowej lub posiada uprawnienie do reprezentowania związku w relacjach z pracodawcą.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA