W SN sprawa ważna dla przedsiębiorców. Chodzi o podstawę wymiaru składek

Powiększony skład Sądu Najwyższego jeszcze w listopadzie odpowie na pytanie Izby Pracy, czy ZUS może obniżać podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne zadeklarowaną przez przedsiębiorcę tuż po rozpoczęciu działalności.

Publikacja: 22.11.2023 14:09

W SN sprawa ważna dla przedsiębiorców. Chodzi o podstawę wymiaru składek

Foto: Adobe Stock

Dokładnie pytanie Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych SN brzmi:  „Czy organ rentowy w przypadku podjęcia pozarolniczej działalności przez ubezpieczonego, nie negując tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, jest uprawniony do weryfikacji podstawy wymiaru składek na te ubezpieczenia w sytuacji, gdy w początkowym okresie prowadzenia tej działalności ubezpieczony deklaruje podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, której wysokość nie ma odzwierciedlenia w przychodach, zaś w kolejnych miesiącach realizuje się ryzyko socjalne, którego wystąpienie było pewne w momencie rozpoczęcia działalności gospodarczej.”

Izba  rozpatrywała ‎skargę kasacyjną przedsiębiorczyni odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu ‎z 20 października 2020 r., (sygn. akt III AUa 585/20). Posiedzenie SN w tej sprawie odbędzie się 29 listopada (sygn. akt III UZP 3/23).

Czytaj więcej

SN: ZUS nie może narzucać przedsiębiorcom podstawy wymiaru składek

Prawo nie zakazuje wysokich składek

Uprawnienie przedsiębiorców do deklarowania podstawy wymiaru składek w maksymalnej wysokości do 250 proc.  przeciętnego wynagrodzenia jest wprost wskazane w art. 18 ust. 8 i art. 20 ust. 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

- Oczywistym jest, iż przedsiębiorcy korzystali z tego uprawnienia w celu uzyskania możliwie najwyższych (optymalnych) świadczeń, tj. zasiłku chorobowego, opiekuńczego, macierzyńskiego oraz emerytalnego. Tymczasem Zakład Ubezpieczeń Społecznych wielokrotnie obniżał przedsiębiorcom podstawy wymiaru składek deklarowane w wyższych wysokościach, argumentując, iż działanie takie jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego - zauważa rzecznik małych i średnich przedsiębiorców Adam Abramowicz.

Była już uchwała SN

21 kwietnia  2010 r. skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego podjął uchwałę dotyczącą praktyki ZUS  (sygn. akt II UZP 1/10). Zgodnie z jej treścią Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest uprawniony do kwestionowania kwoty zadeklarowanej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, jeśli mieści się ona w granicach określonych ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd Najwyższy podkreślał, iż ZUS nie może modyfikować wysokości deklarowanej przez przedsiębiorcę podstawy wymiaru składek z uwagi na zasady współżycia społecznego.

- Pomimo jednoznacznej treści uchwały, ZUS wydawał decyzje obniżające przedsiębiorcom podstawy wymiaru składek w sytuacjach, w których uznawał, iż przedsiębiorca otrzymał (w ocenie ZUS) nieadekwatnie wysokie zasiłki. Niestety zdarzało się, iż sądy potwierdzały wadliwą interpretację Zakładu - wskazał Rzecznik MŚP.

W takich sytuacjach Rzecznik wnosił do Sądu Najwyższego skargi nadzwyczajne. Dotychczas cztery z nich zostały uwzględnione przez Sąd Najwyższy wyrokami: z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt II NSNc 107/23, 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II NSNc 171/23, 15 czerwca 2023r., sygn. akt II NSNc 197/23 oraz 22 czerwca 2023 r., sygn. akt II NSNc 204/23.

Z treści wyroków Sądu Najwyższego jednoznacznie wynika, iż stanowisko wyrażone w "siódemkowej" uchwale SN z  2010 r. zachowuje pełną aktualność, a wobec jego jednoznacznego brzmienia Zakład nie jest uprawniony do kwestionowania wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zadeklarowanej przed przedsiębiorcę, jeżeli mieści się ona w ustawowych granicach.

W ocenie Rzecznika  uchwała ta jest nadal aktualna i odnosi się do całego okresu prowadzenia działalności gospodarczej, a więc także początkowego okresu tej działalności.

„Kwestionowanie przez ZUS podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne deklarowanych przez przedsiębiorców bezsprzecznie stanowi bezprawną ingerencję w prawa przedsiębiorców na rzecz imperium Państwa, niezależnie od tego, czy dotyczy działalności gospodarczej prowadzonej od kilku dekad, czy też kilku dni” – uważa Adam Abramowicz.

W jego opinii, uchwała, która zostanie podjęta 29 listopada 2023 r., będzie miała istotny wpływ na losy przedsiębiorców, w tym przedsiębiorczych matek. 

Sądy i trybunały
Sędzia Piebiak może stracić immunitet. Oskarża go były lider KOD
Materiał Promocyjny
Tajniki oszczędnościowych obligacji skarbowych. Możliwości na różne potrzeby
Konsumenci
Frankowicze mają nowy sposób na banki. Donoszą do prokuratury
Podatki
Ryczałtowcy chcą dzielić biznes, by obniżyć składkę zdrowotną
Praca, Emerytury i renty
Będzie dodatkowa waloryzacja emerytur i rent. Rząd odsłania karty
Materiał Promocyjny
Naukowa Fundacja Polpharmy ogłasza start XXIII edycji Konkursu o Grant Fundacji
Nieruchomości
Mieszkania społeczne. Koniec wyodrębniania na własność