W przypadku przedsiębiorców składka na ubezpieczenie zdrowotne jest obliczana od podstawy jej wymiaru ustalanej odrębnie w zależności od formy opodatkowania przychodów z tej działalności. Inaczej przepisy określają podstawę wymiaru dla osób opodatkowanych na zasadach ogólnych (skala lub podatek liniowy), inaczej dla stosujących ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, a jeszcze inaczej gdy będzie to karta podatkowa.

Jak wyliczyć składkę w 2022 r. dla osób rozpoczynających działalność, które nigdy wcześniej jej nie prowadziły?

Składkę zdrowotną płaci się w zależności od formy opodatkowania:

- jeśli na zasadach ogólnych (według skali albo podatek liniowy) – od dochodu z poprzedniego miesiąca;

- jeśli stosuje się zryczałtowany podatek od przychodów ewidencjonowanych – od przychodu;

- jeśli za pomocą karty podatkowej – od minimalnego wynagrodzenia;

- przy innym źródle podatku niż działalność gospodarcza (np. twórcy, artyści) – od 100 proc. przeciętnego wynagrodzenia z IV kwartału roku poprzedniego w sektorze przedsiębiorstw, włącznie z wypłatami z zysku.

Czytaj więcej

Łatanie Polskiego Ładu trwa: zmiany dla firm i rodziców

Co z wynagrodzeniem dla członków zarządu – do zapłaty jest pełen ZUS, czy tylko składki zdrowotne?

Członkowie zarządu, jako osoby powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie, są objęci od 1.01.2022 r. wyłącznie obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.

Czy coś się zmienia przy radach nadzorczych na podstawie powołania?

Osoby te nadal podlegają obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, jeśli są wynagradzane z tytułu pełnienia tej funkcji. Ponadto podlegają z tego tytułu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jeśli posiadają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeśli natomiast nie posiadają miejsca zamieszkania na terytorium Polski i są objęte ubezpieczeniami społecznymi jako członkowie RN, to podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoby powołane do pełnienia funkcji za wynagrodzeniem.

Dlaczego trzeba było zapłacić całą składkę za grudzień do ZUS, a nie tylko zdrowotną?

Jeśli płatnik chciał skorzystać z odliczenia składki zdrowotnej od podatku, mógł opłacić składkę za grudzień 2021 r. w grudniu 2021 r. Przy czym nie każdy płatnik mógł precyzyjnie oszacować wysokość składki zdrowotnej, gdyż jest ona w 2022 r. zależna od przychodu lub dochodu. Tak samo w przypadku oszacowania wysokości składek na ubezpieczenia społeczne, jeśli w 2022 r. płatnik będzie np. korzystał z tzw. małego ZUS+, gdyż składki te będą zależne od dochodu osiągniętego w 2021 r.

Jeśli się jednak płatnik na to zdecydował, to musiał uregulować wszystkie należne składki, do których opłacania jest zobowiązany. W przypadku zatem podlegania ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym płatnik musiał opłacić składki na wszystkie ubezpieczenia i fundusze, a nie tylko na samo ubezpieczenie zdrowotne. Jeśli płatnik podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu, to opłaca wyłącznie składkę zdrowotną.

Składki opłacane są jedną wpłatą na nadany płatnikowi indywidualny numer rachunku składkowego NRS. Nie ma oddzielnych wpłat na ubezpieczenie zdrowotne. Zawsze musi to być pełna wpłata wszystkich należnych składek, gdyż każda wpłata jest rozliczania proporcjonalnie na wszystkie ubezpieczenia i fundusze, także na zaległości. Zbyt niska kwota wpłaty mogłaby zostać rozliczona na inne należności, niż oczekiwał tego płatnik.

Mimo opłacenia składek w grudniu 2021 r. płatnik zobowiązany jest je rozliczyć w nowych dokumentach ZUS DRA składanych przez cały 2022 rok. W dokumentach składanych co miesiąc będzie wskazywał formę opodatkowania oraz ustaloną od dochodu lub przychodu podstawę wymiaru i należnej składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Rozliczenie dokonanej wpłaty na koncie płatnika składek nastąpi na podstawie złożonych przez płatnika dokumentów rozliczeniowych, jednak pod warunkiem, że nie występowały nieopłacone należności za wcześniejsze okresy. W takim przypadku w pierwszej kolejności z wpłaty zostaną rozliczone wcześniejsze należności, a różnica w składkach za miesiące 2022 r. będzie musiała zostać dopłacona.