Zaakceptowana przez Radę Unii Europejskiej w ubiegłym tygodniu zmiana w dyrektywie o VAT ma zagwarantować możliwość ustanawiania zerowych stawek na żywność i promować wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych. I choć władze UE nie mogły przewidzieć napaści Rosji na Ukrainę i serii zjawisk ekonomicznych tym wywołanych, to zmiany te wpisały się w potrzeby dzisiejszego czasu.

Ukraińskie władze szacują, że wskutek wojny kraj utracił nawet 25 proc. ziemi, która była wykorzystywana do upraw służących produkcji żywności na eksport. Może to mieć poważne konsekwencje na światowym rynku żywności, przede wszystkim powodować wzrost cen. Dyrektywa pozwala na stosowanie łagodzących ten trend zerowych stawek na żywność.

Czytaj więcej

NSA o leasingu: fiskus źle interpretuje przepisy VAT

– Wprawdzie Polska czasowo wprowadziła już takie stawki na podstawie zezwolenia derogacyjnego Komisji Europejskiej, ale niewykluczone, że będzie potrzeba utrzymania niskiego opodatkowania żywności w dłuższym czasie, m.in. w związku z groźbą kryzysu na światowym rynku żywności, wywołanego wojną w Ukrainie – ocenia Robert Jaszczuk, partner w SSW Pragmatic Solutions. Nawiązuje tym do tzw. tarczy antyinflacyjnej, która ma utrzymać obniżone stawki nie tylko na żywność, ale i paliwa do końca lipca.

Dyrektywa ma formalnie obowiązywać od 2025 r., ale na wywołane wojną zjawiska trzeba reagować znacznie szybciej. Dotyczy to też bardzo prawdopodobnego wzrostu cen nośników energii, takich jak gaz, ropa naftowa czy węgiel. Tymczasem dyrektywa wprowadza zerową stawkę na panele fotowoltaiczne służące do produkcji energii elektrycznej z darmowego i odnawialnego źródła energii.

– W praktyce można się spodziewać, że kraje członkowskie będą mogły, za zgodą UE, wprowadzić preferencyjne stawki VAT na nowe kategorie towarów lub usług nawet wcześniej, w szczególności w związku z wojenno-kryzysowymi okolicznościami czy zapotrzebowaniem na niezależność energetyczną i czysty prąd – przewiduje Robert Jaszczuk.

W proekologiczne przesłanie dyrektywy wpisuje się też zakaz stosowania obniżonych stawek na paliwa kopalne (od 2030 r.) oraz niektóre chemikalia, np. pestycydy (od 2032 r.). Przewidziano też preferencje dla usług dostępu do internetu.