TRYB

Przedsiębiorcy zagwarantowano instrumenty pozwalające kwestionować czynności sprawdzające ZUS. Jednak wyłączona jest tu sądowa kontrola rozstrzygnięć podejmowanych przez ten organ.

- Prowadzę firmę i jestem w trakcie kontroli z ZUS. Mam zastrzeżenia do czynności wykonywanych przez inspektorów ZUS, m.in. do trybu zawiadomienia o wszczęciu kontroli, przeprowadzenia jej pod moją nieobecność, czasu jej trwania i wielu innych naruszeń. Czy mogę kwestionować te uchybienia podczas kontroli? Jakie mam możliwości? – pyta czytelnik.

Sposób prowadzenia ogólnie rozumianych czynności kontrolnych wobec przedsiębiorcy przez instytucje państwowe (a więc także przez ZUS) reguluje ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (dalej: ustawa). Zgodnie z jej art. 84c ust. 1 przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli (np. ZUS) czynności z naruszeniem przepisów dotyczących:

- wszczęcia kontroli oraz jej prowadzenia (art. 79–79b ustawy),

- wykonywania kontroli podczas nieobecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej (art. 80 ust. 1 i 2 ustawy),

- naruszenia zakazu podejmowania i prowadzenia więcej niż jednej kontroli u przedsiębiorcy (art. 82 ustawy), czasu trwania kontroli (art. 83 ustawy).

Sprzeciw wstrzymuje

W myśl ust. 2 tego artykułu przedsiębiorca wnosi sprzeciw na piśmie do organu podejmującego i wykonującego kontrolę (u czytelnika do terenowego oddziału ZUS) do trzech dni roboczych od wszczęcia kontroli przez organ. O jego wniesieniu zaś zawiadamia na piśmie kontrolującego, czyli inspektora ZUS.

Autopromocja
CFO Strategy & Innovation Summit 2021

To już IV edycja kongresu dla liderów świata finansów

WEŹ UDZIAŁ

Co jednak istotne, samo wniesienie sprzeciwu wstrzymuje czynności kontrolne organu, którego sprzeciw dotyczy. Skutek ten następuje z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu do czasu jego rozpatrzenia. Blokuje też bieg czasu trwania kontroli od wniesienia do dnia doręczenia przedsiębiorcy postanowienia o odstąpieniu lub kontynuowaniu czynności sprawdzających (art. 84c ust. 9 ustawy) albo do dnia wydania postanowienia o odstąpieniu od nich (art. 84c ust. 12 w zw. z ust. 9 pkt 1 ustawy).

Ustawodawca wskazał też okres, w którym powinno nastąpić rozpatrzenie sprzeciwu – trzy dni robocze, i to od dnia otrzymania sprzeciwu. Przy czym termin ten nie obejmuje doręczenia kontrolowanemu przedsiębiorcy postanowienia o jego rozpatrzeniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 marca 2010 r., III SA/Wa 1494/09).

W wyniku rozpatrzenia sprzeciwu organ kontroli może wydać postanowienie o:

- odstąpieniu od czynności kontrolnych lub

- kontynuowaniu czynności kontrolnych.

Gdyby zaś nie rozpatrzył sprzeciwu we wskazanym terminie, jest to równoznaczne z wydaniem postanowienia o odstąpieniu od czynności kontrolnych.

A może zażalenie

Przedsiębiorca może też wnieść zażalenie na postanowienie organu kontroli będące wynikiem rozpatrzenia sprzeciwu (w ciągu trzech dni od jego otrzymania). Czytelnik musi je kierować do prezesa ZUS. Przez wniesienie odwołania należy rozumieć faktyczne otrzymanie zażalenia przez organ odwoławczy (wyrok WSA w Warszawie z 5 maja 2010 r., V SA/Wa 188/10).

Rozstrzygnięcie zażalenia na postanowienie o rozstrzygnięciu sprzeciwu następuje do siedmiu dni od jego wniesienia. W wyniku rozpatrzenia zażalenia organ kontroli może postanowić o:

- odstąpieniu od czynności kontrolnych lub

- kontynuowaniu czynności kontrolnych.

Zgodnie jednak z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2010 r. (I OSK 1030/10) na postanowienia o kontynuowaniu czynności kontrolnych wydane na podstawie art. 84c ust. 9 pkt 2 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Podobne stanowisko można też odnaleźć w wyroku NSA z 15 maja 2014 r. (II GSK 325/15).

podstawa prawna: art. 79–79b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82, art. 83, art. 84c ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. DzU z 2015 r., poz. 584 ze zm.)