RPO interweniuje u premiera ws. wyroku Trybunału Konstytucyjnego

Nie może być tak, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niekonstytucyjność normy prawnej, nie wywołuje żadnego skutku i nie prowadzi do wyeliminowania niekonstytucyjności prawa - pisze do premiera Rzecznik Praw Obywatelskich, Marcin Wiącek.

Publikacja: 14.04.2022 13:44

Trybunał Konstytucyjny

Trybunał Konstytucyjny

Foto: Fotorzepa / Robert Gardziński

Chodzi o sprawę utworzenia gminy Szczawa (woj. małopolskie) i gminy Grabówka (woj. podlaskie).

28 lipca 2015 r. Rada Ministrów wydała rozporządzenie w tej sprawie (kompetencje rządu do przeprowadzania zmian ustroju gmin wynikają z ustawy o samorządzie gminnym). Miało ono wejść w życie z 1 stycznia 2016 r., ale dwa dni wcześniej opublikowano rozporządzenie Rady Ministrów uchylające wcześniejsze rozporządzenie o utworzeniu tych gmin. Cofnięcie decyzji rząd motywował przede wszystkim wynikami referendów lokalnych przeprowadzonych w gminach, z których miano wydzielić nowe gminy Szczawa (referendum nieważne wobec zbyt niskiej frekwencji) i Grabówka (większość mieszkańców gminy Supraśl opowiedziała się przeciwko utworzeniu gminy Grabówka).

Rozporządzenie uchylające zostało zaskarżone do Trybunału Konstytucyjnego przez grupę posłów na Sejm, a Trybunał stwierdził niekonstytucyjność rozporządzenia RM uchylającego rozporządzenie o utworzeniu tych gmin.

TK stwierdził, że RM nie dochowała trybu wydania rozporządzenia uchylającego, ponieważ nie zostały przeprowadzone konsultacje z mieszkańcami jednostek samorządu terytorialnego, których to rozporządzenie to dotyczyło.

W uzasadnieniu TK podkreślił, że „możliwość wyrażenia opinii w sprawach lokalnych czy regionalnych o kształcie granic danej jednostki samorządowej przez jej mieszkańców jest jednym z podstawowych elementów zasady demokratycznego państwa prawnego”. Zwrócił również uwagę, że mieszkańcy gmin muszą mieć możliwość zajęcia stanowiska w sprawach ich dotyczących. A pominięcie prawa do wyrażenia takiej opinii narusza podstawy demokracji.

Czytaj więcej

Gminy: TK „przywraca" Szczawę i Grabówkę

Rzecznik Praw Obywatelskich nie zgadza się ze stanowiskiem Rządowego Centrum Legislacji, które nie widzi podstaw do podjęcia działań zmierzających do przywrócenia stanu konstytucyjności ani w formie działań faktycznych (zmierzających do rozpoczęcia funkcjonowania gmin Szczawa i Grabówka), ani legislacyjnych (podjęcia ponownej procedury zmierzającej do utworzenia tych gmin).

Oznaczałoby to bowiem, że - w opinii RCL - nie ma potrzeby podjęcia jakichkolwiek działań (ani faktycznych, ani legislacyjnych), aby przywrócić stan konstytucyjności i wyeliminować stwierdzone przez TK uchybienia, których sam wyrok Trybunału wyeliminować nie mógł. - W praktyce powodowałyby to sytuację, w której wydany przez TK wyrok nie wywołał żadnych skutków prawnych, pozostał niewykonany i nie wyeliminowano skutków rozporządzenia wydanego z naruszeniem Konstytucji - zauważa RPO.

Jak dodaje, taka sytuacja jest nie do pogodzenia z art. 190 ust. 1 Konstytucji. Nie może być bowiem tak, że wyrok TK stwierdzający niekonstytucyjność normy prawnej nie wywołuje żadnego skutku i nie prowadzi do wyeliminowania niekonstytucyjności prawa.

RPO zwrócił się do premiera Mateusza Morawieckiego o ponowne przeanalizowanie kwestii skutków wyroku TK (sygn. akt U 3/17) i podjęcie działań zmierzających do jego pełnego wykonania.

Chodzi o sprawę utworzenia gminy Szczawa (woj. małopolskie) i gminy Grabówka (woj. podlaskie).

28 lipca 2015 r. Rada Ministrów wydała rozporządzenie w tej sprawie (kompetencje rządu do przeprowadzania zmian ustroju gmin wynikają z ustawy o samorządzie gminnym). Miało ono wejść w życie z 1 stycznia 2016 r., ale dwa dni wcześniej opublikowano rozporządzenie Rady Ministrów uchylające wcześniejsze rozporządzenie o utworzeniu tych gmin. Cofnięcie decyzji rząd motywował przede wszystkim wynikami referendów lokalnych przeprowadzonych w gminach, z których miano wydzielić nowe gminy Szczawa (referendum nieważne wobec zbyt niskiej frekwencji) i Grabówka (większość mieszkańców gminy Supraśl opowiedziała się przeciwko utworzeniu gminy Grabówka).

2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Kup teraz
Prawo karne
PiS zaostrza przepisy - dożywocie i kary dla 14-latków. Kontrowersji jest więcej
Materiał Promocyjny
Podróżuj ekologicznie! Program Fundusze Europejskie dla zrównoważonej mobilności
Prawo karne
Porzucił w lesie kota z cewnikiem i wenflonem. Jest wyrok
Prawo drogowe
Nowe fakty ws. wypadku na A1. Będą zarzuty dla kierowcy BMW
Prawo drogowe
Egzaminacyjna turystyka ma się dobrze. Gdzie najłatwiej zdać na prawo jazdy
Materiał Promocyjny
„Skoro wiemy, że damy radę, to zróbmy to”. Oto ludzie, którzy tworzą Izerę
Prawo dla Ciebie
Jak oddać głos w wyborach do Sejmu i Senatu oraz w referendum. Objaśniamy
Konsumenci
Wyłom czy eksces Sądu Najwyższego? Korzystny dla banku wyrok ws. frankowej