Zachowek nie rośnie ?wraz ze spadkiem

Nawet jeśli wartość odziedziczonego majątku zmieni się z czasem, nie znaczy to, że uprawniony do zachowku dostanie więcej.

Publikacja: 07.03.2014 08:18

Zachowek nie rośnie ?wraz ze spadkiem

Foto: www.sxc.hu

To sedno czwartkoego wyroku Sądu Najwyższego. Zajmował się sprawą o zachowek między Urszulą W. a Edwardem M., jej bratem, którego ojciec ustanowił w testamencie jedynym spadkobiercą. Wyobrażenia co do tego, ile Urszula W. powinna dostać pieniędzy, różniły się dziesięciokrotnie: brat uważał, że ok. 30 tys. zł, siostra, że ponad 300 i tyle sądy Okręgowy i Apelacyjny we Wrocławiu zasądziły.

Majątku przybyło

Pojawiła się jednak wątpliwość, jak wycenić na potrzeby obliczenia zachowku jedną z dwóch działek, w której zmarły miał 1/6 udziału. Dzięki zabiegom Edwarda M. jej wartość znacznie wzrosła już po śmierci spadkodawcy (w 2004 r.), a jeszcze przed wyrokiem. Nabył resztę udziałów od kuzynów i sprzedał działkę w 2007 r. za 7,3 mln zł. Była koniunktura, a działka została odrolniona.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu stanął wobec trzech liczb: 264 tys. zł – to szacunkowa wartość (w czasie procesu) nieruchomości traktowanej jako rolna; 3,3 mln zł – traktowanej jako budowlana, wreszcie owe 7,3 mln zł ze sprzedaży.

Pieniądz przed rodziną

Zdaniem sądów (SO i SA) istotna dla ustalenia zachowku jest cena sprzedaży nieruchomości, której nie ma już w majątku spadkowym. Jej przyjęcie jako podstawy ustalania zachowku pozwala zachowkobiorcy realnie partycypować w spadku. Dzięki temu jego sytuacja zbliżona jest do sytuacji spadkobiercy.

Sąd apelacyjny dodał, że uzyskanie wyższej ceny ze sprzedaży nie było wynikiem szczególnych przedsięwzięć spadkobiercy, przejął on resztę udziałów dzięki darowiźnie kuzynów, bo taka była wola ich dziadka.

Pełnomocnicy pozwanego, adwokaci Andrzej Malicki i Rafał Bałkowski argumentowali przed SN, że zachowkobiorca ma tylko konkretne roszczenie pieniężne. Nie obejmuje spadku, nie ma więc żadnego tytułu do udziału w zyskach, jakie przynosi.

SN uwzględnił ich stanowisko.

– Nie znaleźliśmy na razie – zaznaczył sędzia Mirosław Bączyk – podstaw, by odstępować od utrwalonej zasady, że obliczenie zachowku następuje na podstawie stanu spadku z daty jego otwarcia, co dotyczy też statusu działki (rolnej czy budowlanej), a według cen z daty orzekania przez sąd. SN zdaje sobie jednak sprawę z kolizji racji słusznościowych i prawnych.

sygnatura akt: V CSK 209/13

OPINIA DLA „RZ"

Grzegorz ?Kuczyński, ?adwokat zajmujący się sprawami spadkowymi

Spotykam się z takimi sporami i rozumiem dylemat Sądu Najwyższego, ale też innego werdyktu w obecnym stanie prawnym nie mógł wydać. Musiałby dokonać bardzo śmiałej wykładni, kontra legem. Należałoby jednak moim zdaniem iść w kierunku uwzględniania zmiany wartości przedmiotów spadku, najlepiej nowelizując prawo spadkowe, poprzez dodanie swego rodzaju klauzuli rebus sic stantibus. Czas bowiem powoduje, że wartość składników spadkowych zmienia się nieraz radykalnie i to nie tylko na plus, ale też na minus. W tym wypadku praktyczną radą dla uprawnionych do zachowku jest rychłe występowanie o niego, co dodatkowo chroni przed przedawnieniem roszczenia.

To sedno czwartkoego wyroku Sądu Najwyższego. Zajmował się sprawą o zachowek między Urszulą W. a Edwardem M., jej bratem, którego ojciec ustanowił w testamencie jedynym spadkobiercą. Wyobrażenia co do tego, ile Urszula W. powinna dostać pieniędzy, różniły się dziesięciokrotnie: brat uważał, że ok. 30 tys. zł, siostra, że ponad 300 i tyle sądy Okręgowy i Apelacyjny we Wrocławiu zasądziły.

Majątku przybyło

Pozostało jeszcze 85% artykułu
Prawo karne
Morderstwo na Uniwersytecie Warszawskim. Obrońca podejrzanego: nie przyznał się
Ubezpieczenia i odszkodowania
Rekordowe odszkodowanie dla pacjenta. Miał operację kolana, wypisano go bez nogi
Prawo dla Ciebie
Jest decyzja SN ws. wytycznych PKW. Czy wstrząśnie wyborami?
Prawo karne
Mieszkanie Nawrockiego. Nieprawdziwe oświadczenia w akcie notarialnym – co na to prawo karne?
Matura i egzamin ósmoklasisty
Matura i egzamin ósmoklasisty 2025 z "Rzeczpospolitą" i WSiP
Materiał Promocyjny
Między elastycznością a bezpieczeństwem