Wiele uchwalonych w 2012 r. przepisów bezpośrednio dotyczyło kieszeni obywateli. Duże zmiany odnoszą się zwłaszcza do podatków.

Od nowego roku obowiązuje nowelizacja ustawy o PIT, która zakłada ograniczenia w stosowaniu ulgi rodzinnej, na Internet oraz 50-proc. kosztów uzyskania przychodów dla twórców i artystów.

Wcześniej, w listopadzie, wprowadzono nowe kryteria dochodowe warunkujące przyznawanie świadczeń rodzinnych. Nie były one podnoszone od sześciu lat. Inną ważna zmianą jest wydłużenie o kolejne dwa lata reformy obniżającej wiek rozpoczęcia obowiązku szkolnego.

Reformowanie VAT

Dużo zmian jak zwykle dotyczyło przedsiębiorców. Przeforsowane przez byłego wicepremiera i ministra gospodarki Waldemara Pawlaka zmiany w podatkach dochodowych i w VAT w założeniu mają służyć likwidacji zatorów płatniczych. Do terminowego płacenia faktur ma zachęcać przepis, który nie pozwala na zaliczanie w koszty podatkowe faktur zapłaconych z przeszło miesięcznym poślizgiem.

Rozszerzono też możliwość stosowania tzw. metody kasowej w VAT. Dotyczy ona małych przedsiębiorców i polega na tym, że VAT z faktury sprzedaży trzeba uiścić, dopiero gdy kontrahent zapłaci za fakturę.

Eksperci mają wątpliwości, czy takie przepisy we wszystkich wypadkach będą skuteczne. Zdaniem Anny Hleb-Koszańskiej, doradcy podatkowego w kancelarii Parulski i Wspólnicy, konieczność korekty kosztów w razie niezapłacenia faktury może spowodować jeszcze większe zatory płatnicze, gdyż przedsiębiorcy będą musieli po prostu uiścić większe kwoty podatku.

– W razie stosowania metody kasowej w VAT można osiągnąć dobry efekt w finansach firmy, ale pod warunkiem że kontrahenci podatnika stosującego taką metodę będą temu przychylni – twierdzi ekspertka.

Mniej sądów

Autopromocja
Nowość!

Trzy dostępy do treści rp.pl w ramach jednej prenumeraty

ZAMÓW TERAZ

Duże zmiany w ubiegłym roku dotyczyły także wymiaru sprawiedliwości. 1 stycznia 2013 r. weszło w życie rozporządzenie ministra sprawiedliwości w sprawie likwidacji 79 najmniejszych sądów rejonowych w kraju. Chodzi o jednostki, w których orzeka do dziewięciu sędziów. Reorganizacja na mapie sądownictwa odbywa się wbrew opinii środowiska i Krajowej Rady Sądownictwa.

Bardzo duże zmiany wprowadzono w kodeksie postępowania cywilnego. Weszły one w życie 3 maja 2012 r. Zlikwidowano m.in. odrębną procedurę w postępowaniu gospodarczym, zmieniono także uprawnienia stron i sędziego.

– Wprowadzono zasadę, zgodnie z którą w toku sprawy złożenie pism przygotowawczych następuje tylko wtedy, gdy sąd tak postanowi, chyba że pismo obejmuje wyłącznie wniosek o przeprowadzenie dowodu – mówi Marcin Asłanowicz, partner w kancelarii Baker & McKenzie.

Później na emeryturę

Z kolei niewątpliwie najbardziej kontrowersyjną zmianą było podwyższenie wieku emerytalnego – do 67 lat. Obejmie to stopniowo mężczyzn urodzonych po 1948 r. i kobiety urodzone po 1952 r.

Protestowali m.in. związkowcy, ustawa została zaskarżona do Trybunału Konstytucyjnego. – Polacy nie zdołają pracować tak długo, wielu z nich może nie dożyć emerytury – mówi Piotr Duda, szef NSZZ „Solidarność".

– To duża odwaga, że mimo populistycznych sprzeciwów rząd wprowadził tę zmianę –uważa z kolei Witold Michałek, ekspert BCC. – Na krytykę zasługuje jednak sposób jej przeprowadzenia. Za mało było dyskusji, zabrakło pakietu wspierającego osoby, które będą musiały dłużej pracować, związanego chociażby z opieką zdrowotną – wskazuje.

Co nas czeka

Jaki będzie przyszły rok w Sejmie? W ubiegłym roku wniesiono 297 projektów ustaw. W 2011 r. było ich 274, w 2010 – 324, w 2008 – aż 544.

Rozpatrywanych jest w tej chwili 358 projektów ustaw, a 135 czeka w tzw. zamrażarce, czyli na nadanie numeru druku przez marszałka Sejmu.

W tworzeniu prawa rządowego uczestniczy natomiast coraz bardziej Rządowe Centrum Legislacji. Co prawda wśród bieżących projektów jest tylko sześć złożonych przez prezesa RCL, jednakże to biuro ma coraz większy udział w przygotowywaniu projektów firmowanych przez poszczególne resorty.

Jednym z największych wyzwań 2013 r. będzie reforma deregulacyjna ponad 150 zawodów przygotowana przez Jarosława Gowina. Pierwsza transza deregulacji blisko 50 zawodów jest już w Sejmie dopracowywana w komisjach. Druga transza (ponad 100 zawodów) czeka ciągle na przyjęcie przez rząd. Obecnie pakiet ustaw jest w uzgodnieniach międzyresortowych. Zdaniem ekspertów tak duże przedsięwzięcie, które za jednym zamachem zmienia ponad setkę ustaw, i to w dość krótkim czasie, jest ryzykowne. Przepisy niedopracowane mogą być bowiem łatwym celem do zakwestionowania przed TK.

—współp. ał, kwa, cyran, ret, łk, roch, mpa

masz pytanie, wyślij e-mail do autorki k.borowska@rp.pl

Powiedzieli dla „Rz"

Andrzej Zwara | prezes Naczelnej Rady Adwokackiej

Nowelizacja kodeksu postępowania cywilnego wywołuje więcej wątpliwości, niż daje korzyści. Są duże rozbieżności w stosowaniu tych przepisów przez sędziów. Zmiany raczej nie przyspieszą postępowania. Najlepsza wydaje się zaś nowelizacja pozwalająca na zameldowanie się i wymeldowanie w jednym okienku. To kolejny krok w odbiurokratyzowaniu naszej administracji. Ważną zmianą, która powinna bez wątpienia zostać przeprowadzona w tym roku, jest nowelizacja kodeksu postępowania karnego. Trwają już prace nad projektem. Daje on nadzieję na odejście od modelu procesu karnego jeszcze z lat 50., w którym człowiek jest przedmiotem, a nie podmiotem procesu.

Maciej Strączyński | prezes Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia

Nie widzę pozytywnych zmian w polskim prawie. Niepokoi zwłaszcza to, że opinia sędziów o projektach, które nas dotyczą, nie jest brana pod uwagę. Pojawia się wiele negatywnych zmian. Największym bublem jest decyzja dotycząca zniesienia sądów. Dziś wielu sędziów nie wie, w jakim sądzie pracuje, wielu otrzymywało decyzje w tej sprawie w ostatniej chwili faksem.. Potrzebne są zmiany, które pozwolą w przyszłości uniknąć takich afer jak Amber Gold. Jeśli trwają w Sejmie w tej sprawie prace, to niestety nie zostaliśmy o nich poinformowani. Zmiany wymaga procedura karna, należałoby uprościć sposób przeprowadzania dowodów z dokumentów.

Dariusz Sałajewski | wiceprezes Krajowej Rady Radców Prawnych

Za bardzo ważną uważam nowelizację kodeksu postępowania cywilnego. Trudno jednak dziś wskazać, czy jest to zmiana pozytywna czy negatywna. Na pewno dzięki niej proces staje się jeszcze bardziej kontradyktoryjny, skutki tej regulacji będzie jednak można ocenić dopiero po odpowiednio długiej praktyce. Jeśli będzie stosowana przez dojrzałych sędziów, to może działać dobrze. Pozytywnie należy ocenić również zmianę ustroju sądów powszechnych, oddzielenie funkcji menedżerskich – powierzonych dyrektorom – od orzeczniczych. W ubiegłym roku mieliśmy dużo komunikatów, że potrzebne są zmiany w prawie zamówień publicznych. Muszą być jednak przemyślane.

Adam Bodnar | Helsińska Fundacja Praw Człowieka

W 2012 r. Ministerstwo Sprawiedliwości nie przeprowadziło żadnej istotnej zmiany. Minister Gowin skoncentrował się na dyskusjach, zapowiadane przez niego ustawy są nadal w fazie projektów. Pozytywnie należy ocenić ratyfikację konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. Bardzo dobrze, że mimo wielu dyskusji rząd RP podpisał Konwencję o przeciwdziałaniu przemocy domowej. Podpis pod Konwencją złożyła w imieniu Rządu RP Agnieszka Kozłowska-Rajewicz. W tym roku powinny zostać w końcu wprowadzone przepisy dotyczące bezpłatnej pomocy prawnej dla osób ubogich. Należy także rozwiązać kwestie biegłych sądowych. Dziś przewlekłość postępowania bardzo często wynika z czekania właśnie na ich opinie.