fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

W sądzie i urzędzie

Postępowanie administracyjne: czy strona zapozna się z aktami sprawy poza siedzibą organu

Dziennik Wschodni/Fotorzepa
Zasadniczo akta sprawy przegląda się w siedzibie organu prowadzącego postępowanie. W razie obiektywnych przeszkód, na żądanie strony, organ może jednak zapewnić jej wgląd do akt z wykorzystaniem trybu pomocy prawnej.
- Osoba niepełnosprawna będąca stroną postępowania, z uwagi na swój stan zdrowia i miejsce zamieszkania (inna gmina), ma utrudniony dostęp do siedziby organu prowadzącego postępowanie i znajdujących się tam akt sprawy. Czy może zwrócić się do tego organu o to, aby umożliwił jej zapoznanie się z aktami w gminie, w której mieszka?
Tak. Obowiązki organu związane z zapewnieniem stronie dostępu do akt sprawy określono w art. 73 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.). Przewidziano w nim m.in., że stronie przysługuje prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów, przy czym tych czynności dokonuje się w lokalu organu administracji, w obecności pracownika tego organu (art. 73 § 1–1a k.p.a.). Innym uprawnieniem przysługującym stronie jest możliwość zażądania przez nią uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy bądź wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, ale – inaczej niż w przypadku przeglądania akt, gdzie nie ma takiego wymogu – musi to być uzasadnione ważnym interesem strony (art. 73 § 2 k.p.a.). Jak zwrócono uwagę w wyroku Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2010 r. (sygn. I OSK 693/10, LEX nr 595477), z art. 73 § 1 k.p.a. co do zasady nie wynika, że na organie spoczywa obowiązek przesłania akt sprawy do miejscowości, w której mieszka strona, aby tam zapoznała się z nimi. Nie oznacza to jednak, że nie mogą zaistnieć wyjątkowe sytuacje, które poprzez uniemożliwienie stronie zapoznania się z aktami postępowania ograniczą jej czynny udział w postępowaniu. Należy pamiętać, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organ ma obowiązek zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (por. także art. 81 k.p.a.). W sytuacji, w której – ze względu na brak możliwości osobistego zapoznania się z aktami sprawy, spowodowany obiektywnie istniejącymi przeszkodami – strona byłaby pozbawiona możności obrony swoich praw w postępowaniu, organ może skorzystać z uprawnień jakie daje mu art. 52 k.p.a. (tryb pomocy prawnej).
Zgodnie z tym przepisem w toku postępowania może on zwrócić się do właściwego terenowego organu administracji rządowej lub organu samorządu terytorialnego o wezwanie osoby zamieszkałej lub przebywającej w danej gminie lub mieście do dokonania czynności, związanych z toczącym się postępowaniem. Organ prowadzący postępowanie oznacza wówczas czynności, jakie mają być dokonane. NSA zwrócił uwagę, że umożliwienie stronie przeglądania akt sprawy w gminie jej zamieszkania znacząco nie przedłuży postępowania, a może spowodować, że strona nie będzie już żądać wydania jej uwierzytelnionych odpisów z akt, gdyż sama sporządzi notatki bądź kopie. W wyroku NSA z 13 lutego 2014 r. (sygn. I OSK 1806/12, LEX nr 1449865) zwrócono jednak uwagę, że organ nie powinien stosować art. 52 k.p.a. w celu „przymuszenia" strony do zapoznania się w określony sposób z aktami sprawy, jeżeli sama strona bądź jej pełnomocnik nie wystąpi o zastosowanie tego trybu.
—Anna Puszkarska, radca prawny
podstawa prawna: art. 10, art. 52, art. 73–74, art. 81 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. (tekst jedn. DzU z 2017 r. poz. 1257)
Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA