Sprawa jest istotna, gdyż stron spraw cywilnych, których miejsce pobytu jest nieznane, jest wiele, a zadaniem ustanowionego przez sąd kuratora procesowego jest przede wszystkim ustalenie tego miejsca pobytu. Nie zawsze się to udaje i kurator musi podejmować trudne decyzje procesowe i dlatego przydałoby mu się wsparcie kwalifikowanego prawnika.
Czytaj więcej
Ustanowić kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu sąd może, gdy nieskuteczne okazały się wszelkie dostępne czynności poszukiwawcze tej osoby.
Sąd nie zgodził się na radcę prawnego
Kwestia ta wynikła w sprawie o zapłatę. Sąd z powodu braku wiadomości co do miejsca pobytu pozwanego ustanowił dla niego kuratora w osobie adwokata, aby reprezentował jego interesy w procesie. Na rozprawę stawiła się jednak radca prawny upoważniona przez tego kuratora – adwokata, przedstawiając jego pełnomocnictwo do reprezentowania pozwanego. Sędzia sądu rejonowego zamknął jednak rozprawę i ogłosił wyrok uwzględniający żądanie powoda w całości, wskazując, że kurator nie mógł udzielić pełnomocnictwa.
Apelacja i pytanie prawne do Sądu Najwyższego
Kurator w imieniu pozwanego złożył apelację, zarzucając niezasadne uznanie przez SR, że kurator ustanowiony dla strony nieznanej z miejsca pobytu nie może ustanowić pełnomocnika, co spowodowało naruszenie jego prawa do obrony. Przy rozpoznawaniu apelacji Sąd Okręgowy w Warszawie w osobie sędziego Tomasza Kamińskiego powziął co do tego wątpliwości, które wskazał w pytaniu prawnym do Sądu Najwyższego. Chodzi o to, czy kurator procesowy dla osoby nieznanej z miejsca pobytu (zgodnie z art. 144 par. 1 k.p.c.) może ustanowić pełnomocnika dla tej osoby? Odpowiedź na tak oznaczałaby, że SR pozbawił pozwanego prawa do sądu i że należy uchylić wyrok I instancji.
Czytaj więcej
Zaniżone w stosunku do radców prawnych wynagrodzenia za pełnienie przez nich roli kuratorów procesowych naruszają gwarantowane w art. 64 ust. 2 kon...
Jaka jest praktyka sądowa
W orzecznictwie i piśmiennictwie są w tej kwestii rozbieżności. W praktyce sądowej dominuje pogląd, że kurator nie może ustanowić pełnomocnika lub zastępcy dla strony, którą reprezentuje. Wskazanie przez sąd kuratora stanowi wyraz zaufania sądu, że ta konkretna osoba będzie należycie reprezentować interesy osoby nieznanej z miejsca pobytu. Ewentualne zwolnienie kuratora z objętej funkcji i ustanowienie innego kuratora także wymaga decyzji sądu.
Jednak analiza danej sprawy może doprowadzić kuratora do wniosku, że wykracza ona poza jego kompetencje i wymaga pomocy innej osoby, np. adwokata lub radcy prawnego. Może tak się zdarzyć, nawet jeśli kurator sam jest np. adwokatem.
Sąd pytający skłania się więc do stanowiska, że kurator procesowy może ustanowić pełnomocnika ze skutkiem bezpośrednio dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, gdyż możliwość działania w postępowaniu sądowym przez pełnomocnika stanowi jedną z fundamentalnych zasad procesu cywilnego, która powinna doznawać ograniczenia jedynie w sytuacjach całkowicie jednoznacznych.
Terminu posiedzenia SN w tej sprawie jeszcze nie ma.
Sygnatura akt III CZP 1/26
