Prawybory do KRS w połowie kwietnia? Jest propozycja terminu i regulaminu

Zbliża się koniec kadencji Krajowej Rady Sądownictwa, której sędziowska część została wybrana przez posłów. Jej kadencja upływa 11 maja i do tego czasu należy wybrać nowy skład Rady. Trwa procedura wyboru nowych członków KRS na podstawie obecnych, kwestionowanych przepisów. Sposób jej ukształtowania przez Sejm jest bowiem powodem podważania legalności tego organu nie tylko przez prawników i polityków, ale także przez sądy polskie i europejskie.

Weto prezydenta Karola Nawrockiego w sprawie KRS i plan B rządu

Rządzącym nie udało się doprowadzić do zmiany tej procedury. Uchwaloną rządową reformę przywracającą kompetencję wyboru sędziowskich członków Rady środowisku sędziowskiemu zawetował prezydent. W konsekwencji postanowiono wdrożyć tzw. plan B, zgodnie z którym członków KRS wyłonią w swoistych prawyborach sędziowie. Pomysł ten sprowadza się do przeprowadzenia, w założeniu, powszechnych, przejrzystych i reprezentatywnych wyborów wśród wszystkich sędziów w Polsce i wyłonieniu w ten sposób 15 kandydatów na członków KRS, których wybór w oparciu o obowiązujące przepisy zatwierdzi w głosowaniu Sejm.

Przed ponad tygodniem Sejm przyjął w tej sprawie uchwałę, w której zadeklarowano, że Izba uwzględni w swoich decyzjach wyniki wyborów sędziowskich.

Nadal jednak niewiele wiadomo o samych prawyborach. Kiedy zostaną przeprowadzone, na jakiej podstawie będą zorganizowane, kto będzie ustalał wzór i drukował karty wyborcze, gdzie będzie można złożyć skargę wyborczą? Wydaje się, że pytań jest więcej niż odpowiedzi.

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

To ich wybierze Sejm do KRS? „Iustitia” opublikowała listę kandydatów

Jedenastu sędziów sądów powszechnych, jeden z sądu wojskowego, dwóch z sądów administracyjnych i jeden sędzia Sądu Najwyższego - to kandydaci do Kr...

Jest propozycja terminu prawyborów do KRS. Prezesi sądów apelacyjnych namawiają sędziów do opiniowania

Oświadczenie w sprawie prawyborów wystosowało właśnie 10 z 11 prezesów sądów apelacyjnych. Pod pismem nie podpisał się prezes Sądu Apelacyjnego w Łodzi Sławomir Lerman, który na to stanowisko został powołany jeszcze za czasów rządów PiS. – Podtrzymujemy pogląd, że jedyną realną szansą dla zapewnienia wypełniania przez Krajową Radę Sądownictwa jej konstytucyjnej roli jest wybór przez Sejm RP, przy zastosowaniu przepisów obecnie obowiązującej ustawy, spośród wszystkich prawidłowo zgłoszonych Marszałkowi Sejmu sędziów-kandydatów, którzy w powszechnym głosowaniu na zgromadzeniach sędziów uzyskają najwyższe poparcie. Pozwoli to na uwzględnienie rekomendacji środowiska sędziowskiego, a jednocześnie zapewni, że wybór sędziowskich członków Rady nie będzie miał charakteru politycznie arbitralnego – twierdzą prezesi.

Zaapelowali przy tym do wszystkich polskich sędziów o udział w prawyborach do KRS. – Jest zatem naszym obowiązkiem podjęcie działań prowadzących do tego, by kluczowy dla zapewnienia niezależności władzy sądowniczej organ, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa, został ukształtowany w możliwie najwyższym stopniu odpowiadającym standardowi konstytucyjnemu. Mamy świadomość, że ostatecznie wyboru członków-sędziów KRS dokonają politycy, jak też że jesteśmy zdani na wiarę w składane przez nich deklaracje. Nie zmienia to tego, że my musimy wykonać swoją pracę – wyrazić stanowisko co do poparcia poszczególnych kandydatów – zachęcają prezesi.

Proponują przy tym, by zgromadzenia sędziów we wszystkich sądach odbyły się w tym samym dniu. – Aktualnie nie jest możliwe ścisłe określenie tej daty, bowiem jest ona zależna od czasu procedowania w Sejmie. Przewidujemy, że możliwa data zgromadzeń to 20 kwietnia 2026 r. – wskazują prezesi sądów apelacyjnych.

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

Ekspert: prawybory nie uzdrowią KRS, ale odpolitycznią wybór sędziów

Prawybory do Krajowej Rady Sądownictwa to rozwiązanie niedoskonale, ale najlepsze z możliwych w obecnych warunkach - mówi „Rzeczpospolitej" dr Toma...

Do oświadczenia dołączono też proponowany regulamin prawyborów, który miałyby zaaprobować zgromadzenia sędziów. Przytaczamy go w oryginalnej formie.

1. Zgromadzenie powołuje komisję skrutacyjną do przeprowadzenia głosowania i obliczenia jego wyników. Członkiem komisji skrutacyjnej nie może być sędzia kandydujący do KRS.

2. Głosowanie przeprowadza się za pomocą karty do głosowania zawierającej imię i nazwisko każdego kandydata do KRS oraz oznaczenie sądu, którego jest sędzią – zgodnie z informacją podaną przez Marszałka Sejmu na podstawie art. 11c ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa.

3. Sędzia potwierdza odbiór karty do głosowania, podpisując się na liście sędziów danego sądu.

4. Głosowanie jest tajne i bezpośrednie. Niedopuszczalne jest głosowanie przez pełnomocnika.

5. Każdy sędzia może oddać 15 głosów na 15 kandydatów do KRS. Oddanie głosu na danego kandydata następuje poprzez postawienie znaku "x" w kratce przy nazwisku kandydata.

6. Głosowanie odbywa się poprzez wrzucenie karty do głosowania do zamkniętej i zapieczętowanej urny.

7. Komisja skrutacyjna otwiera urnę po zakończeniu głosowania i sporządza protokół, w którym wskazuje liczbę wydanych kart, liczbę kart wyjętych z urny, liczbę głosów oddanych na każdego kandydata oraz liczbę kart nieważnych.

8. Głosy oddane na karcie do głosowania są nieważne, jeżeli na karcie postawiono znak „x” przy nazwiskach więcej niż 15 kandydatów, więcej niż jeden znak „x” przy nazwisku jednego kandydata albo nie postawiono znaku „x” przy nazwisku żadnego kandydata.

9. Komisja skrutacyjna ogłasza wyniki głosowania w trakcie zgromadzenia sędziów. Protokół z głosowania Komisja przekazuje prezesowi sądu, który informację o  wynikach głosowania zamieszcza na stronie internetowej sądu, a odpis protokołu przesyła prezesowi sądu apelacyjnego.

10. Podliczenia wyników głosowania z danej apelacji dokonuje komisja skrutacyjna powołana przez zgromadzenie danego sądu apelacyjnego.

11. Prezes sądu apelacyjnego zamieszcza na stronie internetowej sądu apelacyjnego zbiorcze wyniki głosowania z danej apelacji i przekazuje je Marszałkowi Sejmu.