Ustawa praworządnościowa. Małgorzata Manowska napisała do Komisji Weneckiej

Pismo dotyczy opublikowanego 27 lutego projektu opinii Komisji Weneckiej i Dyrekcji Generalnej ds. Praw Człowieka i Praworządności Rady Europy (DGI) do projektu ustawy „O przywróceniu prawa do niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą poprzez uregulowanie skutków uchwał Krajowej Rady Sądownictwa podjętych w latach 2018–2025”, czyli tzw. ustawy praworządnościowej przygotowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości. 

Małgorzata Manowska o ustawie praworządnościowej: ingeruje w fundamentalne zasady konstytucyjne

Pierwsza Prezes SN Małgorzata Manowska zwróciła się o odroczenie rozpatrzenia tej opinii oraz rozpatrzenie jej jako wydanej w trybie zwykłym, a nie podjętej w trybie pilnym, tj. przy jednoczesnym przeprowadzeniu debaty plenarnej nad zasadnością projektowanych rozwiązań.

W piśmie Manowska wskazuje, że treść opinii z 27 lutego nie pozostawia wątpliwości, że nie zostały spełnione ani ogólne, ani szczególne przesłanki uzasadniające jej podjęcie w trybie pilnym. Jak bowiem zauważa, „projekt ten nie dotyczył sytuacji nagłej ani nieprzewidywalnej, a jego przedmiot – ukształtowanie statusu sędziów oraz skutków uchwał Krajowej Rady Sądownictwa z lat 2018–2025 – od dłuższego czasu pozostaje przedmiotem debaty publicznej i analiz prawnych”. Zwraca przy tym uwagę, że poprzednie projekty w tym samym przedmiocie były już przedmiotem opinii Komisji wydawanych w trybie zwykłym. 

Pierwsza Prezes SN dodaje, że sam charakter projektu, jego zakres oraz skutki ustrojowe przemawiają przeciwko procedowaniu go w trybie nadzwyczajnym. "Projekt ingeruje w fundamentalne zasady konstytucyjne, w szczególności zasadę niezależności sądów, nieusuwalności sędziów oraz prawo do sądu” – wylicza Małgorzata Manowska. 

Czytaj więcej

Opinie Prawne

Maciej Gutowski, Piotr Kardas: Żółta kartka dla ustawy praworządnościowej

Projekt regulacji, które mają rozwiązać kwestię wadliwych powołań sędziowskich, trzeba poprawić,...

„Recepta jak pozbyć się określonej grupy sędziów”

Co więcej, Pierwsza Prezes SN zwraca uwagę, że treść opinii z 27 lutego w kluczowych elementach jest niespójna z wcześniejszymi wytycznymi sformułowanymi w opinii z 14 października 2024 r., co również wymaga pogłębionej analizy z udziałem wszystkich Członków Komisji Weneckiej. „Zastosowanie trybu pilnego w takiej sprawie nie powinno zastępować ani ograniczać potrzeby pełnej debaty nad projektem o tak dalekosiężnych konsekwencjach” – zaznacza. 

Na potwierdzenie swoich słów Manowska podaje, że w opinii dotyczącej projektu ustawy przygotowanego przez poprzednie kierownictwo Ministerstwa Sprawiedliwości, Komisja nie dopuściła możliwości usuwania sędziów ustawą. Tymczasem, jak podkreśla, w obecnej opinii dopuszczono taką możliwość. „Opinia wskazuje przy tym 3 przesłanki natychmiastowego usunięcia sędziego ustawą: wady w procesie nominacji, budzącą wątpliwość kognicję danej jednostki struktury sądowniczej, ustawową likwidację tej jednostki. Zwrócić należy uwagę, że 2 z 3 przesłanek są w pełni zależne jedynie od woli ustawodawcy, co daje każdemu państwu gotową receptę jak pozbyć się określonej grupy sędziów” – pisze Pierwsza Prezes SN. 

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

Ustawa praworządnościowa w Sejmie. Konflikt sędziów z sędziami trwa

Głębokie podziały w środowisku sędziowskim zdominowały wtorkowe wysłuchanie publiczne rządowego p...

Ustawa praworządnościowa, czyli neosędziowie w kolorowych grupach

Jak pisaliśmy na łamach rp.pl, tzw. ustawa praworządnościowa ma uregulować status tzw. neosędziów, czyli sędziów powołanych po 2018 r., których status jest kwestionowany z uwagi na udział w procedurze nominacyjnej obecnej KRS. W jaki sposób?

Kluczem ma być uznanie za nieważne z mocy ustawy uchwał obecnej KRS dotyczących powołań sędziowskich i powtórzenie wszystkich „nielegalnych” konkursów sędziowskich przed „legalną” KRS. Zgodnie z projektem tzw. neosędziowie mają zostać podzieleni na kategorie, od których będzie zależał ich dalszy los.

W kategorii zielonej znajdują się tzw. młodzi sędziowie, których status ma zostać uzdrowiony w drodze uchwał przyszłej KRS. Chodzi o grupę 1,1 tys. osób, które po zmianach z mocy ustawy staną się niekwestionowanymi sędziami.