Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie znaczenie ma rola najwyższego przywódcy w irańskim systemie władzy?
- Jak zapowiedź wybrania nowego najwyższego przywódcy Iranu skomentował Izrael?
- Co USA pisały o synu ajatollaha Alego Chameneiego w depeszach ujawnionych w związku z aferą WikiLeaks?
Chodzi o 56-letniego Mojtabę Chameneiego, który w momencie ataku z 28 lutego nie znajdował się w bunkrze, w którym zginął jego ojciec (dwa dni po ataku pojawiła się informacja, że z powodu doznanych obrażeń zmarła też żona ajatollaha). Mojtaby Chameneiego miało nie być tego dnia w Teheranie.
Iran zapowiada wyłonienie nowego najwyższego przywódcy, Izrael zapowiada, że weźmie go na cel
W środę w Teheranie rozpoczęła się ceremonia pogrzebowa ajatollaha – uroczystości pogrzebowe mają potrwać trzy dni. Po śmierci Chameneiego w kraju ogłoszono 40-dniową żałobę. USA i Izrael kontynuują w środę ataki na Iran, w tym na Teheran.
System władzy w Iranie
Iran poinformował, że 88-osobowe Zgromadzenie Ekspertów, które wybiera nowego przywódcę, wkrótce ogłosi swój wybór. Dokona go dopiero drugi raz w historii istniejącej od 1979 roku Islamskiej Republiki Iranu (pierwszy raz wybrało ajatollaha po śmierci twórcy republiki, ajatollaha Rukollaha Chomeiniego w 1989 roku).
– Najwyższy przywódca zostanie wskazany przy najbliższej okazji, jesteśmy blisko (...). Jednak sytuacja kraju to sytuacja wojenna – mówił w irańskiej telewizji państwowej ajatollah Ahmad Chatami. Jak dodał, kandydaci na nowego przywódcę zostali już wybrani, ale nie wskazał żadnego z nich. Izrael zapowiedział, że ktokolwiek zostanie kolejnym najwyższym przywódcą republiki znajdzie się na liście jego celów.
Czytaj więcej
Uliczne kamery monitoringu w Teheranie miały dostarczać Izraelowi obrazu w czasie rzeczywistym. Według izraelskiego urzędnika, z którym rozmawiała...
„Każdy przywódca wybrany przez irański reżim terrorystyczny, by kontynuować plan zniszczenia Izraela, zagrażać USA i wolnemu światowi i krajom regionu oraz gnębić irański naród – będzie bezsprzecznie celem do likwidacji” – głosi oświadczenie izraelskiego ministra obrony Izraela Kaca. „Nie ma znaczenia, jakie będzie jego imię lub gdzie się ukryje” – czytamy w nim.
Najwyższy przywódca zostanie wskazany przy najbliższej okazji, jesteśmy blisko (...). Jednak sytuacja kraju to sytuacja wojenna
Wśród potencjalnych następców Chameneiego wymieniano też wnuka Chomeiniego, Hassana. Jest on postrzegany jako przedstawiciel bardziej umiarkowanych kręgów w ramach irańskiego reżimu. Mojtaba wydaje się jednak faworytem do przejęcia schedy po ojcu. Jego wybór oznaczałby dalsze rządy ultrakonserwatystów.
Mojtaba Chamenei nie pokazywał się publicznie od soboty.
Mojtaba Chamenei podsłuchiwał własnego ojca? Uważano go za szarą eminencję
Syn zabitego ajatollaha urodził się w 1969 roku w Meszhadzie, 10 lat przed rewolucją islamską w Iranie. Po tym, jak jego ojciec został ajatollahem, zaczął zyskiwać znaczenie – amerykańskie depesze dyplomatyczne ujawnione w ramach afery WikiLeaks wskazywały, że Amerykanie zaczęli postrzegać go jako szarą eminencję. Pojawiły się podejrzenia, że Mojtaba zamontował podsłuch w telefonie ojca i kontrolował dostęp do ajatollaha, budując sieć swoich sojuszników w ramach irańskiego systemu władzy.
Czytaj więcej
Uliczne kamery monitoringu w Teheranie miały dostarczać Izraelowi obrazu w czasie rzeczywistym. Według izraelskiego urzędnika, z którym rozmawiała...
W amerykańskiej depeszy dyplomatycznej z 2008 roku czytamy, że Mojtaba był postrzegany w Iranie jako „zdolny i potężny przywódca i menadżer, który może w przyszłości zdobyć co najmniej część władzy w kraju”. W tej samej depeszy pojawia się informacja, że niektórzy widzą w Mojtabie następcę ojca na stanowisku najwyższego przywódcy.
Chamenei-junior współpracował blisko z Korpusem Strażników Rewolucji Islamskiej. W 2019 roku został objęty przez USA sankcjami za realizację „destabilizujących ambicji jego ojca i opresyjnych celów wewnętrznych”.
Mojtaba Chamenei miał zakulisowo wspierać wybór konserwatywnego prezydenta Mahmuda Ahmadineżada w 2005 roku oraz jego reelekcję w 2009 roku.
Najwyższy przywódca duchowy Iranu znajduje się w centrum irańskiego systemu władzy. Ma ostateczne zdanie we wszystkich sprawach państwowych, jest też głównodowodzącym irańskiej armii i Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, który USA uznały w 2019 roku za organizację terrorystyczną.
