Ustawa z 11 marca 2022 r. o obronie ojczyzny (DzU poz. 655 ze zm.) wprowadziła nowe formy służby wojskowej, wśród których jest m.in. służba w ramach aktywnej rezerwy. Mogą się do niej zgłaszać osoby – tak mężczyźni, jak i kobiety – które złożyły przysięgę wojskową i nie pełnią innego rodzaju służby wojskowej, oraz nie ukończyły 55. roku życia, a w razie posiadanego stopnia podoficerskiego lub oficerskiego – 63. roku życia. Osoba, która chce zostać żołnierzem terytorialnej służby wojskowej, składa w tej sprawie wniosek.

Terytorialna służba wojskowa może być pełniona na dwa sposoby: dyspozycyjnie albo rotacyjnie. Służbę rotacyjną co do zasady pełni się w określonych przez dowódcę dniach służby, co najmniej raz w miesiącu przez dwa dni w czasie wolnym od pracy. Żołnierz OT może ją też pełnić w inne dni, stosownie do potrzeb Sił Zbrojnych, po uzgodnieniu z nim lub na jego wniosek. W pozostałe dni pełni służbę dyspozycyjnie – tj. poza jednostką wojskową, będąc w gotowości do stawienia się do służby pełnionej rotacyjnie w terminie i miejscu wskazanym przez dowódcę jednostki wojskowej.

Czytaj więcej

Ćwiczenia wojskowe bez prawa do odprawy

Pracownik, który nigdy nie pełnił czynnej służby wojskowej i nie złożył przysięgi wojskowej, na początku przez 16 dni będzie odbywać rotacyjną służbę wojskową. W tym czasie odbywa szkolenie podstawowe, a następnie składa przysięgę wojskową.

Pracownik ma obowiązek powiadomić niezwłocznie swojego pracodawcę o fakcie powołania go do terytorialnej służby wojskowej, a później o dniach i ewentualnych zmianach terminów, kiedy ma pełnić rotacyjnie służbę wojskową. Jeżeli jednak zostanie wezwany do natychmiastowego stawiennictwa, pracodawcę informuje o tym dowódca jednostki pracownika.

Plany zawodowe

Dla osób, które wiążą swoją przyszłość zawodową ze służbą wojskową, jest to atrakcyjne rozwiązanie. Po  co najmniej 2-letnim okresie pełnienia terytorialnej służby wojskowej jest bowiem szansa na powołanie do służby zawodowej, jeśli żołnierz uzyska pozytywną opinię służbową. Co więcej, przez okres służby w WOT, stosunek pracy terytorialsów podlega ochronie prawnej.

Umowa o pracę z pracownikiem, który zgłosił się do terytorialnej służby wojskowej, może zostać rozwiązana tylko za jego zgodą. Ta ochrona przysługuje od momentu powołania do pełnienia służby. Oznacza to, że jeśli pracodawca wypowie umowę o pracę przed dniem powołania pracownika do terytorialnej służby wojskowej, a okres wypowiedzenia miałby upłynąć po dniu powołania, to takie wypowiedzenie staje się bezskuteczne. Dotyczy to również sytuacji, gdy umowę o pracę wypowie pracownik. W obu sytuacjach rozwiązanie stosunku pracy może nastąpić tylko na żądanie pracownika.

Ochrona przed rozwiązaniem stosunku pracy nie obowiązuje jednak:

- umowy o pracę zawartej na okres próbny,

- umowy o pracę zawartej na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy,

- gdy pracodawca rozwiązuje umowę o pracę pracownika bez wypowiedzenia z winy pracownika,

- gdy pracodawca ogłasza upadłość lub likwidację.

Urlop bezpłatny i odprawa

Na czas trwania służby pracownikowi, który jest żołnierzem wojskowej służby terytorialnej, pracodawca ma obowiązek udzielić urlopu bezpłatnego (chyba że pracownik pełni służbę jednorazowo lub w dni wolne od pracy).

Urlopu udziela się na wniosek pracownika, a jeśli zostanie wezwany w trybie natychmiastowego stawiennictwa – na podstawie zawiadomienia szefa wojskowego centrum rekrutacji.

W czasie urlopu bezpłatnego pracownik zachowuje wszystkie uprawnienia wynikające ze stosunku pracy, z wyjątkiem prawa do wynagrodzenia. Okres ten wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, np. urlop wypoczynkowy za dany rok.

Gdy pracownik miał zaplanowany urlop wypoczynkowy w terminie, w którym został powołany do służby, albo nie wykorzysta części urlopu z tego powodu, pracodawca ma obowiązek przesunąć mu go na późniejszy termin.

Żołnierzowi wojskowej służby terytorialnej pracodawca wypłaca odprawę w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia, obliczonego według zasad naliczania ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy. Odprawa jest jednorazowa. Nie przysługuje zatem przy ponownym powołaniu do tej służby.

Świadczenie pieniężne dla pracodawcy

Jeżeli pracownik – żołnierz obrony terytorialnej – pełni służbę wojskową rotacyjnie, to za dni, w których pełni tę służbę, pracodawcy przysługuje świadczenie pieniężne. Obejmuje ono rekompensatę kosztów, ale bez kwoty odprawy oraz wynagrodzenia wypłaconego osobie zastępującej żołnierza – zatrudnionej na podstawie umowy o pracę na czas określony lub pracownikowi, któremu zlecono wykonanie tej pracy.

Aby otrzymać świadczenie pieniężne, pracodawca musi złożyć wniosek wraz z dokumentami potwierdzającymi poniesione koszty do szefa wojskowego centrum rekrutacji właściwego ze względu na siedzibę pracodawcy. Ma na to 90 dni od dnia zwolnienia żołnierza wojskowej służby terytorialnej z pełnienia służby.