Praca w samorządzie

Jak NIK przeprowadza kontrole

Rzeczpospolita, Dobra Firma DF Dobra Firma
Legitymacja służbowa oraz imienne upoważnienie zawierające nazwę jednostki oraz podstawę prawną to dokumenty upoważniające do przeprowadzenia kontroli
Przysłany przez NIK inspektor nie musi poza tym posługiwać się żadnymi innymi przepustkami, w szczególności upoważniającymi go do swobodnego poruszania się po badanym obiekcie. Nie wolno również poddawać kontrolera rewizji osobistej.
Jedynie wyjątkowo, gdy w trakcie badania kontroler ma mieć dostęp do dokumentów zakwalifikowanych jako tajne specjalnego znaczenia pracownik NIK musi posiadać dodatkowe upoważnienie do ich przeglądania. Wystawia je prezes Najwyższej Izby Kontroli. [srodtytul]Gdzie, kiedy i na czyj koszt[/srodtytul]
Podstawą prawną przeprowadzania kontroli przez NIK jest [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=B104C020CCAA1C03AA7624EA96D0E78A?id=248494]ustawa z 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli (tekst jedn. DzU z 2007 r. nr 231, poz. 1701 ze zm.)[/link]. Jej przepisy określają nie tylko zadania i zakres działania izby, jej organizację, ale także szczegółowo regulują zasady prowadzenia postępowania kontrolnego. Zawiera je rozdział 3 ustawy zatytułowany właśnie: Postępowanie kontrolne. Z jego przepisów wynika, że kontrola zawsze odbywa się w siedzibie badanej jednostki. Ale nie tylko, bo także wszędzie tam, gdzie kontrolowana jednostka wykonuje swoje zadania. Zasadą jest również to, że pracownicy NIK przeprowadzają kontrolę w godzinach pracy kontrolowanego. W uzasadnionych przypadkach może się jednak zdarzyć, że kontrola będzie prowadzona po godzinach pracy badanej jednostki, a nawet w dni wolne od pracy. W takich sytuacjach – jak wynika z zamieszczonych na stronie internetowej NIK wyjaśnień, izba pokrywa wynagrodzenia pracowników, którzy w czasie wolnym uczestniczyli w postępowaniu. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że Najwyższa Izba Kontroli pokrywa również – z własnego budżetu – wszelkie koszty związane z korzystaniem przez kontrolera z urządzeń technicznych i środków transportu kontrolowanego. Pracownikom NIK należy również zapewnić swobodę poruszania się po siedzibie kontrolowanego i innych obiektach związanych z jego działalnością. Nie są wymagane jakiekolwiek dodatkowe przepustki. W razie konieczności część czynności kontrolnych można przeprowadzić w siedzibie NIK. [srodtytul]Zbieranie dowodów[/srodtytul] Postępowanie kontrolne ma na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie działalności jednostek poddanych kontroli (np. gminy, jej jednostek organizacyjnych), rzetelne jego udokumentowanie i dokonanie oceny kontrolowanej działalności. W tym celu ustawodawca nałożył na kierowników jednostek, w których badanie jest prowadzone, obowiązek przedkładania – na żądanie – wszelkich dokumentów i materiałów niezbędnych do przygotowania i przeprowadzenia kontroli. Przy czym kontrolera obowiązują przepisy o tajemnicy ustawowo chronionej. [srodtytul]Odmowa wyjaśnień i zeznań[/srodtytul] W trakcie kontroli pracownik NIK może przesłuchiwać świadków, jak również żądać składania pisemnych i ustnych wyjaśnień. Obowiązkiem kontrolera jest również przyjęcie wyjaśnień i oświadczeń złożonych przez pracownika kontrolowanego podmiotu „z własnej inicjatywy”. Natomiast odmówić składania wyjaśnień pracownik kontrolowanego może jedynie w przypadkach określonych w art. 40 ustawy o NIK. Zgodnie z tym przepisem odmowa udzielenia wyjaśnień może nastąpić jedynie w przypadkach, gdy wyjaśnienia mają dotyczyć: - tajemnicy ustawowo chronionej innej niż tajemnica służbowa, a kontroler nie posiada właściwego upoważnienia; - faktów i okoliczności, których ujawnienie mogłoby narazić na odpowiedzialność karną lub majątkową wezwanego do złożenia wyjaśnień, a także jego małżonka albo osoby pozostającej z nim faktycznie we wspólnym pożyciu, krewnych i powinowatych do drugiego stopnia bądź osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli. Przyczyny te uzasadniają również uchylenie się przez pracownika od odpowiedzi na konkretnie zadane pytanie. Ponadto pracownicy kontrolowanej jednostki mogą również być przesłuchiwani w charakterze świadka. Ustawodawca również i w tym wypadku określił przesłanki odmowy składania zeznań.[b] Prawo to przysługuje pracownikowi kontrolowanego ponoszącemu odpowiedzialność za działalność będącą przedmiotem kontroli [/b]oraz każdej innej osobie, jeżeli złożenie zeznań mogłoby ją narazić na odpowiedzialność karną lub majątkową. Odmówić składania zeznań pracownik może również w sytuacji, gdy ich złożenie mogłoby spowodować odpowiedzialność jego małżonka albo osoby pozostającej z nim faktycznie we wspólnym pożyciu, krewnych i powinowatych do drugiego stopnia bądź osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli. [srodtytul]Protokół[/srodtytul] Z każdej kontroli sporządza się protokół. Zawiera on opis stanu faktycznego stwierdzonego w toku postępowania, w tym wykrytych nieprawidłowości, ich przyczyny, zakres, skutki oraz osoby za nie odpowiedzialne. Dokument podpisują kontroler i kierownik jednostki bądź osoba pełniąca jego obowiązki. [b]Wszelkie zastrzeżenia do protokołu osoby uprawnione do jego podpisania mogą zgłaszać w terminie 14 dni od dnia otrzymania tego dokumentu[/b]. W uzasadnionych przypadkach termin ten może zostać wydłużony. Konieczny jest jednak wniosek w tej sprawie, który składa się do dyrektora właściwej jednostki NIK. Kierownik kontrolowanej jednostki (inna upoważniona osoba) ma prawo odmowy podpisania protokołu. Musi jednak w ciągu siedmiu dni od jego otrzymania złożyć pisemne wyjaśnienie odmowy. Nie stanowi to jednak przeszkody, aby protokół został podpisany przez kontrolera, a ustalenia kontroli wykorzystane. [ramka][b]Uwaga [/b] Wniosek o zwrot kosztów związanych z kontrolą wójt powinien złożyć przed podpisaniem protokołu pokontrolnego (odmową jego podpisania). Jeżeli zrobi to po tym terminie, to utraci prawo do zwrotu.[/ramka] [ramka][b]Kara za niestawiennictwo[/b] Każdy świadek wezwany do złożenia zeznań ma obowiązek stawić się w wyznaczonym miejscu i czasie. Przysługuje mu przy tym zwrot utraconego zarobku oraz kosztów związanych ze stawiennictwem. W przypadku niestawienia się na przesłuchaniu bez uzasadnionej przyczyny grożą kary pieniężne, które mogą być ponawiane. Na ukaranie przez kontrolera świadek może złożyć zażalenie. Ma na to siedem dni.[/ramka]
Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL