Firma

Jak wykonuje prawo głosu akcjonariusz, który ma wiele akcji

www.sxc.hu
Wejście w życie art. 4113 k.s.h. nie zmieniło wynikającego z art. 385 § 5 i 6 k.s.h. szczególnego trybu wyboru członków rady nadzorczej w spółce akcyjnej, wykluczającego akcjonariuszy, którzy utworzyli oddzielną grupę w celu wyboru członka rady nadzorczej, od udziału w wyborze pozostałych członków rady nadzorczej.

Tak uznał Sąd Najwyższy w wyroku z 13 lutego 2014 r., V CSK 162/13.

Na nadzwyczajnym walnym zgromadzeniu akcjonariuszy pozwanej spółki reprezentowany był cały kapitał zakładowy. Każda akcja uprawniała do jednego głosu. Powód (akcjonariusz) występował osobiście, a akcjonariusz X za pośrednictwem czterech pełnomocników. Każdy z nich reprezentował X w odniesieniu do innej liczby akcji pozwanej spółki. Porządek obrad zgromadzenia obejmował wybór rady nadzorczej w drodze głosowania oddzielnymi grupami. Z inicjatywy powoda została utworzona grupa nr I, do której przystąpił także Y, pełnomocnik X w zakresie dotyczącym części przysługujących mu akcji. Innych grup nie utworzono. Grupa nr I podjęła uchwałę nr 3 o wyborze dwóch członków rady nadzorczej. Następnie przystąpiono do głosowania nad wyborem pozostałych trzech członków rady nadzorczej. W głosowaniu tym wybrano jednomyślnie do rady nadzorczej – także głosami X nieoddanymi podczas wyborów w grupie nr I – trzy osoby (uchwała nr 4). Powód wniósł o stwierdzenie nieważności tej uchwały.

Sądy I i II instancji stwierdziły, że podjęta we wskazanych okolicznościach uchwała nr 4 jest sprzeczna z art. 385 § 6 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.). Ponieważ akcjonariusz X uczestniczył w wyborze członków rady nadzorczej przez utworzoną w tym celu grupę akcjonariuszy, nie mógł następnie wziąć udziału w wyborach pozostałych członków rady nadzorczej. Zgodnie z dominującą w piśmiennictwie wykładnią art. 385 § 6 k.s.h., jeżeli akcjonariusz uczestniczył w wyborze członków rady nadzorczej przez grupę, to choćby w głosowaniu w grupie nie wykorzystał wszystkich swoich głosów, nie może oddać niewykorzystanych głosów w uzupełniających wyborach do rady nadzorczej na zasadach ogólnych, a zatem – w ogóle uczestniczyć w uzupełniających wyborach do rady nadzorczej na zasadach ogólnych. Nie stoi temu na przeszkodzie art. 4113 k.s.h., dopuszczający niejednolite głosowanie przez akcjonariusza na podstawie poszczególnych akcji. Wobec tego powództwo jest zasadne.

Pozwana wniosła skargę kasacyjną, którą Sąd Najwyższy oddalił, podzielając argumentację i stanowisko sądów I i II instancji.

Aleksander Adamus, radca prawny w krakowskim biurze Rödl & Partner

Artykuł 385 k.s.h. stanowi, że na wniosek akcjonariuszy reprezentujących co najmniej jedną piątą kapitału zakładowego wybór rady nadzorczej powinien być dokonany przez najbliższe walne zgromadzenie w drodze głosowania oddzielnymi grupami, nawet gdy statut przewiduje inny sposób powołania rady nadzorczej (§ 3). Osoby reprezentujące na walnym zgromadzeniu tę część akcji, która przypada z podziału ogólnej liczby reprezentowanych akcji przez liczbę członków rady, mogą utworzyć oddzielną grupę celem wyboru jednego członka rady, nie biorą jednak udziału w wyborze pozostałych członków (§ 5). Mandaty w radzie nadzorczej nieobsadzone przez odpowiednią grupę akcjonariuszy utworzoną zgodnie z § 5 obsadza się w drodze głosowania, w którym uczestniczą wszyscy akcjonariusze, których głosy nie zostały oddane przy wyborze członków rady nadzorczej wybieranych w drodze głosowania oddzielnymi grupami (§ 6).

Z art. 385 § 5 k.s.h. wynika jednoznacznie, że akcjonariusze, którzy utworzyli oddzielną grupę w celu wyboru członka rady nadzorczej, nie biorą udziału w wyborze pozostałych członków rady nadzorczej. Niemniej jednak brzmienie § 6 w art. 385 k.s.h. stworzyło podstawę do interpretacji, zgodnie z którą akcjonariusz wchodzący w skład grupy może wykorzystać przy wyborze członka rady nadzorczej przez grupę tylko część przysługujących mu głosów, a pozostałej części użyć w głosowaniu w wyborach pozostałych członków rady nadzorczej. Zdecydowaną przewagę uzyskał jednak pogląd, że akcjonariusze, którzy utworzyli oddzielną grupę w celu wyboru członka rady nadzorczej, nie mogą „nadwyżką" głosów niewykorzystanych w wyborach w grupie głosować w wyborach pozostałych członków rady nadzorczej (np. wyrok SN z 31 maja 2004 r., III CK 392/02). Przepisowi art. 385 § 6 k.s.h. należy bowiem przypisywać znaczenie zgodne z wyraźnym brzmieniem art. 385 § 5 k.s.h. Na poparcie tego poglądu wskazuje się również, że „przeniesienie" głosów nieoddanych w wyborach w grupie do głosowania w wyborach uzupełniających mogłoby być – w razie jego dopuszczenia – wykorzystywane w celach niezgodnych z dobrymi obyczajami i prowadzić do wypaczenia sensu regulacji dopuszczającej powoływanie członków rady nadzorczej w głosowaniu grupowym.

Ta dominująca wykładnia art. 385 § 5 i 6 k.s.h. pozostaje aktualna pomimo wejścia w życie art. 4113 k.s.h. (3 sierpnia 2009 r.). Przepis ten stanowi, że akcjonariusz może głosować odmiennie z każdej z posiadanych akcji. Zgodnie z uchwałą SN z 11 września 2013 r., III CZP 39/13, brak wpływu art. 4113 k.s.h. na regulację zawartą w art. 385 § 6 wiąże się z odmiennymi zakresami hipotez norm wyrażonych w tych przepisach. Artykuł 4113 k.s.h. określa sposób, w jaki akcjonariusz może wykonać prawo głosu. Pozwala mu głosować przy podejmowaniu określonej uchwały niejednolicie, czyli odmiennie na podstawie przysługujących mu akcji; na podstawie jednych za, na podstawie innych przeciw, a na podstawie jeszcze innych wstrzymać się od głosu (tzw. podzielone głosowanie, ang. split voting). Natomiast art. 385 § 6 k.s.h. nie dotyczy sposobu wykonania prawa głosu przez akcjonariusza na podstawie przysługujących mu wielu akcji, lecz normuje szczególny tryb wyboru członków rady nadzorczej w spółce akcyjnej. Po wejściu w życie art. 4113 k.s.h. w razie utworzenia oddzielnej grupy w celu wyboru członków rady nadzorczej akcjonariusze, zarówno ci, którzy uczestniczą tylko w głosowaniu grupowym (art. 385 § 5 k.s.h.), jak i ci, którzy uczestniczą tylko w głosowaniu uzupełniającym (art. 385 § 6 k.s.h.), mogą głosować niejednolicie. Wejście w życie art. 4113 k.s.h. nie zmieniło jednak samego wynikającego z art. 385 § 5 i 6 k.s.h. szczególnego trybu wyboru członków rady nadzorczej w spółce akcyjnej, wykluczającego akcjonariuszy, którzy utworzyli oddzielną grupę w celu wyboru członka rady nadzorczej, z udziału w wyborze pozostałych członków rady nadzorczej.

Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL