fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Kadry

Delegacje służbowe: Brak ubezpieczenia nie blokuje wydania A1

www.sxc.hu
Dotychczas przyjmowano, że pracownik zatrudniony w celu oddelegowania do innego kraju bezpośrednio wcześniej musi podlegać ubezpieczeniu przez co najmniej miesiąc. Jedno z ostatnich orzeczeń Sądu Najwyższego w zaskakujący sposób przełamuje tę niekorzystną zasadę.

Zgodnie ze wspólnotowymi przepisami dotyczącymi zabezpieczenia społecznego pracodawca może pozyskać formularz A1 dla pracownika, jeśli spełni szereg przesłanek. W przypadku tzw. „klasycznego delegowania" jedną z nich było do tej pory, aby pracownik bezpośrednio na miesiąc wcześniej podlegał ubezpieczeniu (przy czym mogło być to np. jedynie ubezpieczenie zdrowotne).

Skąd problem

Zgodnie z art. 12 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 833/2004 osoba, która wykonuje działalność jako pracownik najemny w państwie członkowskim w imieniu pracodawcy normalnie prowadzącego tam swą działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do innego państwa członkowskiego do wykonywania pracy w imieniu tego pracodawcy, nadal podlega ustawodawstwu pierwszego państwa członkowskiego, pod warunkiem że:

- przewidywany czas takiej pracy nie przekracza 24 miesięcy oraz

- osoba ta nie jest wysłana, aby zastąpić inną delegowaną osobę.

Jednym z problemów pojawiających się przy stosowaniu tej reguły jest sformułowanie „nadal podlega podlega ustawodawstwu pierwszego państwa". Precyzuje je art. 14 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 987/2009 stanowiąc, że podleganie to ma mieć miejsce bezpośrednio przed rozpoczęciem zatrudnienia. Jednak także ten ostatni przepis nie określa wymaganego czasookresu owego bezpośredniego podlegania ustawodawstwu tego państwa przed delegowaniem.

Problematyczna wskazówka

Bliższe wskazówki co do interpretacji unijnych przepisów daje decyzja nr A2 z 12 czerwca 2009 r. Komisji Administracyjnej ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego (DzU UE C 2010.106.5). Stwierdzono w niej tytułem wskazówki, że do celów stosowania art. 14 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 987/2009 wymóg, do którego odnoszą się słowa „bezpośrednio przed rozpoczęciem zatrudnienia", można uważać za spełniony, jeśli dana osoba podlega przez co najmniej miesiąc ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym pracodawca ma swoją siedzibę. Krótsze okresy wymagają zaś indywidualnej oceny w konkretnych przypadkach, z uwzględnieniem wszelkich innych występujących czynników.

Na słowo

Powyższa zasada jest problematyczna dla pracodawców, bowiem w tym zakresie mogą polegać na dokumentach lub oświadczeniach przedłożonych przez pracownika. Często dopiero po złożeniu wniosku o wydanie formularza A1 okazuje się, że pracownik nie podlegał ubezpieczaniu bezpośrednio przed delegowaniem. W praktyce w takiej sytuacji pozyskanie formularza A1 dla osoby było prawie niemożliwe.

SN: decyzja nie wiąże

Zaskakujące orzeczenie w tym zakresie wydał Sąd Najwyższy w sprawie, w której ubezpieczony ostatni tytuł do ubezpieczenia posiadał na dwa lata przed delegowaniem. Przy czym istotne wydaje się to, że delegowanie miało nastąpić na krótki okres w miesiącach wakacyjnych. Sąd Najwyższy pod znakiem zapytania postawił konieczność stosowania Decyzji A2 przez sądy krajowe. Przypomniał, że celem decyzji Komisji Administracyjnej jest udzielenie pomocy instytucjom krajowym, mającym stosować prawo wspólnotowe. Nie ma ona charakteru zobowiązującego te instytucje do przyjmowania wskazanych w decyzji metod lub wykładni. Decyzje komisji mają charakter informacyjny i pomocniczy i sąd krajowy może odmówić ich zastosowania.

Komisja nie tworzy prawa

W ocenie SN wymieniona decyzja w zakresie, w jakim interpretuje wynikającą z powołanych przepisów przesłankę podlegania zainteresowanego ustawodawstwu państwa członkowskiego, w którym siedzibę ma jego pracodawca bezpośrednio przed rozpoczęciem zatrudnienia, nie tyle wyjaśnia znaczenie pojęcia bezpośredniego podlegania tak oznaczonemu ustawodawstwu, ile w rzeczywistości ustanawia dodatkowe, nieznane przepisom samych rozporządzeń, kryterium czasowe (co najmniej miesięczny okres tego podlegania). Dlatego w ocenie sądu rozstrzygnięcie oparte przede wszystkim na zastosowaniu wynikającego z decyzji A2 dodatkowego kryterium co najmniej miesięcznego okresu podlegania ustawodawstwu państwa, w którym siedzibę ma pracodawca, bez uwzględnienia wszystkich innych występujących w sprawie czynników, jest nieprawidłowe. Taki wyrok Sąd Najwyższy wydał 3 marca 2016 r. (II UK 84/15).

—Joanna Torbé

Zdaniem autorki

Joanna Torbé, adwokat, Kancelaria Adwokacka Joanna Torbé i Partnerzy

Zasady dotyczące relacji pomiędzy regulacjami unijnymi a prawem krajowym państw członkowskich są skomplikowane, co zresztą odzwierciadla szerokie orzecznictwo TSUE. Niezależnie jednak od oceny stanowczego zakwestionowania przez Sąd Najwyższy przesłanki zawartej w Decyzji A2 dotyczącej miesięcznego okresu podlegania ustawodawstwu, konkluzja tego wyroku jest bardzo pozytywna. Po raz kolejny Sąd Najwyższy pokazuje, że przepisów dotyczących delegowania nie można rozumieć szablonowo sztampowo i „zamykać się" w literalnym ich brzmieniu. Podobny wniosek płynie z grudniowego orzeczenia SN, w którym wskazano, że kryterium obrotów krajowych pracodawcy delegowanego nie jest kluczowe, że czasami może nie być spełnione, i że pracodawca może wskazać inne kryteria – jeżeli są charakterystyczne dla jego działalności (uchwała SN z 18 listopada 2015 r., II UK 100/14, skład siedmiu sędziów). To bardzo dobry sygnał pokazujący, że przepisy trzeba rozumieć zgodnie z ich celem i jednocześnie z otwartością na różne stany faktyczne.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA