Sąd Najwyższy: brat dłużnika nie może tracić godności i dachu nad głową w wyniku skargi pauliańskiej fiskusa

Uwzględnienie skargi pauliańskiej nie może krzywdzić osoby obdarowanej przez dłużnika i jej rodziny, gdyż godzi to w zasady demokratycznego państwa prawa - uznała Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego.

Publikacja: 23.07.2020 15:56

Sąd Najwyższy: brat dłużnika nie może tracić godności i dachu nad głową w wyniku skargi pauliańskiej fiskusa

Foto: Adobe Stock

Sąd Najwyższy w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych uwzględnił w środę  na rozprawie skargę nadzwyczajną Prokuratora Generalnego w sprawie uznania czynności prawnej za bezskuteczną (actio pauliana).

W sprawie powodem był Skarb Państwa – Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., który wystąpił o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej darowizny nieruchomości dokonanej przez dłużnika na rzecz swojego brata (pozwanego). Sądy powszechne obu instancji uwzględniły powództwo. Uznały, że zadłużony przedsiębiorca wyzbywał się majątku z pokrzywdzeniem interesów wierzyciela - Skarbu Państwa.

Prokurator Generalny stał na stanowisku, że utrzymanie tych orzeczeń prowadziłoby do pokrzywdzenia pozwanego i jego rodziny, godząc tym samym w zasady demokratycznego państwa prawa.

Sąd Najwyższy zgodził się z tą argumentacją. Oparł swoje rozstrzygnięcie na treści art. 5 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.

W ocenie Sądu Najwyższego, w sprawie nie uwzględniono okoliczności, że 21 lat wcześniej pozwany zapłacił prawie połowę ceny nabycia nieruchomości z własnych środków na rzecz dłużnika (brata), sam spłacił kredyt na dostosowanie budynku byłego sklepu na potrzeby mieszkalne, a przed dniem dokonania darowizny zamieszkiwał na nieruchomości przez 9 lat, czyniąc nakłady na nią przez lat 11.

- Uwzględnienie żądań Skarbu Państwa spowodowałoby utratę mieszkania, które pozwany sfinansował kosztem swojego majątku i prowadziłoby w praktyce do bezdomności jego, żony, syna i powinowatych (w podeszłym wieku), zamieszkujących wspólnie na tej nieruchomości. W tej sytuacji powództwo Skarbu Państwa naruszało zasady współżycia społecznego, przede wszystkim poprzez wytworzenie realnej groźby utraty dachu nad głową i uszczerbku dla godności (art. 30 Konstytucji RP), pozwanego i jego rodziny. Takie działanie Skarbu Państwa nie zasługuje na ochronę prawną - uznał SN.

Uchylił wyrok sądu II instancji i jednocześnie zmienił wyrok sądu I instancji, oddalając powództwo Skarbu Państwa.

sygn. akt I NSNc 43/19

Nieruchomości
Odszkodowanie dla Agnes Trawny za ziemię na Mazurach. Będzie apelacja
Materiał Promocyjny
Tajniki oszczędnościowych obligacji skarbowych. Możliwości na różne potrzeby
Sądy i trybunały
Wierzyciel powinien sprawdzić, czy dłużnik jeszcze żyje
Za granicą
Polacy niewpuszczeni na obchody wyzwolenia obozu w Ravensbrück
Sfera Budżetowa
Setki milionów dla TVP po cichu. Posłowie w Komisji Finansów Publicznych zdecydowali
Zawody prawnicze
Prokuratura Krajowa podjęła kolejne działania ws. Ewy Wrzosek