Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie zmiany w polityce akcyzowej zapowiedziało Ministerstwo Finansów?
  • Kiedy planowane jest wprowadzenie podwyżek akcyzy na alkohole i napoje słodzone?
  • Jakie argumenty przedstawia Ministerstwo Finansów dla uzasadnienia wzrostu stawek akcyzy?
  • Jakie nowe produkty mogą być objęte opłatą cukrową po wprowadzeniu zmian?

Ministerstwo Finansów zapowiedziało równoczesną podwyżkę niektórych danin. Oprócz zmian w podatku od banków, będą też takie, które bezpośrednio dotkną wielu obywateli – zwłaszcza tych, którzy piją napoje alkoholowe i słodzone.

Od początku 2026 r. o 15 proc. ma być podwyższona akcyza na różne rodzaje alkoholi. Rok później stawki też mają wzrosnąć – o 10 proc. w stosunku do tych z 2026 r.

Czytaj więcej

Będzie większy PIT od wygranych w konkursach i zakładach bukmacherskich

Dwukrotne przyspieszenie wzrostu podatku akcyzowego

Taki wzrost oznacza przyspieszenie podwyżek w stosunku do tzw. akcyzowej mapy drogowej, czyli harmonogramu wzrostu stawek zapisanego w ustawie o podatku akcyzowym. Według założeń „mapy”, stawki akcyzy na alkohole w 2026 r. miały wzrosnąć tylko o 5 proc. Przykładowo stawka tego podatku na stuprocentowy spirytus miała wzrosnąć w przyszłym roku z 7991 zł za hektolitr do 8391 zł. Podobnie stawka na piwo – z obecnych 10,92 do 11,47 zł od jednego hektolitra za każdy stopień Plato gotowego wyrobu.

Ministerstwo uzasadnia podwyżkę potrzebą „urealnienia” dotychczasowego brzmienia mapy drogowej. Przytacza dane Głównego Urzędu Statystycznego, z których wynika, że napoje alkoholowe stają się relatywnie coraz tańsze. W 2021 roku za przeciętną pensję można było bowiem kupić 216 półlitrowych butelek wódki, a w 2024 r. – już 238.

Czytaj więcej

Alkohole w odwrocie. Spada sprzedaż niemal we wszystkich kategoriach

Podwyższenie stawek akcyzy na wszystkie napoje alkoholowe ma przede wszystkim na celu ograniczenie spożycia tych napojów, a w konsekwencji redukcję negatywnych skutków nadużywania alkoholu” – napisało MF w uzasadnieniu zmian, opublikowanym na stronie internetowej z wykazem prac legislacyjnych rządu.

Podobna rewizja akcyzowej mapy drogowej nastąpiła w odniesieniu do akcyzy na wyroby tytoniowe z początkiem 2025 roku. Rząd uzasadniał ją podobnie, m.in. wskazując na coraz większą ekonomiczną dostępność papierosów. Branża tytoniowa określiła te zmiany „złamaniem umowy społecznej”.

Opłata cukrowa wyższa. Obejmie też koncentraty i suplementy diety

MF chce równocześnie podwyższyć także tzw. opłatę cukrową, pobieraną od sprzedaży napojów słodzonych. Jej stała część od zawartości cukrów w ilości do 5 g w 100 ml napoju lub za zawartość substancji słodzącej (tzw. słodzików) ma być podwyższona z 50 do 70 groszy. Zmienna część tej opłaty (za każdy gram cukrów powyżej 5 g w 100 ml napoju) ma wzrosnąć z 5 gr. do 10 gr.. Znacznie większa, bo dziesięciokrotna ma być podwyżka stawki opłaty od kofeiny lub tauryny: z 10 gr. do 1 zł. Maksymalny pułap opłaty ma wzrosnąć z 1,20 zł do 1,80 zł za litr napoju.

Przypomnijmy, że opłata cukrowa jest regulowana ustawą o zdrowiu publicznym. Zapowiadane zmiany w tej ustawie mają dotyczyć nie tylko stawek tej opłaty, ale też sposobu pobierania. Obowiązek zapłaty ma być przeniesiony na początek łańcucha dostaw, czyli na producentów i podmioty przywożące napoje z zagranicy. Dziś obowiązek zapłaty tej daniny spoczywa zasadniczo na firmach sprzedających napoje do punktów sprzedaży detalicznej albo prowadzących sprzedaż detaliczną napojów.

Ministerstwo Finansów przyznaje, że dotychczas w praktyce zdarzały się kontrowersje co do tego, czy koncentraty napojów też mają być obciążone opłatą cukrową. Według nowej propozycji opłata obejmie wszystkie koncentraty, niezależnie od ich postaci.

Czytaj więcej:

Raporty ekonomiczne Jak uratować budżet i pobudzić gospodarkę. MF ma problem

Pro

Cukrowa danina ma objąć także suplementy diety w postaci napojów w opakowaniach o objętości powyżej 200 ml. Wyjątki przewidziano też dla suplementów diety sprzedawanych w aptekach, np. dla syropu prawoślazowego czy syropu z wyciągu z porostu islandzkiego.

MF na razie nie ujawniło projektów ustaw, a jedynie obszerne zapowiedzi ich treści. Na szczegóły nowych rozwiązań przyjdzie zatem nieco poczekać. Zapowiedziano, że rząd ma przyjąć projekty i skierować je do Sejmu w IV kwartale br.

Etap legislacyjny: prace w Ministerstwie Finansów