Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku C 697/20 zakwestionował polskie przepisy dotyczące opodatkowania gospodarstw rolnych.

Uznał, że przepisy UE (art. 9, 295 i 296 dyrektywy Rady 2006/112/WE) nie pozwalają wykluczyć możliwości uznania małżonków prowadzących działalność rolniczą w jednym gospodarstwie (przy wykorzystaniu majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową, za odrębnych podatników VAT), gdy każde z nich prowadzi działalność gospodarczą samodzielnie.

Czytaj więcej

Fiskus chce VAT od sprzedaży prywatnej ziemi

Przepisy unijne nie stoją natomiast na przeszkodzie, by wybór przez jednego z małżonków opodatkowania na zasadach ogólnych VAT powodował utratę przez drugiego z nich statusu rolnika ryczałtowego.

Jak wskazuje Jacek Matarewicz, doradca podatkowy, adwokat, partner w Kancelarii Ożóg Tomczykowski, zgodnie z polskimi przepisami ustawy o VAT odrębnymi podatnikami mogą być np. małżonkowie lub inni współwłaściciele prowadzący gospodarstwo. Jednak w zakresie związanym z działalnością tego gospodarstwa tylko jeden z nich lege artis zachowa status podatnika VAT.

Ma to chronić budżet państwa przed nadużyciami wynikającymi z działalności współwłaścicieli/małżonków, z których jeden posiada status rolnika ryczałtowego (zwalniający z VAT sprzedaż płodów rolnych), a drugi rozlicza VAT na zasadach ogólnych (korzystając z pełnego prawa do odliczenia VAT naliczonego). Ryzyka takich nadużyć obiektywnie nie ma, gdy każdy z małżonków rozlicza VAT na zasadach ogólnych. Każdy z nich ma wówczas odrębną podmiotowość podatkową i nie można uzależniać sytuacji jednego od decyzji podjętych przez drugiego.

– Wyrok TSUE oznacza koniec zasady, że kto pierwszy się zarejestruje jako podatnik VAT, ten rozstrzygnie o losach podatkowych pozostałych współwłaścicieli gospodarstwa rolnego. Warto także dodać, że wyrok TSUE będzie podstawą do wznowienia postępowań zakończonych negatywną decyzją ostateczną. Dotyczy to np. pozbawienia współwłaścicieli gospodarstw rolnych prawa do odliczenia VAT naliczonego lub konieczności zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, wyłącznie z powodu wcześniejszego zarejestrowania przez innego współwłaściciela. Na wznowienie postępowań podatnicy będą mieli miesiąc od publikacji wyroku – wyjaśnia mec. Matarewicz.

Przypomnijmy, że zgodnie z art. 240. § 1 ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanej decyzji.

Zgodnie z art. 241 wznowienie następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.