Trybunał Konstytucyjny o odszkodowaniu za usunięcie legalnych reklam

Podmiotom, które legalnie umieściły na terenie gmin tablice i urządzenia reklamowe, ustawodawca musi zapewnić prawo do odszkodowania za ich usunięcie i rozbiórkę po wejściu w życie uchwał krajobrazowych - orzekł we wtorek Trybunał Konstytucyjny.

Publikacja: 12.12.2023 11:17

Trybunał Konstytucyjny o odszkodowaniu za usunięcie legalnych reklam

Foto: Adobe Stock

To wyrok długo oczekiwany przez firm z branży reklamy zewnętrznej i właścicieli nieruchomości, na których posadowiono reklamowe tablice i billboardy.

Legalne tak samo, jak nielegalne

Pytanie prawne skierował do TK Naczelny Sąd Administracyjny, który rozpatruje skargi kasacyjne od wyroków w sprawie uchwał krajobrazowych w dwóch gminach miejskich. Zostały one podjęte na podstawie art. 37a ust. 1 o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (u.p.z.p.). Radni ustalili zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń na terenie swych miast. Określiły też terminy, w jakich istniejące w dniu wejścia w życie uchwały tablice i urządzenia reklamowe, muszą być dostosowane do zasad i warunków ustalonych w uchwale. Jedno z miast dało na to 30 miesięcy, a drugie 24 miesiące od dnia wejścia w życie uchwał krajobrazowych. Po upływie terminów urządzenia i tablice reklamowe podlegały rozbiórce lub usunięciu. Przy czym zasady te dotyczyły wszystkich tablic i urządzeń, niezależnie od tego, czy zostały wzniesione legalnie (na podstawie zgody budowlanej) czy też nielegalnie (bez jakichkolwiek pozwoleń czy zgłoszenia robót budowlanych).

Czytaj więcej

Uchwały krajobrazowe nie rozwiązały problemu niechcianych billboardów w miastach

Spółki z branży reklamowej zaskarżyły uchwały, gdyż ich zdaniem nie zapewniły one żadnego mechanizmu ochrony praw nabytych podmiotom, które legalnie wzniosły urządzenia reklamowe przed wejściem w życie uchwał krajobrazowych i w oparciu o te nośniki prowadziły swą działalność gospodarczą.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na „brak odpowiedniego mechanizmu kompensacyjnego z tytułu pozbawienia prawa do korzystania z mienia oraz wyrządzonej tym samym szkody legalnej". W przypadku ingerencji skutkującej całkowitym unicestwieniem przedmiotu własności - a w przypadku jednej ze skarżących spółek tak może się stać ze zdecydowaną większością nośników reklamowych - będzie to ingerencja równoważna w skutkach prawnych z wywłaszczeniem. Wywłaszczenie zaś może odbywać się tylko za odszkodowaniem. Ponieważ ustawodawca takiego odszkodowania nie przewidział w przypadku tablic i urządzeń reklamowych, to doszło do tzw. pominięcia prawodawczego.

Państwo naruszyło interesy właścicieli

Z NSA zgodził się pięcioosobowy skład orzekający TK pod przewodnictwem sędziego Piotra Pszczółkowskiego. Orzekł, że art. 37a ust. 9 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jest niezgodny z Konstytucją RP w zakresie, w jakim przewiduje obowiązek określenia w uchwale krajobrazowej warunków i terminu dostosowania istniejących w dniu jej wejścia w życie, wzniesionych na podstawie zgody budowlanej, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów określonych w tej uchwale, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania przez podmioty, które są zobowiązane do ich usunięcia. 

- Właściciele nieruchomości, którzy występowali o pozwolenia na budowę tablic i nośników reklamowych działali w pełni legalnie, z przekonaniem, że prawomocna decyzja administracyjna w tym zakresie zabezpiecza ich interes i pozwala na prowadzenie bez przeszkód działalności reklamowej. Odebranie im możliwości prowadzenia tej działalności, bez zapewnienia im słusznego odszkodowania sprawia, że przepisy nie różnicują w ogóle grup podmiotów, które swoją działalność prowadziły legalnie, na podstawie prawomocnych pozwoleń oraz takich, które tablice i nośniki wzniosły bez tych pozwoleń. Prowadzi to do naruszenia interesu właścicieli tablic i nośników reklamowych objętych uchwałą krajobrazową ze względu na legislacyjną działalność państwa, w stosunku do tych podmiotów, które dochowały wszelkiej staranności o legalność swoich działań i którym państwo w majestacie prawa zezwoliło na taką działalność - mówił sędzia sprawozdawca Rafał Wojciechowski. 

Wyrok jest ostateczny i wejdzie w życie po opublikowaniu w Dzienniku Ustaw.

sygn. akt P 20/19

To wyrok długo oczekiwany przez firm z branży reklamy zewnętrznej i właścicieli nieruchomości, na których posadowiono reklamowe tablice i billboardy.

Legalne tak samo, jak nielegalne

Pozostało 95% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
ZUS
ZUS przekazał ważne informacje na temat rozliczenia składki zdrowotnej
Materiał Promocyjny
Wykup samochodu z leasingu – co warto wiedzieć?
Prawo karne
NIK zawiadamia prokuraturę o próbie usunięcia przemocą Mariana Banasia
Aplikacje i egzaminy
Znów mniej chętnych na prawnicze egzaminy zawodowe
Prawnicy
Prokurator Ewa Wrzosek: Nie popełniłam żadnego przestępstwa
Prawnicy
Rzecznik dyscyplinarny adwokatów przegrał w sprawie zgubionego pendrive'a