Z tego artykułu się dowiesz:
- Jakie zasady dotyczące nieodpłatnej pomocy prawnej wchodzą w życie 1 stycznia 2026 r.?
- W jaki sposób ułatwiono dostęp do porad prawnych dla osób z niepełnosprawnościami?
- Jakie kryteria należy spełnić, aby skorzystać z nieodpłatnej pomocy prawnej zdalnie?
- Jakie formy kontaktu można wybrać, aby uzyskać pomoc prawną?
O nowych zasadach udzielania porad za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość przypomina we wtorek Ministerstwo Sprawiedliwości. Wprowadziło je rozporządzenie MS z 13 grudnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nieodpłatnej pomocy prawnej oraz nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego, które ukazało się w Dzienniku Ustaw 17 grudnia.
Dla kogo zdalna nieodpłatna pomoc prawna?
Dostęp do zdalnej pomocy prawnej za darmo będą miały osoby ze znaczną niepełnosprawnością ruchową, które nie mogą stawić się w powiatowym punkcie nieodpłatnej pomocy osobiście, a także osoby doświadczające trudności w komunikowaniu się. Będą one miały zapewniony przez cały rok, bez ograniczenia do stanów nadzwyczajnych, dostęp zdalny do porad przez telefon, e-mail lub wideorozmowę poprzez komunikator internetowy.
Wyboru formy kontaktu będzie można dokonać przy zgłoszeniu. Osoba spełniająca kryteria do uzyskania nieodpłatnej pomocy prawnika wskaże preferowaną metodę – stacjonarną lub zdalną. W szczególnych sytuacjach może wskazać dostępne środki zdalne i uzasadnić wizytę poza punktem nieodpłatnej pomocy. Dla porad udzielanych zdalnie wystarczy ustna deklaracja o niemożności pokrycia kosztów odpłatnej pomocy. W przypadku wizyty stacjonarnej wymagana jest deklaracja w formie pisemnej.
Czytaj więcej
Radca prawny nie ma podstaw, żeby domagać się wyznaczenia go do świadczenia nieodpłatnej pomocy prawnej na terenie izby okręgowej, której nie jest...
Darmowy prawnik czasami pofatyguje się do domu beneficjenta
Co jeśli zdalna porada wymaga analizy dokumentów? Zgodnie z rozporządzeniem beneficjent będzie wówczas kierowany (zapisywany) na dyżur w punkcie stacjonarnym lub do starosty właściwego dla miejsca zamieszkania. Ale dla osób ze znaczną niepełnosprawnością ruchową i trudnościami w komunikowaniu się przewidziano nadzwyczajne ułatwienia. Będą mogły liczyć na nieodpłatną pomoc lub poradnictwo obywatelskie także poza punktem: w miejscu swojego zamieszkania, w lokalu z urządzeniami wspomagającymi komunikację, z pomocą tłumacza języka migowego lub w innym dostosowanym miejscu.
Przed taką wizytą możliwy jest kontakt zdalny, podczas którego prawnik lub doradca zbierze wymagane oświadczenie. Punkty pomocy zapewnią słuchawki z mikrofonem i jasne informacje o opcjach zdalnych oraz procedurach dla osób w trudnej sytuacji, w tym jak zgłosić wizytę poza punktem.
Porady, pomoc prawnika, a nawet mediacje dla osób, których nie stać na odpłatną pomoc
System nieodpłatnej pomocy obejmuje poradnictwo obywatelskie, pomoc prawną i mediacje, dostępne w około 1500 punktach we wszystkich powiatach Polski, niezależnie od miejsca zamieszkania. Program skierowany jest do osób, których sytuacja życiowa uniemożliwia pokrycie kosztów odpłatnej pomocy prawnej. Wsparcie udzielane jest przez prawników – adwokatów i radców prawnych oraz organizacje pozarządowe.
Aby skorzystać z porady, trzeba umówić się telefonicznie (przez powiatowy numer do zapisów), elektronicznie (e-mailem lub z pomocą formularza pod adresem https://zapisy-np.ms.gov.pl) albo osobiście (w starostwie powiatowym). Zgodnie ze znowelizowanym rozporządzeniem, w przypadku udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość, osoba udzielająca porady, po otrzymaniu od starosty drogą elektroniczną danych kontaktowych osoby uprawnionej, porozumiewa się z nią w umówionym terminie.
