Nowe mechanizmy ochronne wierzycieli w ramach nowelizacji KSH

Dnia 15 września 2023 r. weszła w życie istotna Kodeksu Spółek Handlowych (dalej „KSH”), wprowadzająca nowe regulacje związane z krajowymi oraz transgranicznymi procesami reorganizacyjnymi spółek, jak również nowe mechanizmy ochronne wierzycieli.

Publikacja: 20.03.2024 09:53

Nowe mechanizmy ochronne wierzycieli w ramach nowelizacji KSH

Foto: Adobe Stock

Zeszłoroczna nowelizacja KSH jest wynikiem implementacji do przepisów prawa krajowego przez ustawodawcę dwóch dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady UE, a konkretnie Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1151 z dnia 20 czerwca 2019 r. zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do stosowania narzędzi i procesów cyfrowych w prawie spółek, jak również Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2121 z dnia 27 listopada 2019 r. zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do transgranicznego przekształcania, łączenia i podziału spółek.

Powyższe dyrektywy stanowić mają kompromis pomiędzy potrzebą stworzenia jednolitych ram prawnych w celu ułatwienia przeprowadzania operacji o charakterze transgranicznych a potrzebą zapewnienia odpowiedniej ochrony dla podmiotów prawnych związanych ze spółką, na które transakcje te mogą bezpośrednio wpływać.

Obie dyrektywy mają na celu harmonizację prawa unijnego w przedmiocie przekształceń i podziałów transgranicznych. Tego typu rozwiązania podyktowane są potrzebą zniesienia ograniczeń swobody przedsiębiorczości i jednocześnie potrzebą zapewnienia odpowiedniej ochrony zainteresowanych podmiotów, w tym pracowników, wspólników bądź wierzycieli.

Czytaj więcej

Nowe szanse dla krajowych i transgranicznych reorganizacji spółek

Nowelizacja KSH. Ujednolicenie prawa w państwach członkowskich Unii Europejskiej

Jednym z powodów podjęcia prac przez ustawodawcę polskiego w przedmiocie zmiany przepisów KSH było ułatwienie dochodzenia wierzycielom swoich roszczeń wobec spółek dokonujących operacji transgranicznych.

W takich sytuacjach wierzyciel mający wierzytelność wobec spółki, której majątek był przenoszony za granicę lub w przypadku przejęcia aktywów spółki przez zagraniczny kapitał, musiał liczyć się z konsekwencjami konieczności dochodzenia swoich roszczeń w innym państwie, według jego przepisów krajowych. Takie rozwiązanie niewątpliwie stwarzało trudności wierzycielom ze względu na długie i z reguły skomplikowane procesy dochodzenia swoich praw, oraz na koszty związane z obsługą prawną zagraniczną. Zgodnie bowiem z stanowiskiem Komisji Europejskiej do Dyrektywy 2019/2121, „obecnie przepisy dotyczące ochrony wierzycieli różnią się w poszczególnych państwach członkowskich, co dodatkowo znacząco komplikuje proces operacji transgranicznej i prowadzi do niepewności zarówno dla zainteresowanych spółek, jak i dla ich wierzycieli w odniesieniu do zaspokojenia ich roszczenia”.

Nowe przepisy wychodzą temu naprzeciw i zabezpieczają wierzycieli, którzy mają prawo składania uwag do planu określonej operacji transgranicznej a także dają możliwość dochodzenia przez wierzycieli spółki przekształcanej, których roszczenia powstały przed ujawnieniem lub udostepnieniem planu przekształcenia transgranicznego, swoich roszczeń przed sądem właściwym według siedziby spółki przekształcanej w terminie dwóch lat od daty przekształcenia transgranicznego.

Możliwość żądania zabezpieczenia roszczeń w Kodeksie Spółek Handlowych

Celem wprowadzonego art. 5151 § 2 i 3 KSH jest prawne uregulowanie środków ochrony wierzycieli spółki nieuczestniczącej w połączeniu, która posiada bezpośrednio wszystkie udziały lub akcje spółki przejmowanej. W sytuacji połączenia spółek bez przyznania udziałów lub akcji spółki przejmującej, jeżeli chociaż jeden wspólnik jest w posiadaniu (bezpośrednim lub pośrednim) wszystkich udziałów lub aukcji spółek podlegających połączeniu, wówczas wierzyciele spółki nieuczestniczącej w połączeniu posiadają uprawnienie żądania zabezpieczenia swoich roszczeń przez spółkę będącą ich dłużnikiem w terminie 1 miesiąca od dnia ogłoszenia planu połączenia, jeżeli uprawdopodobnią, że ich zaspokojenie jest zagrożone przez połączenie. Oznacza to, że w ramach takiej sytuacji wierzyciel ma prawo żądania od tej spółki, która jest jednocześnie dłużnikiem, ustanowienia zabezpieczenia swoich roszczeń.

Brak wprowadzenia zmian do KSH prowadziłby do dalszego utrzymania w mocy sytuacji, w której wierzyciele spółki nieuczestniczącej w połączeniu nie mogliby korzystać z instrumentów ochronnych zagwarantowanych w art. 495 i 496 KSH. Wprowadzony nowy mechanizm ochronny ma bowiem charakter ex ante w przedmiocie zapewnienia realnej ochrony wierzycieli. Dzięki powyższemu, w razie braku zabezpieczenia roszczeń wierzycieli spółki posiadającej bezpośrednio wszystkie udziały lub akcje spółki przejmowanej, możliwe jest zwrócenie się przez wierzycieli do sądu właściwego według siedziby spółki nieuczestniczącej w połączeniu o rozstrzygnięcie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia. Należy mieć jednak na uwadze, że w sytuacji sukcesji uniwersalnej spółka przejmująca nie przejmie zobowiązań spółki nieuczestniczącej w połączeniu, chociażby posiadała ona wszystkie udziały lub akcje spółki przejmowanej. Wraz z dniem połączenia spółka ta utraci wszelkie udziały spółki przejmowanej bez otrzymania odpowiedniej rekompensaty pieniężnej.

Czytaj więcej

Korzyści z połączeń i podziałów spółek

KSH: konkretne wymogi w planie podziału transgranicznego

Nowe regulacje unijne przewidują w przypadku podziałów transgranicznych dodatkowe wymagania informacyjne w planie podziału transgranicznego, w tym obejmujące proponowany harmonogram podziału transgranicznego bądź szczegółowy opis składników majątku (aktywów i pasywów) oraz zezwoleń, koncesji lub ulg spółki podlegającej podziałowi, jak również oświadczenie dotyczące sposobu ich rozdziału między spółkę nowo zawiązaną albo spółki nowo zawiązane lub ich zachowania przez spółkę dzieloną w przypadku podziału przez wydzielenie albo podziału przez wyodrębnienie.

Szerokie, specyficzne wymogi zostały przez ustawodawcę polskiego wskazane w nowododanym rozdziale 3 dotyczącym transgranicznego podziału spółek kapitałowych i spółki komandytowo-akcyjnej. W celu zachowania transparentności wobec wierzycieli spółki, ustawodawca wprowadził również w art. 5506 KSH wymogi co do planu podziału transgranicznego. Plan ten będzie musiał zawierać m.in. zabezpieczenia roszczeń proponowane wierzycielom, jak również warunki wykonywania praw wierzycieli. Dodatkowo, ustawodawca przewiduje, że wierzyciele są uprawnieni do złożenia spółce uwag w przedmiocie planu podziału transgranicznego w terminie pięciu dni roboczych przed datą zgromadzenia wspólników albo walnego zgromadzenia, na którym podejmowana miałaby być uchwała o podziale transgranicznym. W sytuacji, w której wierzyciel spółki dzielonej uzna, że zaspokojenie jego roszczeń jest zagrożone przez podział, ma on prawo w terminie miesiąca od dnia ujawnienia lub udostepnienia planu podziału transgranicznego żądać zabezpieczenia swoich roszczeń, które nie stały się wymagalne w chwili ujawnienia lub udostępnienia tego planu. Dodatkowo, w przypadku wystąpienia sporu między spółką a wierzycielem, uprawniony on będzie do zwrócenia się do sądu właściwego według siedziby spółki dzielonej o udzielenie zabezpieczenia jego roszczeń.

Radosław Jarocki, Marszałek & Partnerzy – Adwokaci

Zeszłoroczna nowelizacja KSH jest wynikiem implementacji do przepisów prawa krajowego przez ustawodawcę dwóch dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady UE, a konkretnie Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1151 z dnia 20 czerwca 2019 r. zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do stosowania narzędzi i procesów cyfrowych w prawie spółek, jak również Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2121 z dnia 27 listopada 2019 r. zmieniającej dyrektywę (UE) 2017/1132 w odniesieniu do transgranicznego przekształcania, łączenia i podziału spółek.

Pozostało 93% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Spadki i darowizny
Poświadczenie nabycia spadku u notariusza: koszty i zalety
Prawo w Firmie
Trudny państwowy egzamin zakończony. Zdało tylko 6 osób
Podatki
Składka zdrowotna na ryczałcie bez ograniczeń. Rząd zdradza szczegóły
Ustrój i kompetencje
Kiedy można wyłączyć grunty z produkcji rolnej
Sądy i trybunały
Reforma TK w Sejmie. Możliwe zmiany w planie Bodnara