Reklama

Alkoholizm spadkodawcy nie unieważnia jego testamentu

Decyzji alkoholika, który przypisał członkom rodziny złe intencje i wydziedziczył ich, bo próbowali wymóc na nim leczenie, nie można uznać za błąd.

Publikacja: 30.01.2026 16:03

Alkoholizm spadkodawcy nie unieważnia jego testamentu

Foto: Adobe Stock

To sedno orzeczenia Sądu Najwyższego, który analizował art. 945 kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod jego wpływem, to nie sporządziłby testamentu danej treści.

Początkiem tego sporu była decyzja kobiety, która wydziedziczyła w testamencie swojego męża, ich wspólne córki oraz zstępnych. Z kontekstu sprawy można przypuszczać, że powodem jej decyzji było to, że zabiegali oni o leczenie antyalkoholowe kobiety i jej ubezwłasnowolnienie, czego sąd odmówił.

Czytaj więcej

Podział majątku przy rozwodzie. Sąd Najwyższy wskazuje o czym trzeba pamiętać

Mąż i córki próbowali podważyć testament alkoholiczki

Na podstawie testamentu własnoręcznego sąd rejonowy stwierdził nabycie całego spadku przez brata spadkodawczyni oraz jego kilkoro zstępnych. Sąd ustalił, że u spadkodawczyni zdiagnozowano zespół uzależnienia od alkoholu trwający co najmniej od 10 lat oraz to, że była w wieloletnim konflikcie z mężem oraz córkami. Na kilka dni przed sporządzeniem testamentu kobieta udała się do poradni zdrowia psychicznego, gdzie nie stwierdzono u niej objawów psychotycznych w związku z upojeniem alkoholowym. Już po sporządzeniu testamentu lekarz psychiatra również nie rozpoznawał u niej takich zaburzeń. W chwili sporządzenia dokumentu nie była zaś w stanie wyłączającym zdolność do świadomego i swobodnego wyrażenia ostatniej woli. Rok po sporządzeniu testamentu sąd orzekł rozwód z jej winy, a cztery lata później zmarła, pozostawiając dwie córki.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił apelację córek, ale te nie dały za wygraną i w skardze kasacyjnej do Sądu Najwyższego argumentowały, że osoba uzależniona od alkoholu może błędnie poczytywać podejmowane przez spadkobierców ustawowych czynności, jako działanie na jej szkodę, mimo że kierowali się wyłącznie jej dobrem i w celu ochrony osoby uzależnionej.

Reklama
Reklama

Testament nie musi być sprawiedliwy

SN nie uwzględnił tej argumentacji, wskazując, że błąd, o którym mowa w art. 945 par. 1 pkt. 2 k.c., ma dotyczyć faktów. Jeżeli zaś alkoholik odmawia leczenia i przypisuje złe intencje członkom rodziny, usiłującym wymusić na nim to leczenie, to nie można tego uznać za błąd co do faktów.

– Poza tym w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie testamentu istotna jest ważność testamentu, a nie istnienie podstaw do wydziedziczenia, np. rażąca niewdzięczność wydziedziczonego spadkobiercy, co owszem podlega badaniu, ale w sprawie o zachowek – wskazał w konkluzji uzasadnienia sędzia Dariusz Pawłyszcze.

Czytaj więcej

Czy można odwołać darowiznę, którą obdarowany już zbył? Wyrok SN

– To orzeczenie pokazuje zderzenie prawa z poczuciem sprawiedliwości, że spadkodawczyni po prostu skrzywdziła swoje córki i męża. Jednak prawo nie przewiduje w żadnej sytuacji obowiązku sprawiedliwego testowania. Tą ochroną pośrednio objęty jest też majątek, którego spadkodawca sam nie wypracował, tylko odziedziczył. O tej funkcji zachowku, z którego będą mogły korzystać także córki spadkodawczyni powinni pamiętać zwolennicy niczym nieograniczonej swobody testowania – komentuje prof. Bogudar Kordasiewicz, radca prawny.

Sygnatura akt: I CSK 3411/24

Krajowy System e-Faktur (KSeF)
Pierwsze kroki w KSeF. Poradnik „Rzeczpospolitej” dla małych przedsiębiorców
Praca, Emerytury i renty
Zmiany w wypłatach 800 plus w lutym 2026. ZUS rozpoczyna przyjmowanie wniosków
Prawo rodzinne
Podział majątku przy rozwodzie. Sąd Najwyższy wskazuje o czym trzeba pamiętać
Nieruchomości
Nabywcy mieszkań będą musieli dodatkowo płacić za balkony i schody?
Prawo drogowe
Wchodzą w życie surowsze kary dla piratów drogowych. Wśród nich dożywotni zakaz prowadzenia
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama