Druga próba naprawy Trybunału Konstytucyjnego

Sejm uchwalił nową ustawę o Trybunale. Wcześniej odrzucił 44 poprawki PO, .Nowoczesnej i PSL, a jeszcze wcześniej KOD wycofał swój projekt.

Tempo sejmowych prac wskazuje, że Senat zapewne szybko przegłosuje ustawę, a ma ona wejść w życie po 14 dniach od publikacji, może więc jeszcze pod koniec lipca.

Są ustępstwa

Wtedy premier ma opublikować ok. 20 zablokowanych wyroków Trybunału: brak publikacji był największym zarzutem opozycji w tym sporze. Wejdzie też w życie wiele poluzowanych rygorów dotyczących procedowania w Trybunale, chociaż wcześniej PiS obstawał przy ich surowszej formie.

Zacznie obowiązywać niższe, 11-osobowe kworum pełnego składu TK, co pozwoli mu na orzekanie mimo zablokowania trzech sędziów PiS. Partia rządząca zrezygnowała za to z wymogu głosowania nad wyrokami w najważniejszych sprawach większością 2/3 głosów. Skróciły się ponadto terminy wyznaczania rozpraw do 30 dni, a wymóg wyznaczania przez prezesa najbardziej upolitycznionych rozpraw określono bardzo liberalnie, to znaczy według kolejności wpływu. W innych kolejki nie będzie.

Te łagodniejsze rygory zapewne ułatwią TK rozpatrywanie spraw i uwzględniają przynajmniej w części zalecenia Komisji Weneckiej. PiS wprowadził jednak pewne narzędzia blokujące TK i to one budzą szczególny opór opozycji.

Wciąż sporne

Na przykład o przekazanie sprawy do rozpatrzenia pełnemu składowi TK będzie mogło wystąpić obok prezesa TK i danego składu także trzech sędziów, a PiS ma już tylu w Trybunale. Z kolei czterech sędziów (a od 19 grudnia, kiedy upłynie kadencja prezesa Andrzeja Rzeplińskiego, PiS będzie miał czwórkę) będzie mogło odsunąć wydanie wyroku na pół roku. Ustawa spowalnia też rozpatrywanie spraw politycznych, np. z wniosku opozycji, już złożonych w TK, natomiast nakazuje rozpatrzenie pozostałych w ciągu roku. Te regulacje ograniczają swobodę prezesa TK w kierowaniu kolejnością spraw.

– Prezes Rzepliński bez żadnej podstawy prawnej nie dopuszcza do orzekania trójki sędziów z rekomendacji PiS, dlatego zmuszeni jesteśmy do wprowadzenia pewnych regulacji – mówił w Sejmie Stanisław Piotrowicz, przewodniczący Komisji Sprawiedliwości (PiS). – Obok zasady podziału władz obowiązuje także zasada ich równowagi, a reguły postępowania przed sądami określają nie sądy czy trybunały, ale ustawodawca – dodał.

Kwestii „nadmiaru" kandydatów do Trybunału ta ustawa raczej nie rozwiązuje, choć nakazuje prezesowi dopuszczenie zaprzysiężonej trójki.

Prezes Rzepliński już powiedział z mównicy sejmowej, że nie może dopuścić ich do orzekania, gdyż te miejsca w TK są już zajęte (chodzi o trójkę PO).

PiS zapewne liczy, że nowy prezes TK to uczyni, tym bardziej że nowa ustawa daje większą swobodę prezydentowi przy tym wyborze.

Opozycja, która nie dobierała słów w krytyce tej ustawy, raczej nie ustąpi, a PO już przygotowała listę podpisów pod takim wnioskiem.

– Niezwłocznie po podpisaniu ustawy przez prezydenta zaskarżymy ją do Trybunału – zapowiedział Borys Budka, poseł tej partii.

etap legislacyjny: trafi do Senatu

Kompromis i problemy

Ustępstwa PiS:

- publikacja zablokowanych wyroków poza jednym:

- rezygnacja z głosowania wyroków większością 2/3;

- obniżenie kworum całego składu TK z 13 do 11 sędziów;

- rezygnacja ze składu siedmiu sędziów na rzecz pięciu.

Sporne kwestie:

- obsada trzech miejsc w TK, na które aspirują trójki z PiS i PO;

- prawo wstrzymywania wyroku do pół roku przez czterech sędziów;

- ograniczenia w wyznaczaniu kolejności rozpraw;