Waldemar Żurek ujawnia projekt reformy KRS. Liczy na poparcie prezydenta Karola Nawrockiego

Chodzi o zapowiadany od miesięcy projekt, mający zreformować Krajową Radę Sądownictwa tak, aby odebrać Sejmowi kompetencję wyboru sędziów-członków KRS i przywrócić to uprawnienie środowisku sędziowskiemu. To właśnie wprowadzone za rządów PiS wybieranie sędziowskiej części KRS przez posłów stało się podstawą do kwestionowania zarówno samej Rady, jak i powołanych przy jej udziale sędziów, określanych mianem neosędziów. To już drugie podejście ekipy rządzącej do zmiany ustawy o KRS. Próba podjęta przez Adama Bodnara przed ponad rokiem zakończyła się fiaskiem, bowiem uchwaloną ustawę prezydent Andrzej Duda skierował do Trybunału Konstytucyjnego, gdzie tkwi do dziś.

Plan Waldemara Żurka na KRS. Sędziowie, a nie politycy wybiorą sędziów do Rady

Przepisy są już gotowe i w czwartek minister Żurek ujawnił ich założenia. – Ten projekt to nie sztuka dla sztuki. Jego celem nadrzędnym jest to, żeby sprawy w sądach znacznie przyspieszyły. (…) Ta ustawa jest kolejnym krokiem do tego, żebyśmy mieli silne państwo – mówi szef MS.

Zgodnie z przedstawionymi założeniami w zreformowanej Radzie miałoby znaleźć się sześciu sędziów sądów rejonowych, trzech sędziów sądów okręgowych, dwóch sędziów sądów apelacyjnych i po jednym z sądów wojskowych, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz jeden sędzia wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Do KRS mogliby kandydować sędziowie z co najmniej 10-letnim stażem, w tym z co najmniej 5-letnim stażem na aktualnie zajmowanym stanowisku. Oznacza to, że do kandydowania uprawnieni będą także niektórzy tzw. neosędziowie. Kandydatury będzie mogła zgłosić grupa czynnych sędziów, Naczelna Rada Adwokacka, Krajowa Rada Radców Prawnych i Krajowa Rada Notarialna.

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

Plan Waldemara Żurka. Czy do Krajowej Rady Sądownictwa trafią tzw. neosędziowie

Sędziowie będą wybierać członków Krajowej Rady Sądownictwa, a kandydować do niej będą mogli także...

Nowe zasady wyłaniania członków KRS. Wybory zorganizuje Państwowa Komisja Wyborcza, głosować będą wszyscy sędziowie

Projekt resortu szczegółowo reguluje też sposób wyboru sędziowskich członków KRS. Wybory mają być powszechne, a organizować je będzie Państwowa Komisja Wyborcza. Do jej zadań należeć będzie m.in. weryfikowanie zgłoszeń kandydatów, przeprowadzanie wysłuchań publicznych, przygotowanie kart do głosowania, ostateczne zliczenie głosów i ogłaszanie wyników. Co ważne, przepisy przewidują też możliwość złożenia swojego rodzaju protestów wyborczych, które rozpatrywać miałby Naczelny Sąd Administracyjny. 

Nowością ma być też wysłuchanie publiczne kandydatów do KRS, które będzie nagrywane i transmitowane. Ma ono odbyć się co najmniej 7 dni przed wyborami do Rady. Podczas wysłuchania kandydaci będą prezentować swoje kandydatury i odpowiadać na pytania obywateli, bowiem udział w tej swoistej debacie ma być otwarty dla każdego.

Jak będą przebiegać wybory do KRS? Zgodnie z projektem ministerstwa każdy sędzia w Polsce będzie mógł zagłosować na 15 osób zgodnie z przyjętym parytetem reprezentacji sądów. Oznacza to, że głosy te powinny być oddane z zachowaniem podziału miejsc z poszczególnych rodzajów sądów. Głosowanie będzie odbywało się w poszczególnych sądach, w tradycyjnej formie przy pomocy kart wyborczych.  Jak się okazuje resort wysłuchał w tym zakresie głosu komisji kodyfikacyjnej ustroju sądownictwa i prokuratury, która na ostatniej prostej prac nad projektem zarekomendowała głosowanie „papierowe”. Ministerstwo rozważało bowiem wcześniej wprowadzenie elektronicznego sposobu głosowania.   

Powstać ma też Rada Społeczna, która będzie powoływana na czteroletnią kadencję. Ma ona doradzać KRS przy rozpatrywaniu i ocenie kandydatów na sędziów i asesorów. Zdaniem ministerstwa da to gwarancję pełnej kontroli społecznej nad działaniami Rady i zapewni czynny udział organizacji obywatelskich i zawodowych w procesie oceny kandydatów na sędziów. W skład tej Rady wejdzie 10 osób wskazanych przez samorządy prawnicze, Radę Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego, rzecznika praw obywatelskich oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych wyznaczonych przez Radę Działalności Pożytku Publicznego.