Urlop macierzyński przysługuje przede wszystkim matce dziecka, choć w pewnych sytuacjach może z niego skorzystać również ojciec dziecka, a nawet inny członek jego rodziny. Urlopu tego udziela się w wymiarze 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka. Przy mnogim porodzie jest on odpowiednio dłuższy (od 31 tygodni – przy dwójce dzieci, do 37 tygodni – w przypadku pięciorga i większej liczby dzieci).

Czytaj także: Jak dostać wyższy zasiłek macierzyński

Z części urlopu macierzyńskiego pracownica może skorzystać przed rozwiązaniem. Do dyspozycji ma maksymalnie 6 tygodni urlopu przed przewidywaną datą porodu.

Wcześniejsza rezygnacja

Urlop macierzyński jest obowiązkowy, więc pracownica nie może zrzec się prawa do niego. Może natomiast zrezygnować z jego części po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni urlopu po porodzie. Pozostałą jego część może wówczas wykorzystać ojciec wychowujący dziecko, który jest pracownikiem albo jest ubezpieczony z innego tytułu – jeśli w tym celu przerwał działalność zarobkową.

Sytuacja wygląda analogicznie, gdy matka dziecka nie jest pracownicą, lecz jest ubezpieczona. Ojciec wychowujący dziecko może przejąć część urlopu macierzyńskiego przypadającą po rezygnacji z zasiłku macierzyńskiego przez matkę po upływie co najmniej 14 tygodni jego pobierania po porodzie.

Pracownica, która legitymuje się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, ma prawo zrezygnować z urlopu macierzyńskiego już po 8 tygodniach po porodzie. Pozostałą część urlopu/zasiłku macierzyńskiego musi jednak przekazać pracownikowi lub ubezpieczonemu, który jest ojcem dziecka albo innym członkiem jego rodziny.

Aby zrezygnować z części urlopu macierzyńskiego, pracownica powinna złożyć pracodawcy wniosek na piśmie najpóźniej na 7 dni przed przystąpieniem do pracy. Pracownikowi – ojcu lub innemu członkowi najbliższej rodziny pracodawca udziela urlopu macierzyńskiego na jego wniosek złożony w formie pisemnej na co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z części urlopu. Oba wnioski pracodawca ma obowiązek uwzględnić.

Później rodzicielski

Autopromocja
Historia Uważam Rze

Teraz z darmową dostawą i e‑wydaniem gratis!

ZAMÓW

Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego (albo zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego) pracownik/ubezpieczony ma prawo do urlopu/zasiłku rodzicielskiego w wymiarze do:

? 32 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,

? 34 tygodni – w przypadkach urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.

Z urlopu rodzicielskiego mogą korzystać oboje rodzice i to nawet jednocześnie. Przy czym łączny czas korzystania z tego urlopu przez oboje rodziców nie może przekroczyć wskazanego wymiaru.

Urlop rodzicielski przysługuje co do zasady bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego albo zasiłku macierzyńskiego. Można go wykorzystać jednorazowo lub w częściach (maksymalnie czterech), nie później jednak niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia. 16 tygodni tego urlopu pracownik może jednak wykorzystać po przerwie. Przy czym liczba wykorzystanych w tym trybie części urlopu pomniejsza liczbę części przysługującego urlopu wychowawczego.

Wniosek o ten urlop pracownik powinien złożyć na piśmie w terminie nie krótszym niż 21 dni przed jego rozpoczęciem. Pracodawca ma obowiązek go uwzględnić.

Za zgodą pracodawcy, pracownik może zrezygnować z urlopu rodzicielskiego w każdym czasie.

Korzystanie z urlopu rodzicielskiego można łączyć z wykonywaniem pracy u pracodawcy, który udzielił tego urlopu – ale można ją podjąć w maksymalnie połowie pełnego wymiaru czasu pracy. W takim przypadku urlopu rodzicielskiego udziela się na pozostałą część pełnego etatu.

Tylko dla ojca

Urlop ojcowski przysługuje wyłącznie pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko. Może się o niego ubiegać na okres do 2 tygodni najpóźniej do ukończenia przez dziecko 2 lat. Urlop ten można wykorzystać jednorazowo albo maksymalnie w 2 częściach – każdej po 7 dni.

Wniosek o udzielenie urlopu ojcowskiego należy złożyć na piśmie w terminie minimum 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z niego. Również ten wniosek pracodawca musi uwzględnić.

Autor jest prawnikiem w Kancelarii Konieczny Wierzbicki

Urlop wychowawczy wyłącznie przy etacie

Rodzic, którego okres zatrudnienia wynosi co najmniej 6 miesięcy (wliczając poprzednie okresy zatrudnienia) może skorzystać z urlopu wychowawczego. W przeciwieństwie do opisanych uprawnień, ten urlop przysługuje wyłącznie pracownikom i w dodatku jest nieodpłatny. Urlopu wychowawczego udziela się w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, w wymiarze do 36 miesięcy, na okres nie dłuższy niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia. Urlop wychowawczy przysługuje łącznie obojgu rodzicom lub opiekunom dziecka, którzy mogą z niego korzystać jednocześnie, przy czym łączny wymiar urlopu nie może przekroczyć wymiaru, o którym mowa powyżej. Ponadto każdemu z rodziców lub opiekunów dziecka przysługuje wyłączne prawo do miesiąca urlopu wychowawczego, co oznacza, że maksymalny wymiar urlopu wychowawczego wykorzystany przez jednego rodzica może wynosić nie więcej niż 35 miesięcy. Pisemny wniosek o udzielenie urlopu należy złożyć na co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu, a pracodawca ma obowiązek uwzględnić ten wniosek. Urlopu wychowawczego udziela się w maksymalnie 5 częściach. Pracownik może zrezygnować z tego urlopu w każdym czasie, jeśli uzyska zgodę pracodawcy, albo wtedy, gdy o swoim zamiarze zawiadomi pracodawcę najpóźniej na 30 dni przed terminem zamierzonego podjęcia pracy.