Procesy sądowe trwają krócej, ale sądowa rzeczywistość nadal jednak pozostawia wiele do życzenia

W najnowszym raporcie „Doing Busines" Banku Światowego Polska awansowała  aż o siedem pozycji na światowej liście łatwości prowadzenia biznesu. Najbardziej spektakularny awans odnotowaliśmy w dziedzinie sądownictwa. Pozycyjny awans na światowej liście  nie oznacza jednak generalnej poprawy czasu trwania naszego procesu. Jego uczestnicy – sędziowie i adwokaci – zgodnie twierdzą, że kiedy już sprawa trafia na salę  rozpraw, takie przyspieszenie trudno dostrzec.

Szybciej, ale czy na pewno

Co wynika z raportu Banku Światowego?

Sprawniejsze są procedury upadłościowe. Dziś sklasyfikowani jesteśmy na 37. miejscu – rok wcześniej plasowaliśmy się na 87. pozycji.  Jak wynika z raportu, wierzycielom udaje się odzyskać ok. 54,5 proc. zaległych należności, rok wcześniej zaledwie 31,5 proc.

Drugi powód do zadowolenia to poprawa w sądowym dochodzeniu zaległych należności. Tu awansowaliśmy o 12 miejsc, na 56. pozycję. Doceniono przeprowadzone w Polsce reformy w zarządzaniu sądami, uproszczenie procedur w sprawach gospodarczych i elektronizację sądów. Raport zwraca  także uwagę, że pierwszy e-sąd w Lublinie obsłużył już ponad 3 mln spraw.

– Autorzy raportu zmienili metodologię badań kondycji naszego gospodarczego sądownictwa – tłumaczy „Rzeczpospolitej" warszawski sędzia Łukasz Piebiak. – Inaczej niż dotychczas, pod uwagę brane były nie tylko wyniki  sądów w  stolicy, a więc głównego ośrodka biznesowego w kraju, ale i lubelskiego sądu.

Jeśli dołożymy do tego e-sąd, choć wcale nie jest on tak szybki, jak by się wydawało, to rzeczywiście można dostrzec poprawę w statystyce. Tym bardziej  że przy okazji elektronicznego postępowania od razu trafia do komornika tytuł wykonawczy.

Zdaniem sędziego Piebiaka kiedy sprawa trafia już na salę rozpraw, diametralnej poprawy w szybkości procedowania jednak nie widać.

Profesjonalny syndyk

Zdaniem poznańskiego adwokata Mariusza Paplaczyka  awans w światowym rankingu, choć cieszy, jest niedostrzegalny dla przeciętnego Kowalskiego, który przychodzi do sądu w swoich życiowych sprawach.

– Jeśli chodzi o samą  ilość  spraw, zgadzam się, że e-sąd  poprawił  statystykę i w efekcie przyspieszył proces  – ocenia dla „Rz". Sukces  postępowań upadłościowych upatruje jednak w fachowych syndykach, którzy coraz częściej prowadzą  takie sprawy. Nie bez znaczenia jest też rygoryzm dowodowy w sprawach gospodarczych  i koncentracja materiału dowodowego. – Wszystko idzie w dobrym kierunku  – ocenia, a jako kolejny krok chętnie widziałby cyfryzację akt sądowych.

Radca prawny Lech Obara jest bardziej sceptyczny, słysząc wiadomość o awansie w rankingu.

– Kosztem prawdy obiektywnej zyskujemy na sprawności – mówi „Rz". Uważa też, że coraz bardziej zbliżamy się do postępowania rosyjskiego. – Tamtejsze sądy gospodarcze działają bardzo szybko, tylko boję się, czy koncentracja na szybkości postępowania to najlepsza droga – mówi „Rz".

Sąd mniej winny

Sędzia Bartłomiej Przymusiński uważa, że wbrew temu, co twierdzi się od lat, polski proces  gospodarczy wcale nie trwa dłużej niż w innych krajach.

– Jeśli już mówimy o przewlekłości, to dotyczy ona głównie nie postępowań sądowych, lecz egzekucyjnych – uważa.

– Dlaczego egzekucja z nieruchomości musi trwać tak długo? – zastanawia się mecenas Obara. I pyta, dlaczego  wymiana dokumentów między komornikiem a sądem   trwa po siedem  czy osiem miesięcy.

Pomysł na dalszą poprawę sytuacji w postępowaniu gospodarczym ma także Jarosław Gowin, minister sprawiedliwości. Kilka dni temu w swoim expose zapowiedział, że jednym z priorytetów na najbliższy czas  jest nowelizacja prawa upadłościowego i naprawczego, które ma skrócić procedurę, a zwłaszcza usprawnić mało wykorzystywane postępowanie naprawcze. Służy ono ratowaniu, a nie likwidacji przedsiębiorcy.

Nadal postępować ma też informatyzacja  sądów. O co chodzi?

Chodzi o elektroniczną wymianę dokumentów między bankami a sądami oraz o udostępnianie informacji stronom postępowania sądowego online.