Sąd Najwyższy odpowiadał na pytanie jednego z sądów okręgowych, do którego trafiła skarga powiatowego rzecznika praw konsumentów (sygnatura akt I KZP 23/11). Ten chciał wystąpić przed sądem jako oskarżyciel publiczny w sprawie przedsiębiorcy, który nie odpowiadał na wezwanie  o udzielenie informacji i wyjaśnień. Rzecznik dwukrotnie domagał się od przedsiębiorcy wyjaśnień na temat jego działalności. Na nią wcześniej skarżyli się konsumenci. Obydwa wnioski pozostały bez odpowiedzi. Rzecznik skierował do sądu wniosek o ukaranie przedsiębiorcy za wykroczenie polegające na naruszeniu ciążącego na nim obowiązku (art. 114 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów).

Sąd Rejonowy w N., do którego  trafił wniosek rzecznika, odmówił jednak wszczęcia postępowania w tej sprawie. Jego zdaniem wniosek o ukaranie złożyła osoba do tego nieuprawniona. Jako argument sąd podawał, że dobrem chronionym w art. 114 ustawy są interesy rzecznika i należyte wykonywanie zadań przez powiat, a nie interesy samych konsumentów.

Rzecznik konsumentów  złożył zażalenie na to postanowienie. Wystąpił o jego uchylenie, zarzucając sądowi błędną interpretację przepisów. Jako jeden z argumentów podał, że w ciągu trzyletniej praktyki w składaniu wniosków do sądu w identycznych sprawach po raz pierwszy spotkał się z odmową  jego przyjęcia.

Sprawa jest ważna, gdyż są sądy w kraju, które orzekają w takich sprawach, ale są również takie, które odmawiają rzecznikom wszczęcia postępowania. Problem rozstrzygnął więc Sąd Najwyższy.

– Nieudzielenie wyjaśnień i informacji rzecznikowi konsumenta nie jest wykroczeniem na szkodę konsumentów.

Powiatowy (miejski) rzecznik nie może więc występować jako oskarżyciel publiczny przed sądem – uznał.

Nie oznacza to jednak, że w sprawach tych oskarżycielem publicznym mogą być wyłącznie policja i prokurator – zastrzega Sąd Najwyższy. Na potwierdzenie przytacza art. 17 § 3 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Stanowi on m.in., że organom administracji samorządowej (dla powiatu są jego rada i zarząd czasem też starosta) przysługują uprawnienia oskarżyciela publicznego, gdy w zakresie swego działania ujawniły   wykroczenie  i wystąpiły z wnioskiem o ukaranie.