Główne postulaty protestujących cudzoziemców dotyczą warunków panujących w ośrodkach, dotyczących dostępu do informacji w języku zrozumiałym, opieki medycznej i psychologicznej, dostępu dzieci do edukacji, kontaktu ze światem zewnętrznym, stosunkiem funkcjonariuszy prowadzących ośrodki.

- W dużej części ich postulaty pokrywają się z raportami organizacji pozarządowej oraz naszymi obserwacjami - zauważają prawnicy Programu Pomocy Prawnej dla Uchodźców i Migrantów HFPC.

Jako przykład podają m.in. wizytę w ośrodku w Przemyślu. - Zaniepokoiło nas kilka kwestii, w tym dostęp do opieki medycznej i  nakładanie na cudzoziemców pozaregulaminowych obowiązków – podkreśliła Maja Tobiasz.

Kontrola w Przemyślu wykazał także, że cudzoziemcy są karani zakazem palenia papierosów za niesprzątanie wspólnej toalety, pomimo tego, iż zgodnie z prawem cudzoziemiec nie jest obowiązany do sprzątania w ośrodku. Ponadto przebywający w ośrodku w Przemyślu skarżyli się na poniżające i agresywne zachowanie niektórych funkcjonariuszy.

Zdaniem Karoliny Rusiłowicz, należy położyć szczególny nacisk na kwestie dotyczące dzieci – nie tyle potrzeby zapewnienia możliwości realizacji ich praw w odniesieniu do edukacji, ile całkowitego zakazu ich umieszczania w ośrodkach zamkniętych.

Pomimo tego, że prawnicy Fundacji regularnie monitorują warunki panujące w ośrodkach, to jednak zdarzają się sytuacje, jak ta, która miała miejsce podczas kontroli w Przemyślu, gdzie przedstawicielom HFCP nie zezwolono nawet na jego obejrzenie. Funkcjonariusze Straży Granicznej swoją decyzję argumentowali tym, iż chęć zwiedzania ośrodka nie została przez Fundację wprost wyrażona w piśmie skierowanym do Dyrektora Zarządu ds. Cudzoziemców Komendy Głównej Straży Granicznej.

Prawnicy Helsińskiej Fundacji nie mieli także możliwości uzyskania informacji o sytuacji w ośrodku od przedstawicieli jego władz, pomimo tego, że byli oni o wizycie wcześniej poinformowani.

W związku z niepokojącymi napływającymi sygnałami i sytuacją zaobserwowaną podczas dotychczas przeprowadzonych kontroli, Helsińska Fundacja zapowiedziała przeprowadzenie w nadchodzącym tygodniu wizyty monitoringowe w ośrodkach, w których przebywają strajkujący cudzoziemcy.

Przypomnijmy, iż po wejściu w życie nowelizacji ustawy o cudzoziemcach w dniu 12 czerwca 2012 r., obecne regulacje wyraźnie przewidują stosowanie detencji jako środka ostatecznego. Wynika to z transpozycji dyrektywy 2008/115/WE (tzw. powrotowej).

Jak zauważył Jacek Białas, prawnik HFCP, cudzoziemiec, nawet mający być wydalony z Polski, może zostać zobowiązany do przebywania w określonym miejscu, a niekoniecznie umieszczany w zamknięciu.