Dzisiejsza Służba Więzienna jest słabo wyszkolona, ma ograniczoną zdolność samodzielnego rozwiązywania problemów i brakuje jej jasnych kryteriów i możliwości rozwoju zawodowego. Takie zdanie o więziennikach ma Ministerstwo Sprawiedliwości i chce to zmienić. Projekt nowelizacji ustawy o SW właśnie trafił do Rządowego Centrum Legislacji.
Co proponuje? Zmianę modelu rekrutacji (wprowadzenie służby kandydackiej); utworzenie uczelni Służby Więziennej; określenie wymogów wykształcenia na poszczególnych stanowiskach. W noweli zapisano też, że minister sprawiedliwości może przeprowadzać kontrole Służby Więziennej.
Minister stawia na szkolenie z ochrony i bezpieczeństwa. Reforma zakłada podniesienie umiejętności strzeleckich i sprawności fizycznej funkcjonariuszy, budowę strzelnic, utworzenie zespołów strzelców wyborowych, jak również powołanie Klubu Sportowego Służby Więziennej, w którym funkcjonariusze będą mieli sekcje strzeleckie.
Obecnie Służba Więzienna nie posiada wyższej szkoły, jaką ma policja lub straż pożarna. Funkcjonariusze przyjęci do służby kierowani są na kursy podstawowe, a później również podoficerskie, chorążackie i oficerskie w Centralnym Ośrodku Szkolenia w Kaliszu. Na tym nie koniec. Aby zwiększyć wiedzę na temat funkcjonowania systemu penitencjarnego, powołany ma zostać Instytut Kryminologii, jako instytucja badawczo-rozwojowa więziennictwa. Zajmować się on ma problematyką resocjalizacji, kryminologii i bezpieczeństwa publicznego oraz prowadzić współpracę międzynarodową w tym zakresie. Jego głównym zadaniem będzie prowadzenie projektów badawczych dotyczących działania systemu penitencjarnego w Polsce. Wyniki badań prowadzonych przez Instytut Kryminologii mają służyć diagnozowaniu problemów oraz pozwolą na wprowadzenie najlepszych zmian w celu modyfikowania systemu.
Formacja zostanie wyposażona w nowoczesny sprzęt (kamizelki, kaski ochronne, kajdanki), uzbrojenie, elektroniczne kompleksowe systemy zabezpieczeń zakładów karnych i aresztów śledczych, urządzenia do prześwietlania paczek i bagaży, a także do wykrywania narkotyków, wykrywacze telefonów komórkowych, systemy sygnalizacji pożarów, systemy depozytowe kluczy. Planuje się też zakup więźniarek przeznaczonych do transportu osadzonych.
