Jedną z możliwości oszczędzania na cele emerytalne jest gromadzenie środków finansowych w ramach pracowniczego programu emerytalnego (dalej: PPE). Taki program to forma oszczędzania korzystająca z zachęt fiskalnych. Pozwala zebrać fundusze, które będzie można wykorzystać w okresie obniżonej aktywności zawodowej.

Zasady oszczędzania w PPE zostały uregulowane w ustawie z 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (DzU z 2014 r., poz. 710; dalej: ustawa o PPE). Od innych możliwości gromadzenia środków z przeznaczeniem na cele emerytalne PPE wyróżnia to, że jest to forma oszczędzania pozwalająca zadbać o przyszłość pracowników zakładu. Oszczędzanie w programie jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy taką decyzję podejmie pracodawca.

Jedna z czterech form

Utworzenie PPE w firmie jest nieskomplikowane, ale wymaga zaangażowania zarówno po stronie pracodawcy, jak i przedstawicieli załogi. Jeśli w firmie działają związki zawodowe, to one stanowią reprezentację pracowników, bez której aktywnego udziału nie jest możliwe utworzenie PPE.

Program można utworzyć w jednej z czterech dopuszczalnych form:

- inwestycyjnej,

- ubezpieczeniowej,

- funduszu emerytalnego,

- zarządzania zagranicznego (art. 6 ustawy o PPE).

Autopromocja
CFO Strategy & Innovation Summit 2021

To już IV edycja kongresu dla liderów świata finansów

WEŹ UDZIAŁ

Obecnie nie funkcjonuje ani jeden program prowadzony w formie zarządzania zagranicznego, a PPE w formie funduszu emerytalnego traci na popularności. Zainteresowanie zyskuje jednocześnie PPE prowadzone w formie inwestycyjnej, w której całość gromadzonych środków, w przeciwieństwie do formy ubezpieczeniowej, jest inwestowana.

Tylko trzy etapy

Zgodnie z art. 10 ustawy o PPE pierwszym etapem tworzenia programu jest zawarcie umowy zakładowej lub międzyzakładowej. Kolejne kroki to:

1) zawarcie umowy z instytucją finansową, której ma zostać powierzone zarządzanie środkami gromadzonymi w PPE lub

2) utworzenie towarzystwa emerytalnego i funduszu emerytalnego albo

3) nabycie przez pracodawcę akcji istniejącego towarzystwa emerytalnego.

Ostatni krok to rejestracja PPE przez Komisję Nadzoru Finansowego (dalej: KNF).

To trzy podstawowe i niezbędne kroki do utworzenia PPE. Należy jednak mieć na uwadze, że KNF przed rejestracją programu wnikliwie weryfikuje zgodność postanowień umowy zakładowej, umowy z instytucją finansową oraz pozostałe dokumenty, których przedłożenie Komisji jest niezbędne do uzyskania rejestracji. Negatywny wynik tej weryfikacji zazwyczaj kończy się wezwaniem pracodawcy do modyfikacji umów lub uzupełnienia dokumentów.

Po uzyskaniu decyzji KNF o rejestracji PPE pracownicy mogą rozpocząć oszczędzanie w programie. W tym celu muszą złożyć stosowną deklarację przystąpienia do PPE. Od tego czasu na pracodawcy, który utworzył PPE, spoczywa szereg obowiązków. W szczególności musi co miesiąc przekazywać do programu składki (podstawowe – obowiązkowe, które finansuje, oraz dodatkowe – dobrowolne, finansowane przez pracownika) za wszystkie osoby, które przystąpiły do PPE. Wysokość tych składek i termin przekazania określa umowa zakładowa.

Na równych prawach

Pracodawca nie ma prawnej możliwości zaadresowania PPE wyłącznie do określonych grup pracowników. Prawo oszczędzania w programie mają wszyscy pracownicy, którzy legitymują się określonym w umowie zakładowej okresem zatrudnienia. Przekazywane do programu składki są inwestowane w fundusze zgodnie z dyspozycją uczestnika. Stanowią środki, które zostaną postawione do jego dyspozycji po ukończeniu 60 lat lub – wyjątkowo – po osiągnięciu 55. roku życia i przedstawieniu decyzji o przyznaniu prawa do emerytury.

Zdaniem autorki

Anna Wijkowska, radca prawny Kancelaria Prawa Pracy Wojewódka i Wspólnicy sp.k.

Aktualnie możliwość oszczędzania w PPE zapewnia swoim pracownikom niewiele ponad 1000 pracodawców (na 31 grudnia 2014 r. funkcjonowało 1064 PPE). To niewielka liczba, jednak wśród tych pracodawców są zarówno duże firmy, np. PGNiG, Orlen, PGE czy Unilever, Wrigley, Michelin, NBP i GPW, jak i te zaliczane do mniejszych, np. spółdzielnie mieszkaniowe, zakłady papiernicze czy przedsiębiorstwa spożywczo-przemysłowe. Z możliwości oszczędzania w PPE korzysta natomiast niewiele ponad 380 tys. osób (na 31 grudnia 2014 r. w PPE oszczędzało 381 tys. osób), co stanowi niewiele ponad 2,38 proc. ogółu pracujących.