Komu syndyk wystawi fakturę: sądowi czy upadłemu przedsiębiorcy

Przez pewien czas po wejściu w życie obecnie obowiązującej ustawy o VAT (a więc po 1 maja 2004 r.) istniały wątpliwości, jeśli chodzi o status syndyków jako podatników VAT. Były one konsekwencją bardzo niejasnego brzmienia art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT, który określa czynności, których wykonywania nie uznaje się na gruncie VAT za samodzielne wykonywanie działalności gospodarczej (czego skutkiem jest uznanie, że podmioty wykonujące takie czynności nie są podatnikami VAT).

[srodtytul]Jest pewność i 22-proc. podatek [/srodtytul]

Ostatecznie utarło się stanowisko, że [b]czynności wykonywane przez syndyków stanowią samodzielne wykonywanie działalności gospodarczej, a w konsekwencji syndycy są podatnikami VAT i czynności przez nich wykonywane są opodatkowane VAT (według stawki podstawowej 22 proc.). [/b]

[b]Stanowisko takie zajął najpierw minister finansów w piśmie z 30 grudnia 2004 r. (PP10-812-1022/04/MR/3545)[/b], a następnie potwierdziły je swoimi orzeczeniami sądy administracyjne. Przykładem jest [b]wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2007 r. (I FSK 609/06)[/b], w którym czytamy, że „działalność prowadzoną przez syndyka należy uznać za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług”. [b]Takie samo stanowisko zajęły również m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 7 marca 2007 r. (III SA/Wa 1520/06) czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 8 maja 2007 r. (III SA/Gl 1263/06).[/b]

[srodtytul]Dla kogo świadczona...[/srodtytul]

Zasady opodatkowania VAT usług wykonywanych przez syndyków budzą jednak szereg wątpliwości. Jedna z nich dotyczy tego, kto – sąd czy upadły przedsiębiorca – jest nabywcą usług świadczonych przez syndyków. Przeważa stanowisko, że nabywcą jest upadły przedsiębiorca. W konsekwencji faktury wystawiane przez syndyków winny być wystawiane na upadłego przedsiębiorcę [b](tak przykładowo stwierdził naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Radomiu w postanowieniu z 10 czerwca 2005 r., 1425/021/443/28B/05/IW czy naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty w postanowieniu z 6 listopada 2006 r., III-2/443-44.1/54442/06/DP).[/b]

[srodtytul]... i jeszcze inne problemy[/srodtytul]

Kolejna wątpliwość dotyczy podstawy opodatkowania usług wykonywanych przez syndyków. O ile nie budzi wątpliwości, że elementem tej podstawy jest wynagrodzenie syndyków, sporne jest, jak należy traktować zwrot wydatków. Według mnie zwrot ten stanowi element świadczenia należnego od nabywcy (tj. upadłego) w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, a więc winien być uwzględniany w podstawie opodatkowania. Organy podatkowe zdają się jednak reprezentować odmienne stanowisko w tej kwestii (zob. [b]decyzję dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 9 września 2005 r., PPB1-4407/I/56/2005[/b]).

Wątpliwości pojawiają się również, jeśli chodzi o zaliczki na wynagrodzenie i zwrot wydatków. Uznać należy, że w zakresie takich zaliczek otrzymywanych przez syndyka zastosowanie znajduje art. 19 ust. 11 ustawy o VAT, tj. przepis przewidujący powstawanie obowiązku podatkowego na skutek otrzymania części należności przed wykonaniem usługi. Oznacza to również, że [b]wystawiane przez syndyków faktury dokumentujące takie zaliczki winny być fakturami zaliczkowymi (zob. postanowienie naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie z 23 marca 2006 r., US IV/II/443-102/05).[/b] Ponadto wyjaśnić należy, że wszelkie kwoty przyznawane syndykom przez sąd są co do zasady kwotami brutto (zob. [b]postanowienie naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z 11 kwietnia 2005 r., III-2/443-26.3/10047/05/PJ[/b]), a więc zawierają VAT. W konsekwencji w celu ustalenia podstawy opodatkowania VAT syndycy winni stosować metodę „w stu”.

[ramka][b]Przykład[/b]

Syndykowi została przyznana zaliczka na wynagrodzenie w wysokości 5000 zł.

W tej sytuacji podstawa opodatkowania VAT wynosi 4098,36 zł

(5000 zł x 100: 122),

VAT zaś – 901,64 zł (5000 zł x 22: 122).[/ramka]

Wyjątek od tej zasady dotyczy sytuacji, gdy syndyk korzysta ze zwolnienia podmiotowego (syndycy mogą bowiem korzystać z tego zwolnienia – zob.[b] pismo naczelnika Urzędu Skarbowego w Grodzisku Mazowieckim z 4 października 2004 r., US.06.VAT-443/546/04/MO)[/b]. W przypadkach takich przyznawana przez sąd kwota nie zawiera VAT.

[srodtytul]Trzeba będzie rozliczyć podatek [/srodtytul]

Syndycy będący czynnymi podatnikami VAT mogą na zasadach ogólnych odliczać podatek naliczony. Potwierdzają to organy podatkowe w udzielanych wyjaśnieniach, czego przykładem może być [b]postanowienie naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Radomiu z 10 czerwca 2005 r. (1425/021/443/28C/05/IW)[/b]. W piśmie tym organ podatkowy, odpowiadając na pytanie podatnika będącego syndykiem, wyjaśnił, że „jeżeli ponosi pan koszty związane z wykonywaniem czynności syndyka, ma pan prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących te zakupy”.