Trybunał Konstytucyjny blokuje rozporządzenie Waldemara Żurka. Jest wyrok w sprawie losowania sędziów

Mowa o głośnej nowelizacji regulaminu urzędowania sądów powszechnych, którą ogłoszono w Dzienniku Ustaw 30 września. Rozporządzenie ministra sprawiedliwości w tej sprawie wprowadza odstępstwo od zasady losowego przydziału spraw dla składów trójkowych i zmniejsza referaty sędziów będących członkami komisji kodyfikacyjnej nawet o 95 proc.

Zgodnie z tym rozporządzeniem w wyjątkowych sytuacjach będzie można odstąpić od zasady losowania składu orzekającego w danej sprawie. Ma to następować „w przypadku potrzeby poprawy efektywności pracy wydziału”. Po zmianie regulaminu wylosowany zostanie jedynie sędzia referent, a pozostałych dwóch członków składu wskaże przewodniczący wydziału. Ma tego dokonywać na zasadach określonych wcześniej przez prezesa danego sądu po zasięgnięciu opinii kolegium.

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

Żurek zmienia składy trójkowe. Czy to droga do podważania orzeczeń?

„W wyjątkowych przypadkach” będzie można poprzestać na wylosowaniu tylko sędziego referenta, a po...

Rozporządzenie to wywołało duże emocje wśród prawników, bowiem ustawa – Prawo o ustroju sądów powszechnych stanowi, że zasadą jest, by wszystkie składy orzekające, poza dyżurem, były wyznaczane za pomocą Systemu Losowego Przydziału Spraw. Zareagowali też Krajowa Rada Sądownictwa i prezydent Karol Nawrocki, którzy zaskarżyli to rozporządzenie do Trybunału Konstytucyjnego.

Rozporządzenie Waldemara Żurka jest niezgodne z konstytucją. Były błędy w procedowaniu przepisów

W czwartek TK w trzyosobowym składzie rozpatrzył te skargi i orzekł, że rozporządzenie ministra jest niezgodne z konstytucją. Według Trybunału doszło m.in. do naruszenia trybu wydawania zaskarżonego rozporządzenia. Minister miał bowiem nie zasięgnąć opinii Krajowej Rady Sądownictwa, do czego był zobowiązany. W zasadzie Waldemar Żurek opinię KRS do rozporządzenia uzyskał, ale później jeszcze zmienił kilka przepisów, co zdaniem TK naruszyło proces wydawania tego aktu. Trybunał stwierdził bowiem, że KRS została pominięta w procesie opiniowania, skoro nie został jej przedstawiony do oceny ostateczny tekst rozporządzenia.

W ocenie Trybunału rozporządzenie Żurka wykroczyło też poza zakres delegacji ustawowej, ponieważ wprowadza nową instytucję wyznaczania sędziów do trzyosobowych składów orzekających.

– Niepodjęcie żadnych czynności w sprawie w oznaczonym czasie nie jest równoznaczne z niemożnością rozpoznania sprawy ani z długotrwałą przeszkodą w rozpoznaniu sprawy. Żadna z tych sytuacji nie mieści się więc w przesłankach określonych w ustawie. Wprowadzona w rozporządzeniu zmieniającym kompetencja prezesa sądu wykracza zatem poza ustawowo przewidziane sytuacje odstępstwa od zasady niezmienności składu. Rozporządzenie to jako akt wykonawczy nie może rozszerzać ani tworzyć nowych wyjątków od zasad określonych w przepisach rangi ustawy. Zaskarżone przepisy rozszerzają jednak określone ustawowo sytuacje odstępstwa od zasady niezmienności składu, dlatego należało uznać, że kontrolowany przepis jest niezgodny z konstytucją – stwierdził sędzia Michał Warciński.

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

Czy Trybunał zablokuje głośne rozporządzenie ministra Żurka? Ekspresowy termin

Już w pierwszej połowie listopada Trybunał Konstytucyjny oceni zgodność z konstytucją rozporządze...

Co dalej z rozporządzeniem ministra sprawiedliwości w sprawie przydziału spraw sędziom?

Co dalej z rozporządzeniem ministra sprawiedliwości? Orzeczenie TK jest co do zasady ostateczne i powinno skutkować utratą mocy obowiązującej przepisów uznanych za niekonstytucyjne. Od miesięcy jednak rząd nie publikuje orzeczeń TK w Dzienniku Ustaw.

Na krytykę rozporządzenia odpowiada minister Żurek. – Wiem z praktyki, że losowanie całych trójek paraliżowało pracę sądów – jeden sędzia był przypisany do kilkunastu składów, a obywatel czekał latami na wyrok. Dlatego zostaje losowanie referenta przez SLPS, a reszta składu dobierana jest według jasnych i przejrzystych zasad, ustalonych przez prezesa sądu i zaopiniowanych przez kolegium. O wiele bezpieczniej dla obywatela jest, gdy skład będzie częściowo dobierany według reguł określonych w każdym sądzie niż poprzez centralny system sterowany z Warszawy – mówił niedawno minister Żurek, dodając, że to zmiany w zgodzie z orzecznictwem ETPC, które wymaga zagwarantowania prawa do sądu ustanowionego zgodnie z prawem. – Dlatego eliminujemy ryzyko wyroków wydawanych przez nielegalne składy, a obywatel zyskuje pewność, że jego sprawa będzie rozpoznana szybko i przez niezależny sąd – kwitował minister.

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

Burza wokół nowego rozporządzenia. Waldemar Żurek odpowiada na zarzuty

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek odniósł się do zarzutów dotyczących możliwości manipulacj...