Walka o Mercosur. KE sypnęła pieniędzmi na WPR i nawozy by uspokoić rolników

W środę wieczorem po spotkaniu z ministrami rolnictwa krajów członkowskich trzej unijni komisarze ds. rolnictwa, handlu i zdrowia zaprezentowali nowe pomysły na wspieranie rolnictwa. KE spełni wiele postulatów rolników, na stole znalazły się nawet propozycje, które odpadły z negocjowanych środków ochronnych do Mercosuru, ale znajdą się w ogólnej unijnej polityce, jak zakaz importu w gotowych towarach substancji już zakazanych w Europie.

Komisja położyła na stole dodatkowe aż 397 mld euro dla Wspólnej Polityki Rolnej po 2027 r., do tego dosypie środków z funduszy na rzecz konkurencyjności, uruchomi unijne monitorowanie rynku nawozów, szybko poprawi dostępność nawozów i zawiesi cła na ich import, zabroni sprowadzania w produktach zakazanych w UE substancji, wreszcie – wprowadzi konkretne uproszczenia legislacyjne dla poprawy bezpieczeństwa żywnościowego i niezależności Europy.

O Mercosurze prawie bez Mercosuru

Choć to Mercosur jest powodem tak hojnego gestu ze strony Brukseli, sama umowa pojawiła się w wystąpieniach komisarzy niemal mimochodem, gdy wskazywali na oczekiwany wzrost eksportu unijnej żywności na ten rynek o 50 proc., a także na to, że specjalnie dla tej umowy KE przygotowała "bezprecedensowe" klauzule ochronne wraz z mechanizmem „hamulca ręcznego”, który umożliwi szybką reakcję w przypadku zakłóceń rynku. I wreszcie, że Mercosur może pomóc w obniżaniu cen nawozów przez obniżanie ich ceł. Nie padły natomiast żadne deklaracje na temat poparcia krajów UE dla tej umowy.

Czytaj więcej

Handel

Umowa z Mercosurem przełożona o miesiąc. Efekt działań Francji, Włoch i Polski

Tweet szefowej Komisji Europejskiej o 4 rano w piątek potwierdził: podpisanie umowy handlowej z c...

Co przygotowała KE dla rolników? Nowe miliardy

Christophe Hansen, komisarz ds. rolnictwa wskazał, że krajowy i regionalny fundusz partnerstwa zapewni wydzieloną pulę 293,7 mld euro i da krajom prawo do zwiększania tych środków z własnych budżetów. Komisja zaproponowała też utworzenie sieci bezpieczeństwa „Unity” o wartości 6,3 mld euro, która podwaja obecną rezerwę kryzysową i ochroni rolników przed skutkami potencjalnego kryzysu rynkowego. Rolnicy będą mogli też skorzystać z możliwości otrzymania płatności kryzysowych. Komisja zaproponowała też, aby państwa już przy składaniu wstępnego planu od 2028 r. miały dostęp do dwóch trzecich środków na rolnictwo, które zwykle są dostępne dużo później. To kolejne 45 mld euro. – Nie zapominajmy też, że rolnictwo będzie też korzystało z europejskich funduszy na konkurencyjność - mówił Hansen, chodzi tu o warty 40 mld euro  Europejski Fundusz Konkurencyjności i jego program badawczy dla biotechnologii, biogospodarki, zdrowia i rolnictwa.

Dzisiejsze propozycje to kontynuacja programów wdrożonych w ubiegłym roku. Komisja ogłosiła w omnibusie dotyczącym środowiska – dalszy dialog nad ramową dyrektywą wodną i dyrektywą nt. ochrony przyrody i dyrektywą azotanową, dyskusje z  udziałem KE i rolników odbędą się w pierwszym kwartale 2026 r. 

Czytaj więcej

Opinie Ekonomiczne

Ptak-Iglewska: Rząd gra Mercosurem w ryzykownego pokera

Nie jest jasne, co rząd KO chce zrobić z umową z Mercosurem: czy uspokoić rolników, czy udając ic...

Kluczowe tanie nawozy. Dziś są droższe o 60 proc. niż w 2020

KE chce też zwiększać konkurencyjność europejskiego rolnictwa i chronić dochody rolników przez obniżenie cen nawozów. – Choć ceny się ustabilizowały, to nawozy kosztują ok 60 proc. więcej niż niż w 2020 r. i tego po prostu nie da się utrzymać – wskazywał Maroš Šefčovič, komisarz ds. handlu. Dlatego KE przygotowała na to dodatkowe rozwiązanie – zawiesi pozostałe cła na amoniak, mocznik i inne potrzebne nawozy. Zalety tego rozwiązania mają płynąć bezpośrednio do farmerów. Ten środek wejdzie w życie w 2026 r.

Bruksela będzie monitorować ceny nawozów, również przez nowo powołane obserwatorium nawozów. Chodzi tu o transparentność rynku i zwiększanie skali. – Unijne rolnictwo to już globalna potęga eksportowa. W 2024 nasz eksport osiągnął 235 mld euro. Dlatego utrzymanie otwartych rynków jest ważne. Umowy handlowe UE mają silny sens biznesowy i zapewniam, że obawy rolników nie są kwestią drugorzędną w naszej polityce handlowej – mówił Šefčovič.

– Jeśli można by jednym zdaniem podsumować to spotkanie, to byłoby to stwierdzenie, że sektor spożywczy jest ostatnią dziedziną w Europie, w której jesteśmy w dużej mierze samowystarczalni. Musimy to utrzymać – mówił Oliver Varhelyi, komisarz ds. zdrowia i dobrostanu zwierząt. W tym celu rolnicy muszą być mniej obciążeni, KE postanowiła więc – uprościć ich życie, przyspieszyć zatwierdzanie pestycydów, a także wprowadza zasadę, by usuwać starą substancję dopiero, gdy rolnicy mają realnie dostępną alternatywę. – Nowe pestycydy muszą też dużo szybciej docierać na rynek, obecnie opracowanie nowego środka zabiera 8-10 lat. To po prostu niedopuszczalne, dlatego chcemy przyspieszyć prace nad najbardziej zaawansowanymi naukowo i najmniej szkodliwymi dla środowiska – czyli środkami kontroli biologicznej. Będziemy wspierać działania legislacyjne, co oznacza szybsze procedury i niższe opłaty, dla małych firm ubiegających się o pozwolenia na dopuszczenie do obrotu i łatwiejszy dostęp do alternatyw – mówił komisarz. Te i inne usprawnienia proceduralne powinny dać 1 mld euro oszczędności dla rolników, biznesu i zaczną działać jeszcze w pierwszym kwartale 2026 r.