Pandemia i wojna napędziły nienawiść w Polsce

Ostatnie trzy lata przyniosły prawdziwy wysyp incydentów ksenofobicznych – wynika z najnowszej „Brunatnej Księgi” Stowarzyszenia Nigdy Więcej.

Publikacja: 21.03.2023 03:00

Pandemia i wojna napędziły nienawiść w Polsce

Foto: AdobeStock

„W nocy z 11 na 12 marca dwóch nieletnich sprawców namalowało swastykę na murze synagogi w Gdańsku-Wrzeszczu. Na elewacji pojawiły się również trzy litery K, oznaczające Ku-Klux-Klan” – to najnowsze zdarzenie, odnotowane w „Brunatnej Księdze”, wydawanej przez Stowarzyszenie Nigdy Więcej.

„Brunatne Księgi”, wydawane od 1996 roku, są dokumentacją incydentów na tle rasistowskim, ksenofobicznym i neofaszystowskim w Polsce. Najnowsza edycja obejmuje lata 2020–2023 i liczy ponad 300 stron. Ta liczba może robić wrażenie, bo np. wcześniejsza „Brunatna Księga”, która obejmowała tylko jeden rok 2019, liczyła 55 stron.

– Zdarzeń było wyjątkowo dużo, choć zdajemy sobie sprawę, że lista nie jest kompletna – mówi współautorka opracowania dr Anna Tatar ze Stowarzyszenia Nigdy Więcej. Dlaczego jest ich aż tyle? – Jednym z powodów jest łatwiejszy niż kiedyś dostęp do relacji z incydentów, bo prawie każda skrajnie prawicowa manifestacja jest opisywana w mediach społecznościowych – wyjaśnia.

Czytaj więcej

Większość zgłoszeń o nielegalnych treściach w sieci dotyczy pedofilii

Przykładem takiej manifestacji może być wydarzenie z 30 listopada ubiegłego roku pod ambasadą Rumunii, gdzie członkowie Narodowego Odrodzenia Polski oddali cześć w rocznicę śmierci Corneliu Codreanu, twórcy Żelaznej Gwardii, która w Rumunii dokonywała pogromów Żydów. Często „Brunatna Księga” odnotowuje też incydenty na stadionach. Np. również w listopadzie 2022 roku podczas meczu Skra Częstochowa – Ruch Chorzów pseudokibice wywiesili transparent, zawierający słowa „Biała rasa”.

Jednak takie typowe wystąpienia rasistowskie i neofaszystowskie stanowią obecnie mniejszość w „Brunatnej Księdze”. – Najistotniejsza różnica w stosunku do poprzednich edycji wiąże się z większą liczbą przypadków mowy nienawiści. Przed kilkoma laty nie było jeszcze skrajnie prawicowych kanałów, na których pojawia się nienawistna propaganda – mówi dr Anna Tatar.

Chodzi m.in. o kanały wRealu24 i Media Narodowe, które dzięki staraniom Stowarzyszenia Nigdy Więcej zostały już usunięte z serwisu YouTube. Np. w grudniu ubiegłego roku w Mediach Narodowych jeden z publicystów rozpowszechniał teorię spiskową, zgodnie z którą Żydzi z Izraela planują zasiedlić tereny południowo-wschodniej Ukrainy, co sugerowałoby, że winę za wybuch wojny ponoszą właśnie Żydzi.

Nawiązania do wojny w Ukrainie to nie przypadek, bo okres opisywany w najnowszej „Brunatnej Księdze” obejmuje dwa wydarzenia bez precedensu w naszej najnowszej historii: pandemię Covid-19 i właśnie rosyjską agresję, co odcisnęło się na charakterze omawianych incydentów. – W przypadku pandemii mieliśmy do czynienia z przypadkami agresji wobec osób o azjatyckich rysach twarzy. Gdyby nie lockdown, byłoby ich znacznie więcej – mówi Anna Tatar.

Np. w 2020 roku we Wrocławiu pobito do nieprzytomności pochodzącego z Chin kucharza, który w przeszłości otrzymał nagrodę za promowanie miasta jako przyjaznego obcokrajowcom. Obecnie zaś coraz częściej obiektem agresji są Ukraińcy. Np. w styczniu bieżącego roku dwóch mężczyzn napadło w Lublinie na pochodzącą z Ukrainy kobietę, jej syna i ciężarną córkę.

Zdaniem autorów „Brunatnej Księgi” smutne jest to, że w rozpowszechnianiu mowy nienawiści uczestniczą prawicowi politycy. Raport wymienia m.in. Dariusza Mateckiego z Solidarnej Polski, niezrzeszonego Łukasza Mejzę, a z Konfederacji m.in. Roberta Winnickiego, Krzysztofa Bosaka, Janusza Korwin-Mikkego i Grzegorza Brauna. Ten ostatni trafił nawet na okładkę publikacji, gdzie przemawia podczas demonstracji „Stop ukrainizacji Polski”. – Niestety używają nienawiści w swoim interesie politycznym – mówi dr Tatar.

„W nocy z 11 na 12 marca dwóch nieletnich sprawców namalowało swastykę na murze synagogi w Gdańsku-Wrzeszczu. Na elewacji pojawiły się również trzy litery K, oznaczające Ku-Klux-Klan” – to najnowsze zdarzenie, odnotowane w „Brunatnej Księdze”, wydawanej przez Stowarzyszenie Nigdy Więcej.

„Brunatne Księgi”, wydawane od 1996 roku, są dokumentacją incydentów na tle rasistowskim, ksenofobicznym i neofaszystowskim w Polsce. Najnowsza edycja obejmuje lata 2020–2023 i liczy ponad 300 stron. Ta liczba może robić wrażenie, bo np. wcześniejsza „Brunatna Księga”, która obejmowała tylko jeden rok 2019, liczyła 55 stron.

Pozostało 84% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Społeczeństwo
Różnice stają się kłopotliwe. Dlaczego rośnie dystans do Ukraińców
Społeczeństwo
Fentanyl zbiera śmiertelne żniwo. Będzie dodatkowy monitoring recept
Społeczeństwo
Jacek Bartosiak stracił stopień doktora? „Będę się odwoływał i walczył do końca”
Społeczeństwo
Sondaż: Ponad połowa Polaków chce dalszego wspierania Ukrainy. W tym wyborcy Konfederacji
Akcje Specjalne
Mapa drogowa do neutralności klimatycznej
Społeczeństwo
Niezwykłe zdjęcie zorzy wyróżnione przez NASA. Wykonał je Polak
Społeczeństwo
IMGW: Polska w zasięgu chłodnego powietrza. Burze, chmury i ulewy