„Tykające bomby” pod mundurem. Choroby psychiczne poza kontrolą służb

Tło szokującego zabójstwa czteroletniej córki przez oficera SOP podczas rodzinnego wyjazdu na ferie bada słupska prokuratura. Jak ustaliła „Rzeczpospolita”, 44-letni Piotr K., na co dzień pirotechnik w Służbie Ochrony Państwa, ponad dekadę temu służący na misjach w Iraku i Afganistanie, podczas przesłuchania zaprzeczył, by badał się psychiatrycznie lub brał leki psychotropowe. Mimo to – jak przyznaje w rozmowie prok. Paweł Wnuk, rzecznik Prokuratury Okręgowej w Słupsku – prowadzący śledztwo chce powołać dwóch biegłych – jednego do oceny poczytalności sprawcy i drugiego do zbadania jego stanu psychiatrycznego.

Trudno bowiem racjonalnie wytłumaczyć, dlaczego spokojny ojciec rodziny po grze w karty z bliskimi, wyszedł do kuchni, wziął nóż i zaczął nim dźgać na oślep swoich najbliższych – córkę, żonę, teściową, teścia i syna.

Czytaj więcej

Służby

Szok w SOP. Funkcjonariusz śmiertelnie dźgnął swoją czteroletnią córkę. Sprawdziliśmy, kim jest

Sprawca zabójstwa w Ustce ma długi staż w Służbie Ochrony Państwa, był pirotechnikiem, służył na...

SOP-owiec, który zabił córkę, niedawno przeszedł okresowe badania lekarskie

Piotr K. zaledwie w październiku 2025 r. przeszedł pozytywnie badania okresowe, którym funkcjonariusze są poddawani co trzy lata. Ich elementem jest m.in. test i rozmowa z psychologiem.

– Jeśli funkcjonariusz w obawie o utratę stanowiska, nie chce powiedzieć prawdy, że ma na przykład depresję, to nie powie. To nie wariograf – mówi nam oficer SOP, nazywając badania psychologiczne „rutyną”.

W ramach badań okresowych funkcjonariusze służb nie są też rutynowo badani na obecność narkotyków.

Tomasz Safjański, profesor Akademii WSB w Dąbrowie Górniczej, były oficer policji, w tym CBŚ, uważa, że w przypadku Piotra K. „nie wyłapano symptomów”, a „badania psychologiczne są sztuką dla sztuki”. Jego zdaniem problem jest głębszy, systemowy i wymaga zmian.

– Funkcjonariusze w złym stanie psychicznym miesiącami biorą zwolnienia od psychiatrów. Przełożeni to widzą. I nie reagują. Nie ma automatycznego kierowania na komisję lekarską, nie ma obowiązku odsunięcia od służby. Nie ma procedur. Gdy ktoś jednak trafi na komisję, to rusza ona po kilku miesiącach, a orzeczenie bywa po roku. W tym czasie funkcjonariusz jest w służbie, nosi broń – podkreśla prof. Safjański.

Rzeczywiście, przełożeni mundurowych nie mają wiedzy o zwolnieniach lekarskich od psychiatry

„Według informacji uzyskanych od policji, Służby Ochrony Państwa i Straży Granicznej, zwolnienia lekarskie (które pobierają komórki ds. kadrowych na druku e-ZLA) funkcjonariuszy służb podległych MSWiA, nie zawierają informacji o specjalizacji lekarza, który je wystawia. By uzyskać informacje, pracodawca musiałby każdorazowo ustalać specjalizację w oparciu o imię i nazwisko danego lekarza” – odpowiada na nasze pytania MSWiA.

Okazuje się, że „służby nie prowadzą statystyk dotyczących rodzajów przebytych chorób funkcjonariuszy przebywających na zwolnieniach lekarskich”. A na badanie wysyła się tylko tych, którzy na L-4 byli powyżej 30 dni.

Choroby, w tym psychiczne, powinny wyłapać badania okresowe, które funkcjonariusze muszą przechodzić co trzy lata. Jak to wygląda w praktyce?  – Badanie psychologiczne zawsze zaczyna się od rozwiązania testów, trwa to ok. 2 godzin. Pytania brzmią ogólnie, często się powtarzają. Później jest rozmowa z psychologiem, głównie w temacie testów, ewentualnie pytania, czy pan się leczył lub leczy, i czy coś panu dolega – opowiada nam jeden z funkcjonariuszy.

Kandydaci do służby mają dłuższe rozmowy, czynni funkcjonariusze – trwające około kwadransa. – „Przerób” ludzi jest bardzo duży, więc dłuższe rozmowy nie wchodzą w grę. Jeśli ktoś jeździ autami służbowymi, to jeszcze dochodzi cały panel psychotechniki. Po pracowni psychologicznej jest badanie u psychiatry i pytania czy pan się leczył lub leczy, i czy coś dolega. Nie słyszałem, żeby ktoś z czynnych funkcjonariuszy odpadł na takich rutynowych badaniach okresowych. Chyba, że ktoś przystąpił do badań po jakimś L4, bo leczył się psychiatrycznie lub coś ewidentnie zadziało się w służbie – dodaje nasz rozmówca, oficer.

Czytaj więcej

Przestępczość

Seria błędów przyczyną tragedii. Co mogło wydarzyć się przed zastrzeleniem policjanta?

Czy młody policjant, który śmiertelnie postrzelił kolegę z drugiego patrolu został poinformowany...

Dramatów jest więcej, bo trudno wychwycić w porę symptomy

Przypadek Piotra K. nie jest odosobniony. Głośnym echem odbiła się tragedia na Pradze Północ w Warszawie z listopada 2024 r. (przy ul. Inżynierskiej), gdzie młody, 21-letni policjant, śmiertelnie postrzelił kolegę z drugiego patrolu, który przyjechał pomóc obezwładnić agresywnego mężczyznę. 21-latek oddał jeden strzał, śmiertelny. 35-letni st. sierż. Mateusz Biernacki zmarł, pozostawiając żonę i dwójkę małych dzieci.

Młody policjant był w służbie niewiele ponad rok, dostał zarzuty przekroczenia uprawnień i nieuzasadnionego użycia broni służbowej, którego skutkiem była śmierć policjanta. Dlaczego strzelił, choć miały paść okrzyki, że to „swój”, czyli policjant? Nadal tego nie wiadomo. Śledztwo wciąż trwa.

– Na koniec lutego spodziewamy się, że spłyną wszystkie zlecone przez nas opinie biegłych – mówi „Rz” prok. Karolina Staros, rzeczniczka Prokuratury Okręgowej Warszawa-Praga.

Jak pisała „Rz”, 21-latek przyszedł do policji w marcu 2023 r., najpierw do ogniwa patrolowo-interwencyjnego w KPP w Nowym Dworze Mazowieckiem. Nikt nie chciał z nim pracować, bo jego zachowania miały odbiegać od „normy”. Przesunięto go więc do stołecznej prewencji, gdzie są braki kadrowe.

Tragedii, w tym również z użyciem służbowej broni, w których sprawcami są policjanci było więcej. Jak ta w Jastrzębiu-Zdroju, gdzie w czerwcu 2012 r. Tomasz F., 41-letni policjant miejscowej komendy zabił żonę i 14-letnią córkę, po czym sam popełnił samobójstwo. Był doświadczonym funkcjonariuszem, nagradzanym (został m.in. Dzielnicowym Roku), ale w domu miał mieć drugą twarz i wykazywać brutalność.

Za ideał uchodził w pracy także 41-letni Tomasz M. – policjant z Kuźni Raciborskiej na Śląsku, który w kwietniu 2015 r. zastrzelił swoją o rok młodszą partnerkę (też policjantkę – oboje pracowali w pionie prewencji) i ich półtorarocznego syna. W domu miało dochodzić do awantur.

Z kolei w marcu 2025 r. doszło do wstrząsającej tragedii w Prusicach, gdzie strażnik więzienny, 51-letni Adam Sz., po kłótni z żoną zastrzelił z prywatnej broni swoją teściową i dwójkę swoich dzieci (pięcioletnią córkę i dziewięcioletniego syna), a na koniec zabił siebie.

Już w śledztwie wyszło, że strażnik wcześniej znęcał się nad żoną, a alarmujące zgłoszenie o tym, że stosuje przemoc, nadużywa alkoholu, a przy tym posiada broń palną – wpłynęło do dzielnicowego z Prusic. Ten nic z tym nie zrobił, prokuratura postawiła mu zarzuty związane z niedopełnieniem obowiązków. Najprawdopodobniej, jak ujawnił TVN, również w rodzinie Piotra K. tlił się rodzinny konflikt.

Czytaj więcej

Prawo karne

Śledztwo po tragedii w Prusicach. Resort Bodnara i Służba Więzienna zabrały głos

Prokuratura Okręgowa we Wrocławiu wszczęła śledztwo w sprawie zabójstwa 71-letniej kobiety, 5-let...

Alkohol i narkotyki – nikt nie bada, ilu funkcjonariuszy ma z tym problem 

Prof. Tomasz Safjański wskazuje, że problemy z psychiką funkcjonariuszy kończą się albo agresją wobec innych, albo wobec siebie.

Samobójstwa z użyciem broni służbowej nie są rzadkie. Według danych Komendy Głównej Policji, uzyskanych przez NSZZ Policjantów, w ciągu dekady (lata 2010-2020) samobójstwa popełniło 122 policjantów – średnio rocznie 12 osób. To nieznaczny odsetek – 0,013 proc. stanu zatrudnienia – jednak takie przypadki pokazują, jak ważne jest rzetelne i regularne badanie kondycji umysłowej funkcjonariuszy, mających na co dzień bezpośredni dostęp do broni.

Z odpowiedzi z KGP dla policyjnego związku wynika, że zidentyfikowane przyczyny samobójstw to: „problemy z używaniem substancji psychoaktywnych, problemy osobiste, konflikty w szerszej rodzinie, trudna sytuacja finansowa, problemy zdrowotne, czynniki związane ze środowiskiem pracy”.

Ponadto, prowadzone w KGP analizy samobójstw wskazują na występowanie zazwyczaj co najmniej dwóch różnych przyczyn prowadzących do rozwinięcia się kryzysu, a w jego konsekwencji targnięcia się na życie. Są to problemy związane z używaniem substancji psychoaktywnych oraz problemy osobiste (konflikt, rozpad związku).

Czytaj więcej

Policja

Nietykalna sierżant „Doris”. Drugie życie tajnej policjantki

Kontrowersyjne zachowania, awans do elitarnej jednostki policji, a w finale wpadka z mefedronem i...

Przeciążenie pracą, presja ze strony przełożonych, mobbing i związane z tym problemy – zły nastrój czy depresje policjanci często ukrywają. Rodzina, ale i bezpośredni przełożeni mogą je zauważyć, jednak rzadko reagują.

Co zaskakujące, policja nie gromadzi danych dotyczących używania przez funkcjonariuszy narkotyków, choć obecnie wcale nie jest to zjawisko marginalne.